# فقر — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%82%D8%B1/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D9%82%D8%B1/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فقر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%82%D8%B1.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: فقر

الفَقارَةُ بالفتح: واحدة فَقارِ الظَهر. والفِقْرَةُ بالكسر مثل الفَقارَةِ، والجمع فِقَراتٌ وفِقِراتٌ وفِقَرٌ. وأجودُ بيتٍ في القصيدة يسمَّى فِقْرَةً، تشبيهاً بفِقْرَةِ الظَهر. ورجلٌ فِقَرٌ: يشتكي فَقارَهُ. والفاقِرَةُ: الداهية. يقال: فَقَرَتْهُ الفاقِرَةُ، أي كسرتْ فَقارَ ظَهره. وفَقَرْتُ أنف البعير، إذا حززْتَه بحديدةٍ ثم جعلت على موضع الحَزِّ الجريرَ وعليه وتَرٌ ملويٌّ، لتذلِّله بذلك وتروضُه. ومنه قولهم: قد عَمِلَ به الفاقِرَةُ. ورجلٌ فَقيرٌ من المال. قال ابن السكيت: الفَقيرُ الذي له بُلْغَةٌ من العيش. قال الراعي يمدح عبد الملك بن مروان ويشكو إليه سُعاتَهُ:
أمَّا الفقيرُ الذي كانت حَلوبَتُهُوَفْقَ العيالِ فلم يُتْرَكْ له سَبَدُ
والفُقْرُ: لغة في الفَقْرِ، مثل الضُعْفُ والضَعْفُ. والفَقيرُ: حَفيرٌ يحفَر حول الفَسيلة إذا غُرست. تقول منه: فَقَّرْتُ للوَدِيَّةِ تَفْقيراً. وفَقَّرْتُ الخَرَزَ أيضاً: ثقّبته. والفَقيرُ: المكسورُ فَقارِ الظَهر. وقال لبيد:
لَمَّا رأى لُبَدُ النسورَ تَطايَرَتْرَفَعَ القوادمَ كالفَقيرِ الأعْزَلِ
والمُفَقَّرُ: السيفُ الذي في مَتْنِهِ حُزورٌ. وقولهم: أفْقَرَكَ الصيدُ، أي أمكنك من فَقارِهِ، أي فارْمِهِ. وأفْقَرْتُ فلاناً ناقتي، أي أعرته فَقارها ليركبها. والاسم الفُقْرى. وأفْقَرَهُ الله من للفُقْرِ فافْتَقَرَ. ويقال: سَدَّ الله مَفاقِرَهُ، أي أغناه وسدَّ وجوهَ فَقْرِهِ.

### Türkçe

**الفَقارَةُ** (fetih ile): sırtın **فَقارِ**’ından bir tanesi. **الفِقْرَةُ** (kesre ile) **الفَقارَةُ** gibidir; çoğulu **فِقَراتٌ** ve **فِقِراتٌ** ve **فِقَرٌ**’dır. Kasidedeki en iyi beyte **فِقْرَةً** denir; sırtın **فِقْرَةِ**’sine benzetme olarak. Ve **فِقَرٌ** bir adam: **فَقارَ**’ından şikâyet eder. Ve **الفاقِرَةُ**: musibet. Denir ki: **فَقَرَتْهُ الفاقِرَةُ**, yani sırtının **فَقارَ**’ını kırdı. Ve ben devenin burnunu **فَقَرْتُ**; onu bir demirle yardığım zaman, sonra yarığın yerine **الجريرَ**’i ve onun üzerine bükülmüş bir ip koyduğumda; bununla onu zelil kılman ve onu alıştırıp ehlîleştirmen için. Ondandır onların sözü: onunla **الفاقِرَةُ** amel etti. Ve maldan **فَقيرٌ** bir adam. İbnü’s-Sikkît dedi: **الفَقيرُ** geçimden bir **بُلْغَةٌ**’si olan kimsedir. **الراعي** Abdülmelik b. Mervân’ı överken ve ona **سُعاتَهُ**’unu şikâyet ederken dedi:
أمَّا الفقيرُ الذي كانت حَلوبَتُهُوَفْقَ العيالِ فلم يُتْرَكْ له سَبَدُ
Ve **الفُقْرُ**: **الفَقْرِ**’de bir lugattır; **الضُعْفُ** ve **الضَعْفُ** gibi. Ve **الفَقيرُ**: fidan dikildiği zaman onun etrafında kazılan bir çukurdur. Ondan dersin: **فَقَّرْتُ** **للوَدِيَّةِ** **تَفْقيراً**. Ve **الخَرَزَ**’ı da **فَقَّرْتُ**: onu deldim. Ve **الفَقيرُ**: sırtın **فَقارِ**’ı kırılmış olan. Lebîd dedi:
لَمَّا رأى لُبَدُ النسورَ تَطايَرَتْرَفَعَ القوادمَ كالفَقيرِ الأعْزَلِ
Ve **المُفَقَّرُ**: sırtında **حُزورٌ** bulunan kılıçtır. Ve onların sözü: **أفْقَرَكَ الصيدُ**, yani seni onun **فَقارِ**’ına muktedir kıldı; yani onu at. Ve ben falana devemı **أفْقَرْتُ**, yani ona binmesi için onun **فَقار**’ını ödünç verdim. İsim **الفُقْرى**’dır. Ve Allah onu **للفُقْرِ**’dan **أفْقَرَهُ** de; böylece **افْتَقَرَ**. Ve denir: Allah onun **مَفاقِرَهُ**’unu kapattı; yani onu zengin kıldı ve onun **فَقْرِ**’ünün yönlerini kapattı.
