# فغر — Mekâyîsü'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%BA%D8%B1/sozluk/mekayis
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%BA%D8%B1/entries/mekayis

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فغر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%BA%D8%B1.md)
- Mekâyîsü'l-Luğa: İbn Fâris · 11. yy

## Madde başı: فغر

(باب الفاء والغين وما يثلثهما)
(فغم) الفاء والغين والميم كلمتان، إحداهما تدلُّ على فَتْح شيء أو تفتُّحه، ولا يكون إلاّ طيّباً. والأخرى تدلُّ على الوَلُوع بالشَّيء. فالأُولى: فَغَمَ الوردُ: تفتَّح. والرِّيح الطيِّبةُ تَفْغَم، أي تصير في الأنف تَفتح السُّدَّة. وأفْغَمَ المِسكُ المكانَ: ملأه برائحته.‏
والكلمة الأخرى: فَغِم بكذا: أُولِعَ به وحَرَصَ عليه. قال الأعشى:‏
[تؤمُّ ديارَ بنِي عامرٍ‏  *** وأنتَ بآل عَقيلٍ فَغِمْ(1) ]
(فغي) الفاء والغين والحرف المعتلّ كلمةٌ واحدة. يقولون: الفاغِيَة: نَوْر الحِنَّاء. يقال: أَفْغى، إذا أخْرَجَ فاغِيَتَه. ويقولون: الفَغَا: فَسَادٌ في البُرِّ.‏
(فغر) الفاء والغين والراء أصلٌ صحيح يدلُّ على فتْح وانفتاح. من ذلك: فَغر الرجلُ فاه: فتَحَه. وفَغر فوهُ، إذا انفتح. وانفغَر النَّوْرُ: تفتَّح. والفاغرة: ضربٌ من الطِّيب. ويقال: إنَّ المَفغَرة: الأرضُ الواسعة.‏
--------------
(1) البيت ساقط من الأصل، وإثباته من الديوان 30 واللسان (فغم). وأنشد عجزه في المجمل بدون نسبة.‏

ـ

### Türkçe

(باب **الفاء** و**الغين** وما يثلثهما)
(**فغم**) **الفاء** ve**الغين** ve**الميم** iki kelimedir; bunlardan biri bir şeyin açılmasına yahut açılıp yayılmasına delâlet eder; ve ancak hoş (koku) olur. Diğeri ise bir şeye düşkünlüğe delâlet eder. Birincisi: **فَغَمَ الوردُ**: açılıp yayılmıştır. Hoş koku **تَفْغَم**; yani burunda olur da tıkanıklığı açar. **أفْغَمَ المِسكُ المكانَ**: onu kokusuyla doldurdu.‏
Diğer kelime: **فَغِم** بكذا: ona düşkün oldu ve ona hırs gösterdi. **الأعشى** dedi ki:‏
[**تؤمُّ ديارَ بنِي عامرٍ**‏  *** **وأنتَ بآل عَقيلٍ فَغِمْ**(1) ]
(**فغي**) **الفاء** ve**الغين** ve illetli harf tek bir kelimedir. Derler ki: **الفاغِيَة**: kınanın çiçeği. **أَفْغى** denir; **فاغِيَتَه**’sini çıkardığı zaman. Ve derler ki: **الفَغَا**: buğdayda bozulmadır.‏
(**فغر**) **الفاء** ve**الغين** ve**الراء** sahih bir asıldır; açmaya ve açılmaya delâlet eder. Bundan: **فَغر الرجلُ فاه**: onu açtı. **فَغر فوهُ**; açıldığı zaman. **انفغَر النَّوْرُ**: açılıp yayılmıştır. **الفاغرة**: güzel kokudan bir türdür. Ve denir ki: **المَفغَرة**: geniş arazidir.‏
--------------
(1) Beyit asıldan düşmüştür; onun tesbiti divandan 30 ve **اللسان** (**فغم**)’dendir. Ve onun ikinci mısraını **المجمل**’de nisbet olmaksızın okudu.‏

ـ
