# فطر — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B7%D8%B1/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B7%D8%B1/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فطر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B7%D8%B1.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: فطر

- أصل الفطر: الشق طولا، يقال: فطر فلان كذا فطرا، وأفطر هو فطورا، وانفطر انفطارا. قال تعالى: ﴿هل ترى من فطور﴾ [الملك/3]، أي: اختلال ووهي فيه، وذلك قد يكون على سبيل الفساد، وقد يكون على سبيل الصلاح قال: ﴿السماء منفطر به كان وعده مفعولا﴾ [المزمل/18]. وفطرت الشاة: حلبتها بأصبعين، وفطرت العجين: إذا عجنته فخبرته من وقته، ومنه: الفطرة. وفطر الله الخلق، وهو إيجاده الشيء وإبداعه على هيئة مترشحة لفعل من الأفعال، فقوله: ﴿فطرت الله التي فطر الناس عليها﴾ [الروم/30]، فإشارة منه تعالى إلى ما فطر. أي: أبدع وركز في الناس من معرفته تعالى، وفطرة الله: هي ما ركز فيه من قوته على معرفة الإيمان، وهو المشار إليه بقوله: ﴿ولئن سألتهم من خلقهم ليقولن الله﴾ [الزخرف/87]، وقال: ﴿الحمد لله فاطر السموات والأرض﴾ [فاطر/1]، وقال: ﴿الذي فطرهن﴾ [الأنبياء/56]، ﴿والذي فطرنا﴾ [طه/72]، أي: أبدعنا وأوجدنا. يصح أن يكون الانفطار في قوله: ﴿السماء منفطر به﴾ [المزمل/18]، إشارة إلى قبول ما أبدعها وأفاضه علينا منه. والفطر: ترك الصوم. يقال: فطرته، وأفطرته، وأفطر هو (انظر: الأفعال 4/12)، وقيل: للكمأة: فطر، من حيث إنها تفطر الأرض فتخرج منها.

### Türkçe

- **الفطر**’ın aslı: boyuna yarıktır; denir ki: falan kimse şunu **فطر** etti, **فطرا**; o da **أفطر** etti, **فطورا**; ve **انفطر** etti, **انفطارا**. Yüce Allah dedi ki: ﴿هل ترى من **فطور**﴾ [الملك/3], yani: onda bir bozukluk ve zayıflık; bu ise bazen fesat yoluyla olur, bazen de salah yoluyla. Dedi ki: ﴿السماء **منفطر** به كان وعده مفعولا﴾ [المزمل/18]. Ve **فطرت الشاة**: onu iki parmakla sağdım. Ve **فطرت العجين**: onu yoğurduğunda, hemen vaktinde onu mayalayıp kabarttığında; bundan: **الفطرة**. Ve Allah mahlûkatı **فطر** etti; bu, bir şeyi var etmesi ve onu fiillerden bir fiile elverişli bir hâl üzere ibda etmesidir. Şu halde O’nun sözü: ﴿فطرت الله التي فطر الناس عليها﴾ [الروم/30]; onda, O’nun (yüce) **فطر** ettiğine bir işarettir. Yani: Allah’ı bilmesinden, insanlarda ibda ettiği ve yerleştirdiği şeye. Ve **فطرة الله**: onda, imanı bilmeye dair kuvvetinden yerleştirdiği şeydir; bu da O’nun sözüyle işaret edilendir: ﴿ولئن سألتهم من خلقهم ليقولن الله﴾ [الزخرف/87]. Ve dedi ki: ﴿الحمد لله **فاطر** السموات والأرض﴾ [فاطر/1]. Ve dedi ki: ﴿الذي **فطرهن**﴾ [الأنبياء/56], ﴿والذي **فطرنا**﴾ [طه/72], yani: bizi ibda etti ve var etti. ﴿السماء منفطر به﴾ [المزمل/18] sözündeki **الانفطار**’ın, O’nun onu ibda ettiği ve bize ondan feyz ettiği şeyi kabul etmeye bir işaret olması sahih olur. Ve **الفطر**: orucu terk etmektir. Denir ki: **فطرته** ve **أفطرته**; ve o **أفطر** etti (bak: **الأفعال** 4/12). Ve **الكمأة** için: **فطر** denildi; yerden onu **تفطر** ettiği (yarıp açtığı) ve ondan çıktığı cihetten.
