# فظع (ف-ظ-ع) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B8%D8%B9
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%B8%D8%B9

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ف - ظ - ع
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B8%D8%B9/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب العين والظاء والفاء معهما
يستعمل من وجوهها ف ظ ع فقط
فظع:
فَظُعَ الأمر يَفْظُعُ فَظاعةً. وأَفْظَعَ إفْظاعاً. وأمرٌ فظيع، أي: عظيم. وأفظعني هذا الأمرُ وفَظِعْتُ به. و استفظعْتُه رأيتُه فظيعاً.وأفْظَعْتُه أيضاً.

##### Türkçe

**باب العين والظاء والفاء معهما**
Onlarla birlikte **العين** ve **الظاء** ve **الفاء** babı

Onun vecihlerinden yalnız **ف ظ ع** kullanılır.

**فظع**:
**فَظُعَ** iş **يَفْظُعُ** **فَظاعةً** (olarak). Ve **أَفْظَعَ** **إفْظاعاً**. Ve **فظيع** bir iş; yani: büyük. Ve bu iş beni **أفظعني**; ve onunla **فَظِعْتُ**. Ve onu **استفظعْتُ**: onu **فظيعاً** gördüm. Ve onu ayrıca **أفْظَعْتُه**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B8%D8%B9/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

فَظُعَ الأمرُ بالضم فَظاعَةً فهو فَظيعٌ، أي شديدٌ شنيعٌ جاوز المقدار. وكذلك أفْظَعَ الأمر فهو مُفْظِعٌ. وأُفْظِعَ الرجلُ على ما لم يسمَّ فاعله، أي نزل به أمر عظيم، ومنه قول لبيد:
وهُمُ السُعاةُ إذا العَشيرةُ أُفْظِعَتْوهُمُ فَوارسها وهُمْ حُكَّامُـهـا
وأفْظَعْتُ الشيءَ واستفظعتُهُ، أي وجدته فَظيعاً.

##### Türkçe

**فَظُعَ** iş (emir) damme ile **فَظاعَةً** (olarak) (oldu); o hâlde o **فَظيعٌ**dur; yani şiddetli, çirkin; ölçüyü aşmış. Yine **أفْظَعَ** iş (emir) (oldu); o hâlde o **مُفْظِعٌ**dir. Ve **أُفْظِعَ** adam, faili adlandırılmamış olan üzere; yani ona büyük bir iş indi; ve ondan Lebîd’in sözü:
Ve onlar, kabile **أُفْظِعَتْ** olduğu vakit koşuculardır; ve onlar onun süvarileridir ve onlar onun hâkimleridir.
Ve **أفْظَعْتُ** şeyi ve **استفظعتُهُ**; yani onu **فَظيعاً** buldum.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B8%D8%B9/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب العين والظاء مع الفاء
فظع
استعمل من وجوهه : فظع .
فظع : قال ابن المظفر : فَظُع الأَمرُ يفظُع فَظَاعة فهو فَظِيع . وقد أفظعني هذا الأمرُ وفَظِعت به . واستفظعته إذا رأيتَه فظيعاً ، وأفظعته كذلك . قال : وأَفْظع الأمرُ فهو مُفْظِع .
وقال أبو زيد : فظِعت بالأمر أفظَع به فَظَاعة إذا هَالَك وغلبك فلم تثِق بأن تطيعه . وقال أبو وَجْزة :
ترى العِلاَفيّ منها موفِداً فظِعاً
إذا احزألَّ به من ظهرها فِقَر
قال : فظِعاً أي ملآن ، وقد فَظِع يَفْظَع فَظَعاً إذا امتلأ .
أبو العباس عن ابن الأعرابي قال : الماء الفَظِيع : هو الماء الصافي الزُلاَل ، وضده المُضَاض وهو الشديد الملوحة .

##### Türkçe

باب العين والظاء مع الفاء
**فظع**
Şu vecihlerinden kullanılmıştır: **فظع**.

**فظع**: İbnü’l-Muzaffer dedi: **فَظُع الأَمرُ** **يفظُع** **فَظَاعة**; o hâlde o **فَظِيع**’dir. Ve bu iş beni **أفظعني** etti; ve onunla **فَظِعت** oldum. Ve onu **استفظعته**: onu **فظيعاً** gördüğün zaman; ve onu da öylece **أفظعته**. Dedi: Ve iş **أَفْظع** oldu; o hâlde o **مُفْظِع**’dir.

Ebû Zeyd dedi: İş ile **فظِعت** oldum; onunla **أفظَع** olurum; **فَظَاعة** (ile), seni dehşete düşürdüğü ve sana galip geldiği zaman; öyle ki ona itaat edebileceğine güvenmezsin. Ebû Vecze dedi:
ترى العِلاَفيّ منها موفِداً فظِعاً
إذا احزألَّ به من ظهرها فِقَر
Dedi: **فظِعاً** yani dolu; ve **فَظِع** olur, **يَفْظَع** **فَظَعاً** (olur), dolduğu zaman.

Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den: Dedi: **الماء الفَظِيع**: o, berrak, tatlı sudur; ve onun zıddı **المُضَاض**’dır; o da şiddetli tuzludur.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B8%D8%B9/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الفاء والظاء وما يثلثهما)
(فظع) الفاء والظاء والعين كلمةٌ واحدة. أَفْظَع الأمرُ وفَظُع: اشتدَّ. وهو مُفْظِعٌ وفظيع. والله أعلم.‏

ـ

##### Türkçe

(فâ’nın, ظاء’nın ve onları üçleyen şeyin bâbı)
(**فظع**) **الفاء** ve**الظاء** ve**العين** tek bir kelimedir. İş **أَفْظَع** oldu ve **فَظُع**: şiddetlendi. Ve o, **مُفْظِعٌ** ve **فظيع**dir. Allah daha iyi bilir.‏

ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B8%D8%B9/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ف ظ ع
ما أفظع هذا الخطب وقد فظع فظاعة وأفظعني فهو فظيع ومفظع وسمعت بذلك فأفظعته واستفظعته وتفظّعته وفظعت به‏.‏
قال الأحوص‏:‏ أحموا على عاشق زيارته فهو بهجران بينهم فظع وأصله‏:‏ من فظع فظعاً إذا امتلأ امتلاء شديداً‏.‏
قال أبو وجزة‏:‏ ترى العلافيّ منها موفداً فظعاً إذا احزألّ به من ظهرها فقر

##### Türkçe

ف ظ ع
Bu iş ne kadar da **أفظع**; ve o, **فظع** olarak **فظاعة** ile oldu; ve beni **أفظع** etti; o da **فظيع** ve **مفظع**dır. Ve bunu işittim de onu **أفظعته** ettim; ve onu **استفظعته** ettim; ve onu **تفظّعته** ettim; ve onunla **فظعت** oldum.‏

**الأحوص** dedi:
“Bir âşığa, onun ziyaretine karşı korunun; çünkü o, aralarında bir terk ediş ile **فظع**dır.”
Ve aslı: **فظع**dan, **فظعاً** (olarak), şiddetli bir doluş ile dolduğu zaman.‏

**أبو وجزة** dedi:
“Onun (dişinin) **العلافيّ**sini, **موفداً** **فظعاً** olarak görürsün; onun sırtından bir yoksulluk ile ona **احزألّ** olduğu zaman.”

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B8%D8%B9/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

فَظُعَ الأَمرُ، بالضم، يَفْظُعُ فَظاعةً، بالضم، فهو فَظىِيعٌ وفَظِعٌ؛ الأَخيرة على النسب، وأَفْظَعَ الأَمرُ: اشتَدَّ وشَنُعَ وجاوز المِقدارَ وبَرَّحَ، فهو مُفْظِعٌ. وفي الحديث: لا تحل المسأَلة إلاَّ لِذِي غُرْمٍ مُفْظِعٍ؛ المُفْظِعُ: الشديدُ الشنِيعُ. وفي الحديث: لم أَرَ مَنْظَراً كاليوم أَفْظَعَ أَي لم أَر منظراً فَظِيعاً كاليوم، وقيل: أَراد لم أَرَ مَنْظَراً أَفظَعَ منه فحذفها وهو في كلام العرب كثير. وفي حديث سهل بن حُنَيْفٍ: ما وَضَعْنا سيوفنا على عواتقنا إلى أَمر يُفْظِعُنا إلاَّ أَسهلَ بنا؛ يُفْظِعُنا أَي يُوقِعُنا في أَمر فَظِيعٍ شديد. وأُفْظِعُ الرجلُ، على ما لم يسمَّ فاعلُه، أَي نزَل به أَمْرٌ عظيم؛ ومنه قول لبيد:
وهُمُ السُّعاةُ، إذا العَشِيرةُ أُفْظِعَتْ،
وهُمُ فَوارِسُها ، وهم حُكَّامُها
وأَفْظَعَه الأَمرُ وفَظِعَ به فَظاعةً وفَظَعاً واسْتَفْظَعَه وأَفْظَعَه: رآه فَظِيعاً؛ وقوله أَنشده المبرد:
قد عِشْتُ في الناسِ أَطْواراً على خُلُقٍ
شَتّىً، وقاسَيْتُ فيه اللِّين والفَظَعا
يكون الفَظَعُ مصدر فَظِعَ به، وقد يكون مصدر فَظُعَ كَكَرُمَ كَرَماً إِلاَّ أَني لم أَسمع الفَظَعَ إلاَّ هنا. قال أَبو زيد: فَظِعْتُ بالأَمر أَفْظَعُ فَظاعةً إِذا هالَك وغلَبك فلم تَثِق بأَن تُطِيقَه. وفي الحديث: لما أُسري بي وأَصبحت بمكة فَظِعْتُ بأُمري أَي اشتدَّ عليَّ وهِبْته؛ ومنه الحديث: أُرِيتُ أَنه وُضِعَ في يَدَيَّ سِوارانِ من ذهب فَفَظِعْتُهُما، هكذا روي متعدياً حملاً على المعنى لأَنه بمعنى أَكْبَرْتهما وخِفْتهما، والمعروف فَظِعْتُ به أَو منه؛ وقول أَبي وجزة: تَرَى العِلافيَّ مِنْها مُوافِداً فَظِعاً،
إِذا احْزَأَلَّ به من ظَهْرِها فِقَرُ
قال فَظِعاً أَي مَلآنَ. وقد فَظِعَ فَظَعاً أَي امْتَلأَ. والفَظِيعُ: الماءُ العذبُ. والماءُ الفَظِيعُ: هو الماءُ الزُّلالُ الصَّافي، وضده المُضاضُ، وهو الشديد المُلُوحةِ؛ قال الشاعر:
يَردْنَ بُحُوزاً ما يَمِدُّ جِمامَها
أَتيُّ عُيُونٍ، ماؤُهُنَّ فَظِيعُ

##### Türkçe

**فَظُعَ** iş (durum), damme ile; **يَفْظُعُ** **فَظاعةً**, damme ile; o hâlde o **فَظىِيعٌ**
ve **فَظِعٌ**’dir; sonuncusu nisbet üzere. Ve **أَفْظَعَ** iş (durum): şiddetlendi ve çirkinleşti ve
ölçüyü aştı ve ağırlaştı; o hâlde o **مُفْظِعٌ**’dir. Ve hadiste: “İstemek helâl olmaz, ancak
**غُرْمٍ مُفْظِعٍ** sahibi için”; **المُفْظِعُ**: şiddetli, çirkin olan. Ve hadiste: “Bugün gibi
daha **أَفْظَعَ** bir manzara görmedim” yani “Bugün gibi **فَظِيعاً** bir manzara görmedim”; ve denildi:
“Ondan daha **أَفظَعَ** bir manzara görmedim”i kastetti de onu hazfetti; bu Arapların كلامında çoktur. Ve
Sehl b. Huneyf hadîsinde: “Kılıçlarımızı omuzlarımızın üzerine koymadık, bizi **يُفْظِعُنا**
bir işe (kadar), ancak bize kolaylaştırdı”; **يُفْظِعُنا** yani bizi şiddetli **فَظِيعٍ** bir işe
düşürür. Ve **أُفْظِعُ** adam, faili adlandırılmayan üzere; yani ona büyük bir iş indi; ve ondan Lebîd’in sözü:
وهُمُ السُّعاةُ، إذا العَشِيرةُ أُفْظِعَتْ،
وهُمُ فَوارِسُها ، وهم حُكَّامُها

Ve onu iş (durum) **أَفْظَعَه** ve onunla **فَظِعَ** **فَظاعةً** ve **فَظَعاً** ve onu **اسْتَفْظَعَه**
ve onu **أَفْظَعَه**: onu **فَظِيعاً** gördü; ve müberredin okuttuğu sözü:
قد عِشْتُ في الناسِ أَطْواراً على خُلُقٍ
شَتّىً، وقاسَيْتُ فيه اللِّين والفَظَعا

**الفَظَعُ**, onunla **فَظِعَ**’ın masdarı olur; ve **فَظُعَ**’ın masdarı da olabilir; **كَرُمَ**’un **كَرَماً**’ı gibi;
ancak ben **الفَظَعَ**’ı yalnız burada işittim. Ebû Zeyd dedi: “İşle **فَظِعْتُ**; **أَفْظَعُ** **فَظاعةً**:
seni dehşete düşürdüğü ve sana galip geldiği, artık onu yapabileceğine güvenmediğin zaman.” Ve
hadiste: “Benimle isrâ olunduğunda ve Mekke’de sabahladığımda işimle **فَظِعْتُ**” yani bana şiddetli geldi ve ondan korktum;
ve ondan hadîs: “Bana gösterildi ki elime iki altın bilezik konuldu
da onları **فَفَظِعْتُهُما**”; böylece, mânaya hamlen müteaddî olarak rivayet edildi; çünkü o, “onları büyük gördüm
ve onlardan korktum” mânasındadır; bilinen ise “onunla **فَظِعْتُ**” yahut “ondan”dır. Ve Ebû Vecze’nin sözü:
تَرَى العِلافيَّ مِنْها مُوافِداً فَظِعاً،
إِذا احْزَأَلَّ به من ظَهْرِها فِقَرُ

“**فَظِعاً**” dedi; yani dolu. Ve **فَظِعَ** **فَظَعاً**: yani doldu. Ve **الفَظِيعُ**:
tatlı sudur. Ve **الماءُ الفَظِيعُ**: o, berrak, saf sudur; ve onun zıddı **المُضاضُ**’dır; o da şiddetli tuzluluktur; şair dedi:
يَردْنَ بُحُوزاً ما يَمِدُّ جِمامَها
أَتيُّ عُيُونٍ، ماؤُهُنَّ فَظِيعُ

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B8%D8%B9/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ف ظ ع * * فَظُعَ * الأمر من باب ظرف فهو * فَظيعٌ * أي شديد شنيع جاوز المقدار وكذا * أفْظَعَ * المر فهو * مُفْظِعٌ * و * أفْظَعَ * الشيء و * اسْتُفْظَعَهُ * وجده فظيعا

##### Türkçe

* **ف ظ ع** * * **فَظُعَ** * iş, ظرف bâbından (gelir); o hâlde o **فَظيعٌ**’dir; yani şiddetli, çirkin; ölçüyü aştı. Aynı şekilde **أفْظَعَ** (da böyledir); kişi (bununla) o hâlde **مُفْظِعٌ**’dir. Ve **أفْظَعَ** şeyi; ve **اسْتُفْظَعَهُ**: onu feci buldu.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B8%D8%B9/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

فظع الأمر، ككرم، فظاعة: اشتدت شناعته، وجاوز المقدار في ذلك، كما في العباب، وزاد غيره: وبرح، كأفظع، فهو مفظع، ومنه الحديث:  لا تحل المسألة إلا لذي غرم مفظع  المفظع: الشديد الشنيع. وأفظعه واستفظعه، وتفظعه، الأخير زاده الصاغاني: وجده فظيعا. وأفظع الرجل، بالضم: نزل به أمر عظيم مبرح، نقله الجوهري، وأنشد للبيد:
  وهم السعاة إذا العشيرة أفظعت                      وهم فوارسها، وهم حكامهـا الفظيع، كأمير: الماء العذب، قاله الليث. وأنشد:
  يردن بحورا ما يمد جمامها                      أتي عيون ماؤهن فظـيع كما في الصحاح، وفي العباب:
  يمد بحورا أن يمد جمامها أو هو الماء الزلال الصافي، وضده المضاض، وهو الشديد الملوحة، قاله ابن الأعرابي. وفظع الأمر، كفرح: استعظمه، هكذا في النسخ، ومثله في العباب، والذي في نوادر أبي زيد: فظع بالأمر فظاعة، إذا هاله وغلبه ولم يثق بأن يطيقه. وفي الحديث:  أريت أنه وضع في يدي سواران من ذهب ففظعتهما  قال ابن الأثير: هكذا روي متعديا حملا على المعنى، لأنه بمعنى أكبرتهما وخفتهما، والمعروف فظعت به، أو منه. فظع الإناء فظعا: امتلأ، فهو فظع، ومنه قول أبي وجزة:

  ترى العلافي منها موفدا فظعا                      إذا احزأل به من ظهرها فقر قوله: فظعا، أي ملآن. قال ابن عباد: فظع بالأمر فظعا: ضاق به ذرعا ، ومنه الحديث:  لما أسري بي، فأصبحت بمكة، فظعت بأمري  أي اشتد علي، وهبته. ومما يستدرك عليه: أمر فظيع وفظع، الأخيرة على النسب، أي شديد شنيع، وقال عمرو بن معديكرب رضي الله عنه:
  وقد عجبت أمامة أن رأتني                      تفرع لمتي شيب فظـيع أي كثير. وأفظعني هذا الأمر: هالني، ومنه حديث سهل بن حنيف رضي الله عنه: ما وضعنا سيوفنا على عواتقنا إلى أمر يفظعنا إلا أسهل بنا. يفظعنا، أي يوقعنا في أمر فظيع، شديد. وفظع بالأمر فظاعة، وفظعا: رآه فظيعا، وقال المبرد: الفظع، محركة: مصدر فظع به، وقد يكون مصدر فظع، ككرم كرما، إلا أني لم أسمع الفظع إلا في قول الشاعر:
  قد عشت في الناس أطوارا على خلق                      شتى وقاسيت فيه اللين والفظـعـا

##### Türkçe

**فظع** **الأمر**، **ككرم**، **فظاعة**: Çirkinliği şiddetlendi ve bunda ölçüyü aştı; **العباب**’da olduğu gibi. Başkası artırdı: Ve şiddetlendi; **كأفظع**; o hâlde o **مفظع**’dır. Ondan hadis:  “**لا تحل المسألة إلا لذي غرم مفظع**”  **المفظع**: şiddetli, çirkin olan. Ve **أفظعه** ve **استفظعه** ve **تفظعه**; sonuncusunu **الصاغاني** artırdı: Onu çok çirkin buldu. Ve **أفظع الرجل**، **بالضم**: Ona büyük, şiddetli bir iş indi; **الجوهري** nakletti. Ve **لبيد**’in şu beytini okudu:
  وهم السعاة إذا العشيرة أفظعت                      وهم فوارسها، وهم حكامهـا

**الفظيع**، **كأمير**: Tatlı su; **الليث** söyledi. Ve şu beyti okudu:
  يردن بحورا ما يمد جمامها                      أتي عيون ماؤهن فظـيع

**الصحاح**’ta olduğu gibi; **العباب**’da ise:
  يمد بحورا أن يمد جمامها

Yahut o, berrak, saf tatlı sudur; zıddı **المضاض**’dır; o, şiddetli tuzluluk olandır; **ابن الأعرابي** söyledi. Ve **فظع الأمر**، **كفرح**: Onu büyük gördü; nüshalarda böyledir; **العباب**’da da benzeri. **نوادر أبي زيد**’de olan ise: **فظع بالأمر فظاعة**; onu korkunç bulduğunda ve ona galip geldiğinde ve onu yapabileceğine güvenmediğinde. Ve hadiste:  “**أريت أنه وضع في يدي سواران من ذهب ففظعتهما**”  **ابن الأثير** dedi: Böylece, manaya hamlederek geçişli olarak rivayet edildi; çünkü o, “ikisini büyük gördüm ve ikisinden korktum” manasındadır; bilinen ise **فظعت به** yahut ondan (şeklindedir). **فظع الإناء فظعا**: Doldu; o hâlde o **فظع**’dır. Ondan **أبي وجزة**’nin sözü:

  ترى العلافي منها موفدا فظعا                      إذا احزأل به من ظهرها فقر

Onun sözü: **فظعا**; yani dolu. **ابن عباد** dedi: **فظع بالأمر فظعا**: Ona güç yetiremez oldu. Ondan hadis:  “**لما أسري بي، فأصبحت بمكة، فظعت بأمري**”  yani bana ağır geldi ve ondan korktum. Ve ona ek olarak (şu da) istidrâk edilir: **أمر فظيع** ve **فظع**; sonuncusu nisbet üzere; yani şiddetli, çirkin. Ve **عمرو بن معديكرب رضي الله عنه** dedi:
  وقد عجبت أمامة أن رأتني                      تفرع لمتي شيب فظـيع

yani çok. Ve **أفظعني هذا الأمر**: Beni korkuttu. Ondan **سهل بن حنيف رضي الله عنه** hadisi: “Biz kılıçlarımızı omuzlarımıza koymadık; bizi korkunç bir işe düşüren bir işe (koymadık) ki, ancak bize kolaylaştırıldı.” **يفظعنا**: yani bizi, şiddetli bir korkunç işe düşürür. Ve **فظع بالأمر فظاعة** ve **فظعا**: Onu korkunç gördü. Ve **المبرد** dedi: **الفظع**، **محركة**: **فظع به**’nin masdarıdır; ve **فظع**’ın masdarı da olabilir; **ككرم كرما**; ancak ben **الفظع**’ı, şairin şu sözünden başka işitmedim:
  قد عشت في الناس أطوارا على خلق                      شتى وقاسيت فيه اللين والفظـعـا

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B8%D8%B9/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

فَظُعَ الأمْرُ
1 فَظُعَ الأمْرُ ذ , (S, O, Msb, K,) aor. فَظُعَ , (O,) inf. n. فَظَاعَةٌ, (S, O, Msb,) and perhaps فَظَعٌ [respecting which see فَظِعَ]; (Mbr, TA;) as also ↓ افظع; (S, O, Msb, K;) The affair, or event, was, or became, hard, difficult, or distressing; bad, evil, abominable, foul, or unseemly; excessive, or exorbitant: (S:) or excessively bad, evil, abominable, foul, or unseemly. (O, Msb, K.) -A2- And فَظِعَ الأَمْرَ, (K, TA,) thus in the copies of the K, and in like manner in the O, [where I find, AZ says, فَظِعْتُ الأَمْرَ, aor. أَفْظَعُهُ,] but [SM says] in the “ Nawلdir ” of AZ, فَظِعَ بِالأَمْرِ, inf. n. فَظَاعَةٌ, (TA,) He reckoned the affair, or event, or judged it to be, great, hard, difficult, or distressing, syn. اِسْتَعْظَمَهُ, (K,) or was made to fear, or be frightened, and was overcome, by it, (AZ, O, TA,) and trusted not that he had power to accomplish it, or to bear it: (AZ, O, K, TA:) it is said in a trad., أُرِيتُ أَنَّهُ وُضِعَ فِى يَدَىَّ سَوَارَانِ مِنْ ذَهَبٍ فَفَظِعْتُهُمَا [I was made to see, meaning I imagined, or dreamt, that two bracelets of gold were put upon my arms, and I regarded them with fear]; in which instance, as IAth says, the verb is thus made trans. in accordance with its meaning, which is أَكْبَرْتُهُمَا, and خِفْتُهُمَا: but the phrase commonly known is فَظِعْتُ بِهِ and مِنْهُ: (TA:) you say, فَظِعْنُ بِكَذَا I was unable to do, or accomplish such a thing: (Ibn-'Abbلd, O, K: *) and فَظِعْتُ بِأَمْرِى occurs in a trad. as meaning [I found that] my affair, or case, was hard, difficult, or distressing, to me, and I regarded it with fear, or dread: فَظِعَ بِالأَمْرِ, inf. n. فَظَاعَةٌ and فَظَعٌ, means He saw the affair, or event, or case, to be فَظِيع [q. v.]: Mbr says, فَظَعٌ is an inf. n. of فَظِعَ بِهِ: or it may be an inf. n. of فَظُعَ, like as كَرَمٌ is of كَرُمَ: but I have not heard it save in the saying of the poet,
قدْ عِشْتُ فِى النَّاسِ أَطْوَارًا عَلَى خُلُقٍ
شَتَّى وَقَاسَيْتُ فِيهِ اللِّينَ وَالفَظَعَا
[I have lived among men during several periods, conforming to disposition differing in kind, (عَلَى خُلُقٍ شَتَّى being like the phrase اـِنَّ سَعْيَكُمْ لَشَتَّى, in the Kur xcii. 4, meaning انّ مَسَاعِيكُمْ لَأَشْتَاتٌ, as is said in the Ksh and by Bd,) and I have endured therein softness and hardness]. (TA.) -A3- فَظِعَ, (O, K,) aor. فَظَعَ , inf. n. فَظَعٌ, (O,) said of a vessel, (K,) It became full. (O, K.)

فظّع
2 فظّع ذ , inf. n. تَفْظِيعٌ, accord. to Freytag, signifies He described a thing as great: but for this he names no authority: by “ great ” is here meant hard, difficult, or distressing; &c.: see 1, first sentence.]

افظع
4 افظع ذ as intrans.: see 1, first sentence. -A2- أَفْظَعَنِى الأَمْرُ The affair, or event, made me to fear, or frightened me: made me to fall into a hard, difficult, or distressing, case: (TA:) made me to be without power, or strength, or ability; disabled, or incapacitated, me. (Ham p. 32.) ― -b2- And أُفْظِعَ He (a man, S, O, Msb) suffered the befalling of a hard, difficult, or distressing, event. (S, O, Msb, K.) ― -b3- See also 10.

5 تَفَظَّعَ see what next follows.

استفظعهُ
10 استفظعهُ ذ (S, O, K) and ↓ افظعهُ (S, K) and ↓ تفظّعهُ (O, K) He found it (a thing, S) to be فَظِيع [i. e. hard, difficult, or distressing; &c.]. (S, O, K.)

فَظِعٌ
فَظِعٌ ذ : see فَظِيعٌ. -A2- Also Full; applied to a vessel. (O, TA.)

فَظِيعٌ
فَظِيعٌ ذ (S, O, Msb, K) and ↓ مُفْظِعٌ (S, Msb, TA) and ↓ فَظِعٌ, which last is a possessive epithet, (TA,) applied to an affair, or event, Hard, difficult, or distressing; bad, evil, abominable, foul, or unseemly; excessive, or exorbitant: (S, TA:) or excessively bad, evil, abominable, foul, or unseemly. (O, Msb, K. *) ― -b2- And the first, Much, or abundant: so in the saying of 'Amr Ibn-MaadeeKerib,
وَقَدْ عَجَبَتْ أُمَامَةُ أَنْ رَاتَنِى
تَفَرَّعَ لِمَّتِى شَيْبٌ فَظِيعُ
[And Umلmeh wondered that she saw me such that much, or abundant, hoariness had spread in, or overspread, my hair descending below the ears, or upon the shoulders: فِى is app. understood before لِمَّتِى]. (O, TA.) -A2- فَظِيعٌ applied to water signifies Sweet: (Lth, O, K:) or clear; limpid; or cool, sweet, and clear or limpid. (IAar, O, K, TA.)

مُفْظِعٌ
مُفْظِعٌ ذ : see فَظِيعٌ.

##### Türkçe

فَظُعَ الأمْرُ
1 **فَظُعَ الأمْرُ** ذ , (S, O, Msb, K,) muzâri‘ı **فَظُعَ** , (O,) mastarı **فَظَاعَةٌ**, (S, O, Msb,) ve belki **فَظَعٌ** [bunun hakkında **فَظِعَ**’e bak]; (Mbr, TA;) ve yine ↓ **افظع**; (S, O, Msb, K;) İş, yahut olay, sert, güç, yahut sıkıntı verici oldu yahut hâline geldi; kötü, şer, iğrenç, pis, yahut yakışıksız; aşırı, yahut fahiş: (S:) yahut aşırı derecede kötü, şer, iğrenç, pis, yahut yakışıksız. (O, Msb, K.) -A2- Ve **فَظِعَ الأَمْرَ**, (K, TA,) K’nin nüshalarında böyle, ve aynı şekilde O’da, [orada bulduğuma göre, AZ der ki, **فَظِعْتُ الأَمْرَ**, muzâri‘ı **أَفْظَعُهُ**,] fakat [SM der ki] AZ’nin “Nawâdir”inde, **فَظِعَ بِالأَمْرِ**, mastarı **فَظَاعَةٌ**, (TA,) O, işi yahut olayı büyük, sert, güç, yahut sıkıntı verici saydı, yahut öyle olduğuna hükmetti, eş anlamlısı **اِسْتَعْظَمَهُ**, (K,) yahut onunla korkutuldu yahut ürkütüldü ve onunla yenildi, (AZ, O, TA,) ve onu gerçekleştirmeye yahut ona katlanmaya gücü olduğuna güvenmedi: (AZ, O, K, TA:) bir rivayette şöyle denir, **أُرِيتُ أَنَّهُ وُضِعَ فِى يَدَىَّ سَوَارَانِ مِنْ ذَهَبٍ فَفَظِعْتُهُمَا** [Bana gösterildi, yani hayal ettim yahut rüya gördüm ki altından iki bilezik kollarımın üzerine konuldu ve ben onlardan korktum]; bu örnekte, IAth’in dediği gibi, fiil, mânasına uygun olarak geçişli kılınmıştır; onun mânası **أَكْبَرْتُهُمَا** ve **خِفْتُهُمَا**’dır: fakat yaygın bilinen ibare **فَظِعْتُ بِهِ** ve **مِنْهُ**’dur: (TA:) dersin ki, **فَظِعْنُ بِكَذَا** şöyle bir şeyi yapmaya yahut gerçekleştirmeye güç yetiremedim: (Ibn-'Abbâd, O, K: *) ve bir rivayette **فَظِعْتُ بِأَمْرِى** geçer; mânası, [benim için] işimin yahut hâlimin bana sert, güç, yahut sıkıntı verici olduğunu buldum ve onu korku yahut dehşetle karşıladım: **فَظِعَ بِالأَمْرِ**, mastarı **فَظَاعَةٌ** ve **فَظَعٌ**, şu demektir: O, işi yahut olayı yahut hâli **فَظِيع** [bkz.] gördü: Mbr der ki, **فَظَعٌ**, **فَظِعَ بِهِ**’nin mastarıdır: yahut **كَرَمٌ**’ün **كَرُمَ**’ün mastarı olması gibi, **فَظُعَ**’ın mastarı da olabilir: fakat onu, şairin şu sözü dışında işitmedim,
قدْ عِشْتُ فِى النَّاسِ أَطْوَارًا عَلَى خُلُقٍ
شَتَّى وَقَاسَيْتُ فِيهِ اللِّينَ وَالفَظَعَا
[İnsanlar arasında, türleri farklı bir huy üzere, çeşitli dönemler yaşadım ( **عَلَى خُلُقٍ شَتَّى** ifadesi, Kur’ân xcii. 4’teki **اـِنَّ سَعْيَكُمْ لَشَتَّى** ibaresi gibidir; mânası, Ksh’de ve Bd tarafından söylendiği üzere, **انّ مَسَاعِيكُمْ لَأَشْتَاتٌ**’tır) ve orada yumuşaklığı ve sertliği çektim]. (TA.) -A3- **فَظِعَ**, (O, K,) muzâri‘ı **فَظَعَ** , mastarı **فَظَعٌ**, (O,) bir kap hakkında söylenir, (K,) Doldu. (O, K.)

فظّع
2 **فظّع** ذ , mastarı **تَفْظِيعٌ**, Freytag’a göre şu mânaya gelir: O, bir şeyi büyük diye niteledi: fakat bunun için hiçbir kaynak zikretmez: burada “büyük” ile kastedilen sert, güç, yahut sıkıntı verici; vb.’dir: 1’in ilk cümlesine bak.]

افظع
4 **افظع** ذ geçişsiz olarak: 1’in ilk cümlesine bak. -A2- **أَفْظَعَنِى الأَمْرُ** İş yahut olay beni korkuttu yahut ürküttü: beni sert, güç, yahut sıkıntı verici bir hâle düşürdü: (TA:) beni güçten, kuvvetten, yahut kabiliyetten yoksun bıraktı; beni âciz bıraktı, yahut ehliyetsiz kıldı. (Ham p. 32.) ― -b2- Ve **أُفْظِعَ** O (bir adam, S, O, Msb) sert, güç, yahut sıkıntı verici bir olayın başına gelmesine uğradı. (S, O, Msb, K.) ― -b3- 10’a da bak.

5 **تَفَظَّعَ** bir sonraki maddeye bak.

استفظعهُ
10 **استفظعهُ** ذ (S, O, K) ve ↓ **افظعهُ** (S, K) ve ↓ **تفظّعهُ** (O, K) O, onu (bir şeyi, S) **فَظِيع** [yani sert, güç, yahut sıkıntı verici; vb.] buldu. (S, O, K.)

فَظِعٌ
**فَظِعٌ** ذ : **فَظِيعٌ**’e bak. -A2- Ayrıca: Dolu; bir kaba uygulanır. (O, TA.)

فَظِيعٌ
**فَظِيعٌ** ذ (S, O, Msb, K) ve ↓ **مُفْظِعٌ** (S, Msb, TA) ve ↓ **فَظِعٌ**, ki bu sonuncusu izâfet (sahiplik) sıfatıdır, (TA,) bir işe yahut olaya uygulanır: Sert, güç, yahut sıkıntı verici; kötü, şer, iğrenç, pis, yahut yakışıksız; aşırı, yahut fahiş: (S, TA:) yahut aşırı derecede kötü, şer, iğrenç, pis, yahut yakışıksız. (O, Msb, K. *) ― -b2- Ve birincisi: Çok, yahut bol: ‘Amr Ibn-MaadeeKerib’in şu sözünde olduğu gibi,
وَقَدْ عَجَبَتْ أُمَامَةُ أَنْ رَاتَنِى
تَفَرَّعَ لِمَّتِى شَيْبٌ فَظِيعُ
[Ve Umâme, beni öyle gördüğüne şaştı ki çok yahut bol bir aklık, kulakların altına inen yahut omuzların üzerine (sarkan) saçımın içine yayıldı yahut saçımı kapladı: **فِى**’nin, görünüşe göre, **لِمَّتِى**’den önce takdir edildiği anlaşılır]. (O, TA.) -A2- **فَظِيعٌ** suya uygulanınca şu mânaya gelir: Tatlı: (Lth, O, K:) yahut berrak; duru; yahut serin, tatlı ve berrak yahut duru. (IAar, O, K, TA.)

مُفْظِعٌ
**مُفْظِعٌ** ذ : **فَظِيعٌ**’e bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B8%D8%B9/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

فَظِعَ
فَظِعَ A ( n. ac. فَظَع 4 ,  فَظَاْعَة 22t ),
a.  Found, considered difficult, hard, trying, beyond his power.

b.  [ Bi ], Was incapable of, unable to accomplish. _ast;

فَظُعَ
فَظُعَ U ( n. ac. فَظَاْعَة 22t ),
a.  Was hard, difficult,   trying, distressing.

b.  Was bad, foul, abominable; was ugly, hideous, horrid.

فَظَّعَ
فَظَّعَ II ,
a.  Described, represented as difficult; brought out the difficulties of.

أَفْظَعَ
أَفْظَعَ IV ,
a.  see I (a) & ( فَظُعَ ) ( a ), ( b ).

d.  [ pass. ], Was in difficulty, distress.

تَفَظَّعَ
تَفَظَّعَ V ,
a.  see I (a) & X ( b ).

اِسْتَفْظَعَ
اِسْتَفْظَعَ X ,
a.  see I (a) .

b.  Considered ugly, hideous, abominable.

فَظِع
فَظِع 5 ,
a.  see 25 (b) .

b.  Full.

فَظَاْعَة
فَظَاْعَة 22t ,
a.  Ugliness, hideousness, repulsiveness, horridness.

b.  Great difficulty.

فَظِيْع
فَظِيْع 25 ,
a.  Ugly, bideous, repulsive.

b.  Hard, difficult; critical.

c.  Limpid ( water ).

أَفْظَعَ
N. Ag. أَفْظَعَ IV ,
a.  see 25 (a) , ( b ).

##### Türkçe

**فَظِعَ**
**فَظِعَ** A ( n. ac. **فَظَع** 4 ,  **فَظَاْعَة** 22t ),
a.  Zor, çetin, meşakkatli, gücünün ötesinde olarak bulundu, öyle kabul edildi.

b.  [ Bi ], -e karşı aciz oldu, başarmaya güç yetiremedi. _ast;

**فَظُعَ**
**فَظُعَ** U ( n. ac. **فَظَاْعَة** 22t ),
a.  Zor, çetin, meşakkatli, sıkıntı verici oldu.

b.  Kötü, pis, iğrenç oldu; çirkin, müthiş, dehşet verici oldu.

**فَظَّعَ**
**فَظَّعَ** II ,
a.  Zor diye niteledi, zor olarak tasvir etti; -in zorluklarını ortaya koydu.

**أَفْظَعَ**
**أَفْظَعَ** IV ,
a.  I (a) ve ( **فَظُعَ** ) ( a ), ( b )’ye bak.

d.  [ edilgen ], Zorlukta, sıkıntıda oldu.

**تَفَظَّعَ**
**تَفَظَّعَ** V ,
a.  I (a) ve X ( b )’ye bak.

**اِسْتَفْظَعَ**
**اِسْتَفْظَعَ** X ,
a.  I (a)’ya bak.

b.  Çirkin, müthiş, iğrenç saydı.

**فَظِع**
**فَظِع** 5 ,
a.  25 (b)’ye bak.

b.  Dolu.

**فَظَاْعَة**
**فَظَاْعَة** 22t ,
a.  Çirkinlik, müthişlik, tiksindiricilik, dehşetlilik.

b.  Büyük zorluk.

**فَظِيْع**
**فَظِيْع** 25 ,
a.  Çirkin, müthiş, tiksindirici.

b.  Zor, çetin; kritik.

c.  Berrak (su).

**أَفْظَعَ**
N. Ag. **أَفْظَعَ** IV ,
a.  25 (a) , ( b )’ye bak.
