# فظا (ف-ظ-ا) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B8%D8%A7
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B8%D8%A7

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ف - ظ - ا
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B8%D8%A7/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ظ ف ( وايء )
وظف ، فاظ ، فظا ، ظاف : ( مستعملة ) .
( وظف ) : يقال : وَظَفَ فلانٌ فلاناً يَظِفُهُ وَظْفاً إذا تَبِعَه مأخوذٌ من الوظيف .
ووظَفْتُ البَعيرَ أظِفه وَظْفاً إذا أصبتَ وظيفه ، والوَظيفُ من كل ذي أربعٍ : ما فَوْق الرُّسْغ إلى مَفْصِل الساق وجمعه أوْظِفَة .
وقال الليث : الوَظيفةُ من كل شيء ما يُقَدَّرُ له كل يوم من رِزْقٍ أو طعَامٍ أو عَلَفٍ أو شرابٍ ، وَجمعُها الوظائفُ وَالوُظُفُ ، وقد وظّفْتُ له توظيفاً ، ووَظّفتُ على الصَّبِيِّ كل يوم حِفْظَ آياتٍ من كتاب الله توظيفاً ، وأنشد :
أَبْقَتْ لنا وَقَعَاتُ الدَّهْرِ مَكْرُمَةً
ما هَبَّت الريحُ والدُّنيا لها وُظُفُ
قال : هي شِبْهُ الدُّولِ مرةً لهؤلاء ومرة لِهؤلاء ، جمعُ الوَظِيفَةِ .
ويقال : إذا ذَبحتَ الذبيحةَ فاستوْظِفْ قَطعَ الحُلقوم والمريءِ والوَدَجَيْن ، أي اسْتوْعَبْ ذلك . هكذا قال الشافعي في كتاب الصيد والذبائح .
فيظ : أبو عبيد عن الكسائيّ : هو يَفيظُ نفسه وقد فَاظتْ نَفسُه وأفاظهُ اللَّهُ نفسَه .
وقال ابن السكيت : يقالُ فاظَ الميّتُ يَفِيظُ فيْظاً ويَفُوظ فَوْظاً ، كذا رواها الأصمعي وأنشد لرؤبة :
لا يَدْفِنُون مِنهم مَنْ فَاظَا
قال : ولا يقال : فاضت نَفْسُه ولا فاظَتْ ، وحكاها غيره .
وروي عن الأصمعي عن أبي عمرو : يقال : فاظ الميت ، ولا يقال : فاظت نفسه ولا فاضت .
قال الكسائي : فاظتْ نفسُه ، وفاضتْ نفسُه .
وروى ثعلب عن سلمة عن الفراء قال : أَهل الحجاز وَطيّىء يقولون : فاظت نفسه ، وقضاعة وتميم وقيس يقولون : فاضت نفسه مثل فاضت دمعتُه .
وقال الليث : فَاظَتْ نَفسه فَيْظاً وفَيْظُوظةً إذا خَرَجَتْ ، والفاعل فائِظٌ ، وزعم أبو عبيدة أنها لغةٌ لبعض تميم ، يعني فاظتْ نفسه ، وفَاضَتْ وأنشد :
فَفُقِئَتْ عَيْنٌ وفَاضتْ نَفْسُ
فأنشده الأصمعي فقال : إنما هو وَطَنَّ الضِّرْسُ .
فظا : قال الفراء : الفَظَى : مَقصورٌ ماءُ الرَّحم يُكتبُ بالياء والتثنية فَظْوانِ .
وقال غيره : أصله الفَظُّ ، فقلبت الظاء ياءً وهو ماء الكَرِش .
ظوف : الفراء يقال : أخذ بِظُوفِ رَقَبَتَهِ وبظافِ رَقَبَتِه وبقَافِ رقبته وبصُوف رقبته إذا أخذه كلَّه .
أبو زيد يقال : أخذه بقوفِ رقبته وبطوفها وبصُوفِها وكلُّه واحدٌ .

##### Türkçe

ظ ف ( **وايء** )
**وظف** ، **فاظ** ، **فظا** ، **ظاف** : ( kullanılmıştır ) .
( **وظف** ) : denilir: وَظَفَ falan falanı يَظِفُهُ وَظْفاً; onu izlediği zaman; **الوظيف**’ten alınmıştır.
Ve وَظَفْتُ deveyi أظِفه وَظْفاً; onun **وظيف**’ine isabet ettiğin zaman; ve **الوَظيفُ** her dört ayaklıdan: **الرُّسْغ**’ün üstünden bacağın eklem yerine kadar olan şeydir; çoğulu **أوْظِفَة**’dir.
Ve el-Leys dedi: **الوَظيفةُ** her şeyden, her gün için kendisine takdir edilen rızık yahut yemek yahut yem yahut içecek olan şeydir; çoğulu **الوظائفُ** ve **الوُظُفُ**’tur; ve ona توظيفاً olarak وظّفْتُ; ve çocuğun üzerine her gün Allah’ın kitabından ayetler ezberini توظيفاً olarak وَظّفتُ; ve inşad etti:
أَبْقَتْ لنا وَقَعَاتُ الدَّهْرِ مَكْرُمَةً
ما هَبَّت الريحُ والدُّنيا لها وُظُفُ
Dedi: o, **الوَظِيفَةِ**’nin çoğulu olarak, bir defa bunlar için ve bir defa şunlar için olan, devletler gibidir.
Ve denilir: kurbanlığı kestiğin zaman, **الحُلقوم** ve **المريء** ve **الوَدَجَيْن**’in kesilmesini فاستوْظِفْ; yani bunu bütünüyle kapsa. Şâfiî av ve kesimler kitabında böyle dedi.

**فيظ** : Ebû Ubeyd, el-Kisâî’den: o, kendisini يَفيظُ; ve nefsi فَاظتْ; ve Allah ona nefesini أفاظهُ.
Ve İbnü’s-Sikkît dedi: denilir: ölü فاظَ يَفِيظُ فيْظاً ve يَفُوظ فَوْظاً; el-Asma‘î bunu böyle rivayet etti ve Ru’be’ye ait olarak inşad etti:
لا يَدْفِنُون مِنهم مَنْ فَاظَا
Dedi: ve “nefsi فاضت” denilmez, ne de “فاظَتْ”; başkası onu hikâye etti.
Ve el-Asma‘î’den Ebû Amr’dan rivayet edildi: denilir: ölü فاظ; ve “nefsi فاظت” denilmez, ne de “فاضت”.
El-Kisâî dedi: nefsi فاظتْ, ve nefsi فاضتْ.
Sa‘lebe, Seleme’den, el-Ferrâ’dan rivayet etti, dedi: Hicaz ehli ve Tayyı’ derler: nefsi فاظت; ve Kudâ‘a ve Temîm ve Kays derler: nefsi فاضت; tıpkı “gözyaşı فاضت” gibi.
Ve el-Leys dedi: nefsi فَاظَتْ فَيْظاً ve فَيْظُوظةً; çıktığı zaman; ve fail **فائِظٌ**’dur; ve Ebû Ubeyde bunun Temîm’in bir kısmının dili olduğunu iddia etti; yani “nefsi فاظتْ” ve “فَاضَتْ”; ve inşad etti:
فَفُقِئَتْ عَيْنٌ وفَاضتْ نَفْسُ
Bunun üzerine el-Asma‘î ona inşad etti de dedi: ancak o, وَطَنَّ **الضِّرْسُ**’tur.

**فظا** : el-Ferrâ dedi: **الفَظَى**: maksûrdur; rahim suyu; **الياء** ile yazılır; ve tesniyesi **فَظْوانِ**’dır.
Başkası dedi: aslı **الفَظُّ**’dur; sonra **الظاء** **ياء**’a çevrildi; ve o, işkembe suyudur.

**ظوف** : el-Ferrâ: denilir: onun boynunu **بِظُوفِ**’undan ve boynunu **بظافِ**’ından ve boynunu **بقَافِ**’ından ve boynunu **بصُوف**’undan aldı; onu bütünüyle aldığı zaman.
Ebû Zeyd: denilir: boynunu **بقوفِ**’undan ve **بطوفها**’sından ve **بصُوفِها**’sından aldı; hepsi birdir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B8%D8%A7/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الفَظَى، مقصور
(* قوله« الفظى مقصور يكتب بالياء» ثم قوله «
والتثنية فظوان» هذه عبارة التهذيب): ماء الرَّحِم، يكتب بالياء؛ قال الشاعر:تَسَرْبَلَ حُسْنَ يُوسُف في فَظاهُ،
وأُلْبِسَ تاجَه طِفْلاً صَغِيرا
حكاه كراع، والتثنية فظوان، وقيل: أَصله الفَظُّ فقلبت الظاء ياء، وهو ماء الكرش؛ قال ابن سيده: وقضينا بأَن أَلفه منقلبة عن ياء لأَنها مجهولة الانقلاب وهي في موضع اللام، وإِذا كانت في موضع اللام فانقلابها عن الياء أَكثر منه عن الواو.

##### Türkçe

**الفَظَى**; maksûr.

(*Onun “**الفظى** maksûrdur, **الياء** ile yazılır” sözü; sonra “tesniyesi **فظوان**” sözü: bu, **التهذيب**’in ibaresidir*): rahmin suyu; **الياء** ile yazılır; şair dedi ki:

Tَسَرْبَلَ حُسْنَ يُوسُف في **فَظاهُ**،
وأُلْبِسَ تاجَه طِفْلاً صَغِيرا

Bunu **كراع** hikâye etti; tesniyesi **فظوان**’dır. Ve denildi ki: aslı **الفَظُّ**’dur; **الظاء** **ياء**’ya çevrildi; ve o, işkembenin suyudur. **ابن سيده** dedi ki: Elifinin **ياء**’dan dönmüş olduğuna hükmettik; çünkü o, dönüşümü bilinmeyendir ve **اللام**’ın yerindedir; ve eğer **اللام**’ın yerinde olursa, onun **ياء**’dan dönüşmesi **الواو**’dan dönüşmesinden daha çoktur.
