# فغم (ف-غ-م) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%BA%D9%85
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%BA%D9%85

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ف - غ - م
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%BA%D9%85/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والفاء والميم معهما
ف غ م يستعمل فقط فغم: فَغَمَ الوَرْدُ: انفتح، قال:
كأنَّه الوَرْدُ إذا ما فَغَما
والرِّيحُ الطيبةُ تَفْغَمُ المَزكُومَ، والسُّدَّةَ بعد انسِداد، قال:
نَفَحةُ مِسكٍ تَفْغَمُ المَزْكُوما
وفي الحديث: "لو أنَّ امرأةً من الحُورِ العِينِ أشْرَفَتْ لأَفْغَمَتْ ما بين السماء والأرض ريح المِسْكِ" أي: لَملأتْ خَياشيمَ من يَشَمُّ الرِّيحَ.
يقال: فُغِمَ فهو مَفغُومٌ.
وفَغَمْتُ السِّدَّة: فَتَقْتُها.

##### Türkçe

باب **الغين** ve **الفاء** ve **الميم**’in birlikte olduğu (kısım)

**ف غ م** yalnızca kullanılır: **فغم**: **فَغَمَ الوَرْدُ**: açıldı, dedi ki:
Sanki o, **الوَرْدُ**’dür; ne zaman ki **فَغَما**

Ve hoş koku **تَفْغَمُ** nezleliyi ve tıkanmadan sonra **السُّدَّة**’yi; dedi ki:
Bir misk nefhası **تَفْغَمُ** nezleliyi

Ve hadiste: “Eğer **الحُورِ العِينِ**’den bir kadın görünseydi, misk kokusu gök ile yer arasını mutlaka **لأَفْغَمَتْ**.” yani: rüzgârı koklayan kimsenin burun deliklerini mutlaka doldururdu.

Denir: **فُغِمَ**; o hâlde o **مَفغُومٌ**’dur.

Ve **فَغَمْتُ السِّدَّة**: onu yardım.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%BA%D9%85/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

وجدت فَغْمَةَ الطيبِ، أي ريحه. وفَغَمَني الطيبُ، إذا سدَّ خياشيمَك. وفَغَمَ الوردُ وتَفَغَّمَ، أي تفتّح. وفَغَمَهُ، أي قبَّلَه. قال الأغلب العجلي:
بعد شَميمٍ شاغِفٍ وفَغْمِ
وكذلك المُفاغَمَةُ. والفَغَمُ بالتحريك: الحرص. وقد فَغِمَ بكذا بالكسر: أولِعَ به وحَرَص عليه. وقال الأعشى:
تَؤُمُّ دِيارَ بني عامِرٍ		وأنتَ بآلِ عَقيلٍ فَغِمُ
وكلبٌ فَغِمٌ على الصيد.

##### Türkçe

**فَغْمَةَ الطيبِ**’i buldum; yani onun kokusu. Ve **فَغَمَني الطيبُ**; yani (koku) senin burun deliklerini tıkadığı zaman. Ve **فَغَمَ الوردُ** ve **تَفَغَّمَ**; yani açıldı. Ve **فَغَمَهُ**; yani onu öptü. Ağleb el-‘Aclî dedi ki:
بعد شَميمٍ شاغِفٍ وفَغْمِ
Ve yine **المُفاغَمَةُ** (da böyledir). Ve **الفَغَمُ** (harekeli olarak): hırs. Ve **فَغِمَ** (kesre ile) şu şeyle: ona düşkün oldu ve ona hırs gösterdi. A‘şâ dedi ki:
تَؤُمُّ دِيارَ بني عامِرٍ		وأنتَ بآلِ عَقيلٍ فَغِمُ
Ve bir köpek av üzerine **فَغِمٌ**’dür.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%BA%D9%85/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

غ ف م
فغم
استعمل : من وجوهه : فغم .
فغم : قال الليث : فغَمَ الورْد : إذا انفَتج ، والرِّيحُ الطَّيِّبَةُ تَفْغَمُ المزْكوم وتَسدُّ خياشيَمه وأنشد :
نَفْحَةُ مِسْكٍ تَفْغَمُ الْمَفْغُوما
والمَصْدَرُ : الفُغُومُ .
أبو عبيد عن الأصمعي : وجدت فَوْغةَ الطيب وفَغْمَةَ الطيب ، وقد فَغمتْنِي الرائحة : إذا سَدّتْ خياشيمكَ .
قال الليث : ويقال : افْتغمَ عنه الزكامُ ، قال : وفي الحديث : ( لو أن امرأةً من الحورِ العِين أَشرفَت لأفغمَتْ ، ما بين السماءِ والأرض بِريح المسكِ ) أي ملأتْ ، قلت : الرِّوَاية لأفعَمَتْ بالعين ، أي لملأتْ .
يقال : أَفْعمْتُ الإناءَ فهو مفعومٌ : إذا مَلأتهُ .
ويقال : فَغِمَ الرجلُ بالشيءِ يَفغَمُ فَغَماً : إذا أولعَ به .
وقال ابن السكيت : يقال : ما أَشدَّ فغَمَ هذا الكلبِ بالصَّيدِ ، وهو ضراوتهُ ودُرْبتهُ ، وكلبٌ فغِمٌ : حَريصٌ عَلَى الصَّيْدِ .
قال امْرُؤُ القَيْسِ :
فَيُدْركُنَا فَغِمٌ دَاجِنٌ
سَمِيعٌ بَصيرٌ طَلوبٌ نَكِرْ
وقال ابن الأعرابي : الفُغْمُ : الفمُ أجمع ويُثَقَّل فيقال : فُغُمٌ .
وقال هُدْبةُ :
والله ما يَشْفى الفؤادَ الهائِما
نَفْثُ الرُّقى وَعَقْدُكَ الرَّتائما
ولاَ اللزَامُ دون أن تُفاغِمَا
وَلا الفِغَامُ دون أن تُفاقِمَا
وَتَعْتَلِي القوائمُ القوائما

##### Türkçe

غ ف م
فغم

Kullanıldı: vecihlerinden: **فغم**.

**فغم**: Leys dedi: **فغَمَ** gül: açıldığı zaman; ve güzel koku **تَفْغَمُ** nezleliyi ve onun burun deliklerini tıkar; ve inşad etti:
نَفْحَةُ مِسْكٍ **تَفْغَمُ** الْمَفْغُوما

Ve mastar: **الفُغُومُ**.

Ebû Ubeyd, Asmaî’den: Güzel kokunun **فَوْغةَ**sını ve güzel kokunun **فَغْمَةَ**sını buldum; ve koku beni **فَغمتْنِي**: burun deliklerini tıkadığı zaman.

Leys dedi: Ve denilir: nezle ondan **افْتغمَ**; dedi: Ve hadiste: “Eğer **الحورِ العِين**’den bir kadın görünseydi, misk kokusuyla gök ile yer arasını elbette **لأفغمَتْ**” yani doldururdu; dedim: rivayet **لأفعَمَتْ** iledir, yani doldururdu.

Denilir: Kabı **أَفْعمْتُ**; o da **مفعومٌ**dur: onu doldurduğun zaman.

Ve denilir: Adam şeye **فَغِمَ** eder, **يَفغَمُ** **فَغَماً**: ona düşkün olduğu zaman.

İbnü’s-Sikkît dedi: Denilir: Bu köpeğin av ile **فغَمَ**ı ne şiddetlidir; o, onun saldırganlığı ve alışkanlığıdır; ve **فغِمٌ** köpek: ava hırslı.

İmruü’l-Kays dedi:
فَيُدْركُنَا فَغِمٌ دَاجِنٌ
سَمِيعٌ بَصيرٌ طَلوبٌ نَكِرْ

İbnü’l-A‘râbî dedi: **الفُغْمُ**: ağzın tamamı; ve ağırlaştırılır da **فُغُمٌ** denilir.

Hüdbe dedi:
والله ما يَشْفى الفؤادَ الهائِما
نَفْثُ الرُّقى وَعَقْدُكَ الرَّتائما
ولاَ اللزَامُ دون أن تُفاغِمَا
وَلا الفِغَامُ دون أن تُفاقِمَا
وَتَعْتَلِي القوائمُ القوائما

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%BA%D9%85/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الفاء والغين وما يثلثهما)
(فغم) الفاء والغين والميم كلمتان، إحداهما تدلُّ على فَتْح شيء أو تفتُّحه، ولا يكون إلاّ طيّباً. والأخرى تدلُّ على الوَلُوع بالشَّيء. فالأُولى: فَغَمَ الوردُ: تفتَّح. والرِّيح الطيِّبةُ تَفْغَم، أي تصير في الأنف تَفتح السُّدَّة. وأفْغَمَ المِسكُ المكانَ: ملأه برائحته.‏
والكلمة الأخرى: فَغِم بكذا: أُولِعَ به وحَرَصَ عليه. قال الأعشى:‏
[تؤمُّ ديارَ بنِي عامرٍ‏  *** وأنتَ بآل عَقيلٍ فَغِمْ(1) ]
(فغي) الفاء والغين والحرف المعتلّ كلمةٌ واحدة. يقولون: الفاغِيَة: نَوْر الحِنَّاء. يقال: أَفْغى، إذا أخْرَجَ فاغِيَتَه. ويقولون: الفَغَا: فَسَادٌ في البُرِّ.‏
(فغر) الفاء والغين والراء أصلٌ صحيح يدلُّ على فتْح وانفتاح. من ذلك: فَغر الرجلُ فاه: فتَحَه. وفَغر فوهُ، إذا انفتح. وانفغَر النَّوْرُ: تفتَّح. والفاغرة: ضربٌ من الطِّيب. ويقال: إنَّ المَفغَرة: الأرضُ الواسعة.‏
--------------
(1) البيت ساقط من الأصل، وإثباته من الديوان 30 واللسان (فغم). وأنشد عجزه في المجمل بدون نسبة.‏

ـ

##### Türkçe

(باب **الفاء** و**الغين** وما يثلثهما)
(**فغم**) **الفاء** ve**الغين** ve**الميم** iki kelimedir; ikisinden biri bir şeyin açılmasına yahut açılıp yayılmasına delâlet eder; ve ancak hoş (koku) olur. Diğeri ise bir şeye düşkün olmaya delâlet eder. Birincisi: **فَغَمَ الوردُ**: açıldı. Ve hoş koku **تَفْغَم**; yani burunda olur, tıkanıklığı açar. Ve **أفْغَمَ المِسكُ المكانَ**: onu kokusuyla doldurdu.‏
Diğer kelime: **فَغِم** bununla: ona düşkün oldu ve ona hırs gösterdi. **الأعشى** dedi ki:‏
[**تؤمُّ ديارَ بنِي عامرٍ‏  *** وأنتَ بآل عَقيلٍ فَغِمْ(1)** ]
(**فغي**) **الفاء** ve**الغين** ve illetli harf tek bir kelimedir. Derler ki: **الفاغِيَة**: kınanın çiçeği. Denir ki: **أَفْغى**; **فاغِيَتَه**’sini çıkardığı zaman. Ve derler ki: **الفَغَا**: buğdayda bozulmadır.‏
(**فغر**) **الفاء** ve**الغين** ve**الراء** sahih bir asıldır; açmaya ve açılmaya delâlet eder. Bundan: **فَغر الرجلُ فاه**: onu açtı. Ve **فَغر فوهُ**; açıldığı zaman. Ve **انفغَر النَّوْرُ**: açıldı. Ve **الفاغرة**: güzel kokudan bir türdür. Ve denir ki: **المَفغَرة**: geniş arazidir.‏
--------------
(1) Beyit asıldan düşmüştür; onun tesbiti divandan 30 ve **اللسان** (**فغم**)’dendir. Ve onun ikinci mısraını **المجمل**’de nisbet olmaksızın okuttu.‏

ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%BA%D9%85/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ف غ م
ريح تفغَمُ الخياشيم أي تملؤها، وفغمتني رائحة المسك وشيء مفغّم‏:‏ مطيّب بالأفاويه وإني لأجد منه فغمة الطيب ووجدت منه فغمة طيبة‏.‏

##### Türkçe

ف غ م
**ريح تفغَمُ الخياشيم** yani onları doldurur; ve **فغمتني رائحة المسك**; ve **شيء مفغّم**: baharatlarla kokulandırılmış (güzel kokulanmış); ve ben ondan **فغمة الطيب**i mutlaka bulurum; ve ondan **فغمة طيبة** buldum.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%BA%D9%85/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

فَغَم الوَرْدُ يَفْغَم فُغُوماً: انفتح، وكذلك تَفَغَّم أي تفتح. وفَغَمت الرَّائحةُ السُّدَّة: فتَحتْها. وانْفَغَمَ الزُّكام وافْتَغَم: انفرج. وفَغَمةُ الطيب: رائحتُه. فَغمَتْه تَفْغَمُه فَغْماً وفُغُوماً: سدَّت خَياشِيمه. وفي الحديث: لو أنَّ امرأة من الحور العين أشْرَفَتْ لأفْغَمَتْ ما بين السماء والأرض بريح المسك أي لملأَتْ ؛ قال الأَزهري: الرواية لأَفعمت، بالعين، قال: وهو الصواب. يقال: فَعَمْت الإناءَ فهو مفعوم إذا ملأته، وقد مرَّ تفسيره. والريحُ الطَّيبة تَفْغَمُ المزكوم؛ قال الشاعر:
نَفْحةُ مِسْكٍ تَفْغَم المَفْغُوما
ووجدت فَغْمة الطيب وفَغْوَته أي ريحه.
والفَغَم، بفتح الغين: الأنف؛ عن كراع، كأنه إنما سمي بذلك لأن الريح تَفْغَمه. أبو زيد: بَهَظْته أَخذت بفُقْمه وبفُغْمِه؛ قال شمر: أَراد بفُقْمه فمَه وبفُغْمِه أَنفه. والفَغَم، بالتحريك: الحِرص. وفَغِمَ بالشيء فَغَماً فهو فَغِم: لَهِجَ به وأُولِعَ به وحَرَص عليه؛ قال الأعشى: تَؤُمُّ دِيارَ بني عامِرٍ،
وأَنْتَ بآلِ عقِيل فَغِم
قال ابن حبيب: يريد عامر بن صَعْصَعة وعَقِيل بن كعب بن عامر بن صعصعة. وكلْبٌ فَغِمٌ: حريصٌ على الصيد؛ قال امرؤ القيس:
فيُدْرِكُنا فَغِمٌ داجِنٌ،
سَمِيعٌ بَصِيرٌ طَلوبٌ نَكِرْ
ابن السكيت: يقال ما أشدَّ فَغَمَ هذا الكلب بالصيد، وهو ضراوته ودُرْبَته. والفُغْمُ: الفَم أَجمع، ويحرك فيقال فُغُمٌ.
وفَغَمه أي قَبَّله؛ قال الأَغلب العجلي:
بَعْدَ شَمِيمِ شاغِفٍ وفَغْمِ
وكذا المُفاغَمة؛ قال هُدْبة بن خَشْرَم:
متى تقولُ القُلُصَ الرَّواسِما،
يُدْنِينَ أُمَّ قاسِمٍِ وقاسِما
ألا تَرَيْنَ الدَّمْعَ مِني ساجما
حِذارَ دارٍ مِنْكِ أن تُلائِما؟
والله لا يَشْفِي الفُؤادَ الهائما،
تَماحُكُ اللَّبَّاتِ والمآكِما
وفي رواية:
نَفْثُ الرُّقَى وعَقْدُك التَّمائِما،
ولا اللِّزامُ دُون أن تُفاغِما
ولا الفِغامُ دون أن تُفاقِما،
وتَرْكَبَ القَوائمُ القوائما
وفَغِمَ بالمكان فَغَماً: أَقام به ولزِمَه. وأَخذ بفُغْم الرجل أي بذقنه ولحيته كفُقْمه. وفي الحديث: كلوا الوَغْم واطرحوا الفَغْم؛ قال ابن الأثير: الوَغْم ما تساقط من الطعام، والفَغْم ما يَعْلَقُ بين الأسنان، أي كلوا فُتات الطعام وارموا ما يخرجه الخِلال، قال: وقيل هو بالعكس.

##### Türkçe

**فَغَم** **الوَرْدُ** **يَفْغَم** **فُغُوماً**: açıldı; yine bunun gibi **تَفَغَّم** yani açıldı.

Ve **فَغَمت** **الرَّائحةُ** **السُّدَّة**: onu açtı. Ve **انْفَغَمَ** **الزُّكام** ve **افْتَغَم**: açıldı. Ve **فَغَمةُ** **الطيب**: onun kokusudur. **فَغمَتْه** **تَفْغَمُه** **فَغْماً** ve **فُغُوماً**: onun burun deliklerini tıkadı. Ve hadiste: “Eğer hurilerden bir kadın görünseydi, misk kokusuyla gök ile yer arasını **لأفْغَمَتْ**” yani doldururdu; **الأَزهري** dedi ki: rivayet **لأَفعمت**’tir, **العين** ile; dedi ki: ve o doğrudur. Denir: **فَعَمْت** kabı; o da **مفعوم**dur, onu doldurduğun zaman; ve onun tefsiri geçmişti. Ve güzel koku, nezleliyi **تَفْغَمُ** eder; şair dedi ki:

نَفْحةُ مِسْكٍ تَفْغَم المَفْغُوما

Ve **فَغْمة** **الطيب**i ve **فَغْوَته**ni buldum; yani onun kokusu.

Ve **الفَغَم**, **الغين**’in fethiyle: burun; **كراع**’dan; sanki ancak bununla adlandırıldı; çünkü koku onu **تَفْغَمه** eder. **أبو زيد**: **بَهَظْته**: **بفُقْمه** ve **بفُغْمِه** ile tuttum; **شمر** dedi ki: **بفُقْمه** ile onun ağzını, **بفُغْمِه** ile onun burnunu kastetti. Ve **الفَغَم**, hareke ile: hırs. Ve **فَغِمَ** bir şeye **فَغَماً**; o da **فَغِم**dir: ona düşkün oldu, ona tutkun oldu ve ona hırs gösterdi; **الأعشى** dedi ki:

تَؤُمُّ دِيارَ بني عامِرٍ،
وأَنْتَ بآلِ عقِيل فَغِم

**ابن حبيب** dedi ki: **عامر بن صَعْصَعة**’yi ve **عَقِيل بن كعب بن عامر بن صعصعة**’yi kastediyor. Ve **كلْبٌ فَغِمٌ**: ava hırslı; **امرؤ القيس** dedi ki:

فيُدْرِكُنا فَغِمٌ داجِنٌ،
سَمِيعٌ بَصِيرٌ طَلوبٌ نَكِرْ

**ابن السكيت**: denir: Bu köpeğin av hususunda **فَغَم**ı ne şiddetlidir; ve o, onun saldırganlığı ve alışkanlığıdır. Ve **الفُغْمُ**: ağzın tamamı; ve harekelenir de denir ki **فُغُمٌ**.

Ve **فَغَمه**: yani onu öptü; **الأَغلب العجلي** dedi ki:

بَعْدَ شَمِيمِ شاغِفٍ وفَغْمِ

Ve yine **المُفاغَمة**; **هُدْبة بن خَشْرَم** dedi ki:

متى تقولُ القُلُصَ الرَّواسِما،
يُدْنِينَ أُمَّ قاسِمٍِ وقاسِما
ألا تَرَيْنَ الدَّمْعَ مِني ساجما
حِذارَ دارٍ مِنْكِ أن تُلائِما؟
والله لا يَشْفِي الفُؤادَ الهائما،
تَماحُكُ اللَّبَّاتِ والمآكِما

Ve bir rivayette:

نَفْثُ الرُّقَى وعَقْدُك التَّمائِما،
ولا اللِّزامُ دُون أن تُفاغِما
ولا الفِغامُ دون أن تُفاقِما،
وتَرْكَبَ القَوائمُ القوائما

Ve **فَغِمَ** mekân ile **فَغَماً**: orada ikamet etti ve ona yapıştı. Ve adamın **فُغْم**’u ile tuttu; yani onun çenesi ve sakalıyla; **فُقْمه** gibi. Ve hadiste: “**الوَغْم**’u yiyin ve **الفَغْم**’u atın”; **ابن الأثير** dedi ki: **الوَغْم** yemekten dökülen şeydir; **الفَغْم** ise dişlerin arasında yapışan şeydir; yani yemeğin kırıntısını yiyin ve kürdanın çıkardığını atın; dedi ki: ve tersidir denildi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%BA%D9%85/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

| | ( فَغَمَهُ الطِّيبُ ، كَمَنَعَ فَغْمًا وفُغُومًا : | سَدَّ خَيَاشِيمَهُ ) ، وفي الحَدِيثِ :   لَوْ أَنَّ امْرأَةً |

| مِن الحَورِ العِين أَشْرَفَتْ لَفَغَمَتْ مَا بَيْنَ | السَّماءِ والأرْض رِيحَ المِسْكِ   أي : | لَمَلأتْ ، ويُرْوَى : لأفْغَمَتْ ، قال الأزهَرِيُّ : | الرِّوَايَةُ لأفْعَمَتْ بِالعَيْنِ ، قال : وهُوَ الصَّوَابُ . | | ( و ) فَغَمَتِ ( الرَّائِحَةُ السُّدَّةَ : فَتَحَتْهَا ) | فهو ( ضِدٌّ ) . | | ( و ) فَغَمَ ( المَرْأَةَ ) فَغْمًا ( قَبَّلَهَا ) ، قال | الأغْلَبُ العِجْلِيُّ : | % ( * بَعْدَ شَمِيمٍ شَاغِفٍ وفَغْمٍ * % ) % | ( كَفَاغَمَها ) . قال هُدْبَةُ بنُ خَشْرَمٍ : | % ( * مَتَى تَقُولُ القُلُصَ الرَّوَاسِمَا * % ) % | % ( * يُدْنِينَ أُمَّ قَاسِمٍ وقَاسِمَا * % ) % | % ( * أَلا يَرَيْنَ الدَّمعَ مِنِّى سَاجِمَا * % ) % | % ( * حِذَارَ دَارٍ مِنْكِ أَنْ تُلائِمَا * % ) % | % ( واللَّهِ لا يَشْفِي الفُؤَادَ الهَائِمَا * % ) % | % ( * تَماحُكُ اللَّبَّاتِ والمآكِمَا * % ) % | % ( * ولا اللّزامُ دُونَ أَنْ تُفَاغِمَا * % ) % | % ( * ولا الفِقَامُ دُونَ أَنْ تُفَاقِمَا * % ) % | % ( * وتَركَبَ القَوَائِمُ القَوائِمَا * % ) % | ( و ) فَغَمَ ( الجَدْيُ ) فَغْمًا : ( رَضَعَ ) ثَدْيَ | أُمِّه . | | | ( وفَغِمَ به ، كَفَرِحَ : لَهِجَ ) وأُوْلِعَ بِهِ | ( وحَرَصَ ) عليه ، فَهُو : فَغمٌ ، قال الأعشَى : | % ( تَؤُمُّ دِيَارَ بَنِي عَامِرٍ % | وأَنْتَ بِآلِ عَقِيلٍ فَغِمْ ) % | | ( و ) فَغِمَ ( بِالمَكَانِ ) فَغَمًا : ( أَقَامَ ولَزِمَه ) | ولم يُفَارِقْه . | | ( وأَفْغَمَ مَكَانَه : مَلأه بِرِيحِه ) ، والعَيْن | لُغَة فيه كما تَقَدَّم . | | ( و ) أَفغَمَ ( الإناءَ : مَلأه ) كأفعَمه فَهُوَ | مُفْغَم ومُفْعَم . | | ( وانْفَغَمَ الزُّكَامُ : انْفَرَجَ ) . | | ( والفُغْمُ ، بِالضَّمِّ ، وبِضَمَّتَيْن : الفَمُ | أَجْمَعُ ، أو الذَّقَنُ بِلَحْيَيْهِ ) ، كَفُقْمِهِ بِالقَافِ ، | وبه فُسِّر قَولُهم : أَخَذَ بِفُغْمِ الرَّجل ، | وسيَأْتِي عن شَمِر ما يُخالِفُه . |

| | ( و ) الفَغْمُ : ( بالفَتْحِ : مَا تُخْرِجُهُ مِنْ | خَلَلِ أَسْنَانِكَ بِلِسَانِكَ ) مِمَّا تَعَلَّقَ بها ، ومنه | الحَدِيث :   كُلُوا الوَغْم ، واطْرَحُوا | الفَغْم   ، هَكَذَا فَسَّرَه ابنُ الأثِير قال : | والوَغْمُ : ما تَسَاقَطَ من الطَّعَامِ ، قال : وقِيل | بالعَكْسِ . | | ( وأَخَذَ بِفُغْمِهِ ، بِالضَّمِّ ، أَيْ : شَقَّ عَلَيْه ) | وهو إيماءٌ إلى قَوْلِ أبِي زَيْد : بَهَظْتُهُ : | أخَذْتُ بِفُقْمِهِ ، وبِفُغْمِهِ . | | ( وهو مُفْغَمٌ بهِ ، بفَتْحِ الغَيْنِ ) ، أي : | ( مُغْرًى ) بِهِ حَرِيصٌ عليه . | [ ] ومِمَّا يُسْتَدْرَك عليه : | | فَغَمَ الوَرْدُ يَفْغَمُ فُغُومًا ، انْفَتَحَ ، | وكَذلِك تَفَغَّم ، أي : تَفَتَّحَ . | | وافْتَغَمَ الزُّكَامُ : انْفَرَجَ . | | والمَفْغُومُ : المَزْكُومُ ، قال : | % ( * نَفْحَةُ مِسْكٍ تَفْغَمُ المَفْغُومَا * % ) % | وفَغْمَةُ الطِّيبِ وفَغْوَتهُ : رَائِحَتُه . | | والفُغْمُ بِالضَّمِّ : الأنْفُ عن شَمِر ، وبه | فُسِّر قَولُ أَبِي زَيْدٍ السَّابقُ . وقال كُرَاعٌ : | هو الفَغَمُ بِالتَّحْرِيكِ : الأنْفُ ، قال : كَأنَّه | سُمِّيَ بذَلك ؛ لأنَّ الرِّيحَ تَفْغَمُه . | | والفَغَمُ أيْضًا : الحِرْصُ . | | ومِنَ الكَلْب : ضَرَاوَتُه بالصَّيْدِ ، عن ابنِ | السِّكِّيت ، وكَلبٌ فَغِمٌ : حَرِيصٌ عَلَى | الصَّيْدِ ، قال امْرُؤ القَيْسِ : | % ( فَيُدرِ كُنا فَغِمٌ دَاجِنٌ % | سَمِيعٌ بَصِيرٌ طَلُوبٌ بَكِرْ ) % | | وشيءٌ مَفْغُومٌ : مُطَيَّبٌ بِالأَفَاوِيِه . |

##### Türkçe

( **فَغَمَهُ الطِّيبُ** ، **كَمَنَعَ** **فَغْمًا** ve **فُغُومًا**: **سَدَّ خَيَاشِيمَهُ** ) ، ve hadiste: “Eğer **امْرأَةً**

**مِن الحَورِ العِين**’den bir kadın görünseydi, elbette **لَفَغَمَتْ** gök ile yer arasını misk kokusuyla” yani: doldururdu; ve şöyle rivayet edilir: **لأفْغَمَتْ**. el-Ezherî dedi ki: rivayet **لأفْعَمَتْ** **بِالعَيْنِ** iledir; dedi ki: ve o doğrudur.

( ve ) **فَغَمَتِ** ( **الرَّائِحَةُ السُّدَّةَ**: onu açtı ) ; o hâlde ( zıddır ).

( ve ) **فَغَمَ** ( **المَرْأَةَ** ) **فَغْمًا** ( onu öptü ) ، el-Ağleb el-İclî dedi ki:
% ( * **بَعْدَ شَمِيمٍ شَاغِفٍ وفَغْمٍ** * % ) %
( **كَفَاغَمَها** ).
Hudbe b. Haşrem dedi ki:
% ( * مَتَى تَقُولُ القُلُصَ الرَّوَاسِمَا * % ) %
% ( * يُدْنِينَ أُمَّ قَاسِمٍ وقَاسِمَا * % ) %
% ( * أَلا يَرَيْنَ الدَّمعَ مِنِّى سَاجِمَا * % ) %
% ( * حِذَارَ دَارٍ مِنْكِ أَنْ تُلائِمَا * % ) %
% ( واللَّهِ لا يَشْفِي الفُؤَادَ الهَائِمَا * % ) %
% ( * تَماحُكُ اللَّبَّاتِ والمآكِمَا * % ) %
% ( * ولا اللّزامُ دُونَ أَنْ تُفَاغِمَا * % ) %
% ( * ولا الفِقَامُ دُونَ أَنْ تُفَاقِمَا * % ) %
% ( * وتَركَبَ القَوَائِمُ القَوائِمَا * % ) %

( ve ) **فَغَمَ** ( **الجَدْيُ** ) **فَغْمًا**: ( emdi ) annesinin memesini.

( ve **فَغِمَ به** ، **كَفَرِحَ**: ( ona düşkün oldu ) ve ona tutuldu ( ve hırslı oldu ) ona karşı; o hâlde o: **فَغمٌ**. el-A‘şâ dedi ki:
% ( تَؤُمُّ دِيَارَ بَنِي عَامِرٍ % | وأَنْتَ بِآلِ عَقِيلٍ فَغِمْ ) %

( ve ) **فَغِمَ** ( **بِالمَكَانِ** ) **فَغَمًا**: ( ikamet etti ve ona yapıştı ) ve ondan ayrılmadı.

( ve **أَفْغَمَ مَكَانَه**: onu kokusuyla doldurdu ) ; ve **العَيْن** onda bir lehçedir, daha önce geçtiği gibi.

( ve ) **أَفغَمَ** ( **الإناءَ**: onu doldurdu ) **كأفعَمه**; o hâlde o **مُفْغَم** ve **مُفْعَم**’dır.

( ve **انْفَغَمَ الزُّكَامُ**: ( açıldı ) ).

( ve **الفُغْمُ** ، damme ile, ve iki damme ile: bütün olarak ağız; yahut iki çenesiyle birlikte çene ) ، **كَفُقْمِهِ بِالقَافِ**; ve onunla onların şu sözü tefsir edildi: “adamın **فُغْمِ**’inden tuttu”; ve Şemir’den ona muhalif olan gelecektir.

( ve ) **الفَغْمُ**: ( fetha ile: dişlerinin aralığından dilinle çıkardığın şey ) dişlere yapışmış olandan; ve ondan hadistir: “**الوَغْم**’u yiyin, **الفَغْم**’u atın”; İbnü’l-Esîr onu böyle tefsir etti; dedi ki: **الوَغْمُ**: yemekten dökülen şeydir; dedi ki: ve tersine de denilmiştir.

( ve **أَخَذَ بِفُغْمِهِ** ، damme ile, yani: ona ağır geldi ) ; ve bu, Ebû Zeyd’in sözüne bir işarettir: “**بَهَظْتُهُ**: **أخَذْتُ بِفُقْمِهِ** ve **بِفُغْمِهِ** aldım.”

( ve o **مُفْغَمٌ بهِ** ، **بفَتْحِ الغَيْنِ** ) yani: ( ona alıştırılmış/ona düşürülmüş ) ona hırslı.

[ ] Ve ondan istidrâk olunanlardandır:

**فَغَمَ الوَرْدُ** **يَفْغَمُ** **فُغُومًا**: açıldı; ve كذلك **تَفَغَّم** yani: açtı, tomurcuklandı.

ve **افْتَغَمَ الزُّكَامُ**: açıldı.

ve **المَفْغُومُ**: nezleli; dedi ki:
% ( * نَفْحَةُ مِسْكٍ تَفْغَمُ المَفْغُومَا * % ) %

ve **فَغْمَةُ الطِّيبِ** ve **فَغْوَتهُ**: onun kokusu.

ve **الفُغْمُ بِالضَّمِّ**: burun; Şemir’den; ve onunla Ebû Zeyd’in önceki sözü tefsir edildi. ve Kurâ‘ dedi ki: o, hareke ile **الفَغَمُ**’dır: burun; dedi ki: sanki bununla adlandırıldı; çünkü koku onu **تَفْغَمُ** eder.

ve **الفَغَمُ** ayrıca: hırs.

ve köpekten: avda azgınlığı; İbnü’s-Sikkît’ten. ve **كَلْبٌ فَغِمٌ**: ava hırslı. İmru’ul-Kays dedi ki:
% ( فَيُدرِ كُنا فَغِمٌ دَاجِنٌ % | سَمِيعٌ بَصِيرٌ طَلُوبٌ بَكِرْ ) %

ve **شيءٌ مَفْغُومٌ**: güzel kokularla kokulandırılmış.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%BA%D9%85/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

فَغَمَهُ الطِيبُ
1 فَغَمَهُ الطِيبُ ذ , (S, K,) aor. فَغَمَ , inf. n. فَغْمٌ and فُغُومٌ, (K,) The perfume stopped the air-passages of his nose. (S, K.) ― -b2- And فَغَمَتِ الرَّائِحَةُ السُّدَّةَ The odour opened the obstruction of the nose: thus the verb has two contr. significations. (K.) ― -b3- See also a trad. cited in art. فعم, conj. 4. -A2- فَغَمَ said of a rose, or flower, (S, TA,) aor. فَغَمَ , inf. n. فُغُومٌ, (TA,) It opened; as also ↓ تفغّم. (S, TA.) -A3- فَغَمَ, (S, K, TA,) inf. n. فَغْمٌ; (TA;) and ↓ فاغم, (S, * K, TA,) inf. n. فِغَامٌ (S, TA) and مُفَاغَمَةٌ; (S;) He kissed (S, K, TA) him, or it, (S,) or a woman. (K, TA.) ― -b2- And فَغَمَ said of a kid, (K, TA,) inf. n. فَغْمٌ, (TA,) He sucked (K, TA) the dug of his mother. (TA.) -A4- فَغِمَ بِهِ, (S, K,) aor. فَغَمَ , (K,) inf. n. فَغَمٌ, (S,) He was, or became, attached to it, fond of it, or eagerly desirous of it. (S, K.) And فَغَمٌ الكَلْبِ signifies The dog's being attached, or accustomed, or habituated, to the chase. (TA.) ― -b2- And فَغِمَ بِالمَكَانِ, (K, TA,) inf. n. فَغَمٌ, (TA,) He resided, stayed, dwelt, or abode, in the place; and kept, or clave, to it; (K, TA;) not quitting it. (TA.)

3 فَاْغَمَ see the preceding paragraph.

افغم
4 افغم ذ He filled a vessel: (K:) and so افعم. (TA.) ― -b2- And It filled its place with its odour; (K;) as also افعم [q. v.]. (TA.)

5 تَفَغَّمَ see 1.

انفغم
7 انفغم ذ , said of a زُكَام [or defluxion from the head], It was, or became, removed, cleared away, or dispelled; syn. اِنْفَرَجَ; (K;) as also ↓ افتغم. (TA.)

8 اـِفْتَغَمَ see what next precedes.

فَغْمٌ
فَغْمٌ ذ What one extracts from the interstices of his teeth, (K, TA,) of what has clung thereto. (TA.) It is said in a trad., كُلُوا الوَغْمَ وَاطْرَحُوا الفَغْمَ [Eat ye the وغم and throw ye away the فغم]; in which, accord. to IAth, by the فغم is meant what is expl. above; and by the وغم, what falls, portion after portion, of the food: but some, he adds, say that the converse is the case. (TA.)

فُغْمٌ
فُغْمٌ ذ and ↓ فُغُمٌ The mouth, altogether: or the chin with the two lateral portions of its jaw; (K, TA; [i. e. بِلَحْيَيْهِ; for which the CK has بلِحْيَتِهِ;]) and so فُقْمٌ: (TA:) or, accord. to Sh, فُغْمٌ signifies the nose: but accord. to Kr, it is ↓ فَغْمٌ that has this meaning. (TA.) أَخَذَ بِفُغْمِهِ, a phrase mentioned by AZ, is expl. as meaning He took hold of his chin together with the two lateral portions of its jaw: or, accord. to Sh, it means he took hold of his nose: (TA:) or it means (assumed tropical:) he distressed, afflicted, troubled, or molested, him. (K, TA.)

فَغَمٌ
فَغَمٌ ذ : see the next preceding paragraph.

هُوَ فَغِمٌ بِهِ
هُوَ فَغِمٌ بِهِ ذ (S, TA) and بِهِ ↓ مُفْغَمٌ (K, TA) He is attached to it, fond of it, or eagerly desirous of it. (S, K, TA.) And كَلْبٌ فَغِمٌ عَلَى الصَّيْدِ [A dog attached, &c., or accustomed, or habituated, (see 1,) to the chase]: (S:) or كَلْبٌ فَغِمٌ [alone] a dog eagerly desirous of the chase. (TA.)

فُغُمٌ
فُغُمٌ ذ : see فُغْمٌ.

فَغْمَةُ الطِّيبِ
فَغْمَةُ الطِّيبِ ذ The odour of perfume: (S, TA:) and so فَغْوَتُهُ. (TA.) And فَغْمَةُ رِيحِ الخَمْرِ The fragrance of the odour of wine]. (Z, TA voce عَصْفَةٌ.)

مُفْغُومٌ
مُفْغُومٌ ذ : see فَغِمٌ.

مَفْغُومٌ
مَفْغُومٌ ذ A thing perfumed with aromatics. (TA.) -A2- And [A man] affected with a زُكَام [or defluxion from the head]. (TA.)

##### Türkçe

فَغَمَهُ الطِيبُ
1 **فَغَمَهُ الطِيبُ** ذ , (S, K,) muzâri‘ı **فَغَمَ** , mastar ismi **فَغْمٌ** ve **فُغُومٌ**, (K,) Koku onun burnunun hava geçitlerini tıkadı. (S, K.) ― -b2- Ve **فَغَمَتِ الرَّائِحَةُ السُّدَّةَ** Koku burnun tıkanıklığını açtı: böylece fiilin iki zıt anlamı vardır. (K.) ― -b3- Ayrıca, madde **فعم**, bâb 4’te zikredilen bir rivayete de bak. -A2- **فَغَمَ** gül yahut çiçek hakkında söylenir, (S, TA,) muzâri‘ı **فَغَمَ** , mastar ismi **فُغُومٌ**, (TA,) Açıldı; aşağıdaki **تفغّم** da böyledir. (S, TA.) -A3- **فَغَمَ**, (S, K, TA,) mastar ismi **فَغْمٌ**; (TA;) ve aşağıdaki **فاغم**, (S, * K, TA,) mastar ismi **فِغَامٌ** (S, TA) ve **مُفَاغَمَةٌ**; (S;) O, onu yahut onu, (S,) yahut bir kadını öptü. (S, K, TA.) ― -b2- Ve **فَغَمَ** oğlak hakkında söylenir, (K, TA,) mastar ismi **فَغْمٌ**, (TA,) O, anasının memesini emdi. (K, TA.) -A4- **فَغِمَ بِهِ**, (S, K,) muzâri‘ı **فَغَمَ** , (K,) mastar ismi **فَغَمٌ**, (S,) Ona bağlandı, onu sevdi, yahut ona şiddetle arzu duydu. (S, K.) Ve **فَغَمٌ الكَلْبِ** köpeğin ava bağlanması, yahut ava alışması, yahut ava ünsiyet etmesi demektir. (TA.) ― -b2- Ve **فَغِمَ بِالمَكَانِ**, (K, TA,) mastar ismi **فَغَمٌ**, (TA,) O, yerde ikamet etti, kaldı, oturdu, yahut barındı; ve ona tutundu, yahut ona yapıştı; (K, TA;) ondan ayrılmayarak. (TA.)

3 **فَاْغَمَ**: önceki paragrafa bak.

افغم
4 **افغم** ذ O, bir kabı doldurdu: (K:) ve **افعم** da böyledir. (TA.) ― -b2- Ve O, yerini kokusuyla doldurdu; (K;) aşağıdaki **افعم** da böyledir [bk.]. (TA.)

5 **تَفَغَّمَ**: 1’e bak.

انفغم
7 **انفغم** ذ , **زُكَام** [yahut baştan akıntı] hakkında söylenir, O giderildi, temizlendi, yahut dağıldı; eş anlamlısı **اِنْفَرَجَ**; (K;) aşağıdaki **افتغم** da böyledir. (TA.)

8 **اـِفْتَغَمَ**: hemen önce gelene bak.

فَغْمٌ
**فَغْمٌ** ذ Dişlerinin aralıklarından, onlara yapışmış olandan çıkardığı şey. (K, TA,) (TA.) Bir rivayette şöyle denilmiştir: كُلُوا الوَغْمَ وَاطْرَحُوا الفَغْمَ [**الوَغْمَ**’ı yiyiniz ve **الفَغْمَ**’ı atınız]; bunda, IAth’e göre, **الفَغْمَ** ile yukarıda açıklanan şey kastedilir; **الوَغْمَ** ile ise yiyecekten parça parça düşen şey: fakat bazıları, diye ekler, bunun tersinin durum olduğunu söyler. (TA.)

فُغْمٌ
**فُغْمٌ** ذ ve aşağıdaki **فُغُمٌ** Ağız, bütünüyle: yahut çene, çenesinin iki yan kısmıyla birlikte; (K, TA; [yani **بِلَحْيَيْهِ**; bunun yerine CK’da **بلِحْيَتِهِ** vardır;]) ve **فُقْمٌ** da böyledir: (TA:) yahut Sh’ye göre, **فُغْمٌ** burun demektir: fakat Kr’ye göre, bu anlam aşağıdaki **فَغْمٌ**’undur. (TA.) **أَخَذَ بِفُغْمِهِ**, AZ tarafından zikredilen bir ibare, şu anlamda açıklanır: O, onun çenesini, çenesinin iki yan kısmıyla birlikte tuttu: yahut Sh’ye göre, onun burnunu tuttu: (TA:) yahut (mecaz kabul edilerek:) ona sıkıntı verdi, ona eziyet etti, onu rahatsız etti, yahut ona musallat oldu. (K, TA.)

فَغَمٌ
**فَغَمٌ** ذ : bir önceki paragrafa bak.

هُوَ فَغِمٌ بِهِ
**هُوَ فَغِمٌ بِهِ** ذ (S, TA) ve **بِهِ** aşağıdaki **مُفْغَمٌ** (K, TA) O, ona bağlıdır, onu sever, yahut ona şiddetle arzu duyar. (S, K, TA.) Ve **كَلْبٌ فَغِمٌ عَلَى الصَّيْدِ** [ava bağlı olan, vb., yahut ava alışmış, yahut ava ünsiyet etmiş (1’e bak), bir köpek]: (S:) yahut **كَلْبٌ فَغِمٌ** [yalnız] ava şiddetle arzu duyan bir köpek. (TA.)

فُغُمٌ
**فُغُمٌ** ذ : **فُغْمٌ**’e bak.

فَغْمَةُ الطِّيبِ
**فَغْمَةُ الطِّيبِ** ذ Parfüm kokusunun kokusu: (S, TA:) ve **فَغْوَتُهُ** da böyledir. (TA.) Ve **فَغْمَةُ رِيحِ الخَمْرِ** Şarabın kokusunun rayihasının kokusu]. (Z, TA, madde **عَصْفَةٌ**.)

مُفْغُومٌ
**مُفْغُومٌ** ذ : **فَغِمٌ**’e bak.

مَفْغُومٌ
**مَفْغُومٌ** ذ Aromatiklerle kokulandırılmış bir şey. (TA.) -A2- Ve **زُكَام** [yahut baştan akıntı] ile etkilenmiş [bir adam]. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%BA%D9%85/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

فَغَمَ
فَغَمَ A ( n. ac. فَغْم 1 ,  فُغُوْم 27 ),
a.  Got into the nose of ( perfume ).

b.  ( n. ac. فُغُوْم 27 ), Opened ( flower ).

c.  ( n. ac. فَغْم 1 ), Kissed, embraced.

d.  Sucked ( kid ).

فَغِمَ
فَغِمَ A ( n. ac. فَغَم 4 )
a.  [ Bi ], Was attached to, fond of; stayed, dwelt in.

فَاْغَمَ
فَاْغَمَ III ,
a.  see I (c) .

أَفْغَمَ
أَفْغَمَ IV ,
a.  Filled.

تَفَغَّمَ
تَفَغَّمَ V ,
a.  see I (b) .

اِنْفَغَمَ
اِنْفَغَمَ VII ,
a.  Was full.

b.  Was removed, dispelled.

اِفْتَغَمَ
اِفْتَغَمَ VIII ,
a.  see VII (b) .

فَغْم
فَغْم 1 ,
a.  What clings to the teeth.

فَغْمَة
فَغْمَة 1t ,
a.  Odour, perfume, fragrance.

فُغْم
فُغْم 3 ,
a.  Mouth.

b.  Chin.

فَغَم
فَغَم 4 ,
a.  see 3 (a) .

فَغِم
فَغِم 5
a.  [ Bi ], Fond of, attached to; habituated, accustomed, trained to; greedy of.

فُغُم
فُغُم 10 ,
a.  see 3 .

أَفْغَمَ
N. P. أَفْغَمَ IV ,
a.  see 5 .

أَخَذَ بِفُغْمِهِ
أَخَذَ بِفُغْمِهِ
a.  He distressed, afflicted him.

##### Türkçe

فَغَمَ
فَغَمَ A ( n. ac. **فَغْم** 1 ,  **فُغُوْم** 27 ),
a. (koku, parfüm) **فَغَمَ**: burnuna girdi.

b. ( n. ac. **فُغُوْم** 27 ), (çiçek) açtı.

c. ( n. ac. **فَغْم** 1 ), öptü, kucakladı.

d. (oğlak) emdi.

فَغِمَ
فَغِمَ A ( n. ac. **فَغَم** 4 )
a. [ Bi ], -e bağlandı, düşkün oldu; içinde kaldı, ikamet etti.

فَاْغَمَ
فَاْغَمَ III ,
a. I (c)’ye bak.

أَفْغَمَ
أَفْغَمَ IV ,
a. doldurdu.

تَفَغَّمَ
تَفَغَّمَ V ,
a. I (b)’ye bak.

اِنْفَغَمَ
اِنْفَغَمَ VII ,
a. dolu oldu.

b. giderildi, defedildi.

اِفْتَغَمَ
اِفْتَغَمَ VIII ,
a. VII (b)’ye bak.

فَغْم
فَغْم 1 ,
a. dişlere yapışan şey.

فَغْمَة
فَغْمَة 1t ,
a. koku, parfüm, rayiha.

فُغْم
فُغْم 3 ,
a. ağız.

b. çene.

فَغَم
فَغَم 4 ,
a. 3 (a)’ya bak.

فَغِم
فَغِم 5
a. [ Bi ], -e düşkün, -e bağlı; alışmış, âdet edinmiş, alıştırılmış; -e açgözlü.

فُغُم
فُغُم 10 ,
a. 3’e bak.

أَفْغَمَ
N. P. **أَفْغَمَ** IV ,
a. 5’e bak.

أَخَذَ بِفُغْمِهِ
أَخَذَ بِفُغْمِهِ
a. onu sıkıntıya soktu, ona musibet verdi.
