# فغم — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%BA%D9%85/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D8%BA%D9%85/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فغم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%BA%D9%85.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: فغم

غ ف م
فغم
استعمل : من وجوهه : فغم .
فغم : قال الليث : فغَمَ الورْد : إذا انفَتج ، والرِّيحُ الطَّيِّبَةُ تَفْغَمُ المزْكوم وتَسدُّ خياشيَمه وأنشد :
نَفْحَةُ مِسْكٍ تَفْغَمُ الْمَفْغُوما
والمَصْدَرُ : الفُغُومُ .
أبو عبيد عن الأصمعي : وجدت فَوْغةَ الطيب وفَغْمَةَ الطيب ، وقد فَغمتْنِي الرائحة : إذا سَدّتْ خياشيمكَ .
قال الليث : ويقال : افْتغمَ عنه الزكامُ ، قال : وفي الحديث : ( لو أن امرأةً من الحورِ العِين أَشرفَت لأفغمَتْ ، ما بين السماءِ والأرض بِريح المسكِ ) أي ملأتْ ، قلت : الرِّوَاية لأفعَمَتْ بالعين ، أي لملأتْ .
يقال : أَفْعمْتُ الإناءَ فهو مفعومٌ : إذا مَلأتهُ .
ويقال : فَغِمَ الرجلُ بالشيءِ يَفغَمُ فَغَماً : إذا أولعَ به .
وقال ابن السكيت : يقال : ما أَشدَّ فغَمَ هذا الكلبِ بالصَّيدِ ، وهو ضراوتهُ ودُرْبتهُ ، وكلبٌ فغِمٌ : حَريصٌ عَلَى الصَّيْدِ .
قال امْرُؤُ القَيْسِ :
فَيُدْركُنَا فَغِمٌ دَاجِنٌ
سَمِيعٌ بَصيرٌ طَلوبٌ نَكِرْ
وقال ابن الأعرابي : الفُغْمُ : الفمُ أجمع ويُثَقَّل فيقال : فُغُمٌ .
وقال هُدْبةُ :
والله ما يَشْفى الفؤادَ الهائِما
نَفْثُ الرُّقى وَعَقْدُكَ الرَّتائما
ولاَ اللزَامُ دون أن تُفاغِمَا
وَلا الفِغَامُ دون أن تُفاقِمَا
وَتَعْتَلِي القوائمُ القوائما

### Türkçe

غ ف م
فغم

Kullanıldı: vecihlerinden: **فغم**.

**فغم**: Leys dedi: **فغَمَ** gül: açıldığı zaman; ve güzel koku **تَفْغَمُ** nezleliyi ve onun burun deliklerini tıkar; ve inşad etti:
نَفْحَةُ مِسْكٍ **تَفْغَمُ** الْمَفْغُوما

Ve mastar: **الفُغُومُ**.

Ebû Ubeyd, Asmaî’den: Güzel kokunun **فَوْغةَ**sını ve güzel kokunun **فَغْمَةَ**sını buldum; ve koku beni **فَغمتْنِي**: burun deliklerini tıkadığı zaman.

Leys dedi: Ve denilir: nezle ondan **افْتغمَ**; dedi: Ve hadiste: “Eğer **الحورِ العِين**’den bir kadın görünseydi, misk kokusuyla gök ile yer arasını elbette **لأفغمَتْ**” yani doldururdu; dedim: rivayet **لأفعَمَتْ** iledir, yani doldururdu.

Denilir: Kabı **أَفْعمْتُ**; o da **مفعومٌ**dur: onu doldurduğun zaman.

Ve denilir: Adam şeye **فَغِمَ** eder, **يَفغَمُ** **فَغَماً**: ona düşkün olduğu zaman.

İbnü’s-Sikkît dedi: Denilir: Bu köpeğin av ile **فغَمَ**ı ne şiddetlidir; o, onun saldırganlığı ve alışkanlığıdır; ve **فغِمٌ** köpek: ava hırslı.

İmruü’l-Kays dedi:
فَيُدْركُنَا فَغِمٌ دَاجِنٌ
سَمِيعٌ بَصيرٌ طَلوبٌ نَكِرْ

İbnü’l-A‘râbî dedi: **الفُغْمُ**: ağzın tamamı; ve ağırlaştırılır da **فُغُمٌ** denilir.

Hüdbe dedi:
والله ما يَشْفى الفؤادَ الهائِما
نَفْثُ الرُّقى وَعَقْدُكَ الرَّتائما
ولاَ اللزَامُ دون أن تُفاغِمَا
وَلا الفِغَامُ دون أن تُفاقِمَا
وَتَعْتَلِي القوائمُ القوائما
