# فكل — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%83%D9%84/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D9%83%D9%84/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فكل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%83%D9%84.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: فكل

الكاف واللام والفاء معهما
ك ل ف، ل ف ل، ف ك ل، ف ل ك مستعملات كلف: كَلِفَ وجهه يكلفُ كلفاً. وبعير أَكلَفُ، وبه كُلفة، كل هذا في الوجه خاصة، وهو لون يعلو الجلد فيغير بشرته. وبعير أَكْلَف: يكون في خديه سواد خفي.
والكَلَفُ: الإيلاع بالشيء، كَلِفَ بهذا الأمر، وبهذه الجارية فهو بها كَلِفٌ ومكلف.
وكَلِفتُ هذا الأمر وتكلفته.
والكُلفةُ: ما تكلفت من أمر في نائبه أو حق، والجميع: الكُلَف.
وفلان يتكلَّفُ لاخوانه الكُلَف، والتَّكاليف، قال زهير:
سئمت تَكاليفَ الحياة ومن يعش		ثمانين حولاً لا أبالـك يسـأم
والمُكَلَّفُ: الوقاع فيما لا يعنيه.
كفل: الكَفلُ: ردف العجز، وإنها لعجزاء الكَفَل، والجميع: أكفالٌ، لا يشتق منه فعل ولا نعت، لا يقال: كَفْلاء، كما يقال: عجزاء.
والكِفْلُ: النصيب، والكفل: شيء مستدير يتخذ من خرق أو غير ذلك، يوضع على سنام البعير. تقول: اكتفل الرجل بِكْفلٍ من كذا، أو من ثوبه.
والكِفْلُ من الأجر، ومن الإثم: الضعف، قال الله عز وجل: "يؤتكم كِفلَينِ من رحمته". و"يكن له كفل منها"، ولا يقال: هذا كِفْلُ فلان حتى تكون قد هيأت مثله لغيره كالنصيب، فإذا أفردت فلا تقل: كِفْل ولا نصيب.
والكِفْلُ: الرجل الذي يكون في مؤخر الحرب، إنما همته التأخر والفرار، وهو بين الكُفُولة.
والكفيلُ: الضامن للشيء. كَفَلَ به يكفُلُ به كَفالةً.
والكافِلُ: الذي يَكْفُلُ إنساناً يعوله وينفق عليه. وفي الحديث: "الربيب كافلٌ"، وهو زوج أم اليتيم. وقوله عز اسمه: "وكَفَلَها زكريا"، أي: هو كَفَل مريم لينفق عليها، حيث ساهموا على نفقتها حين مات أبواها فبقيت بلا كافل. ومن قرأ بالتثقيل فمعناه: كَفَّلها الله زكريا.
وكِفلُ الشيطان: مركبه. أخذ من قولهم: اكتفل الرجل يكتفل، وفي الحديث: "لا يشربن أحدكم من ثلمة الإناء ولا عروته، فإنها كِفْلُ الشيطان".
والمُكافلة: مواصلة الصيام.
فكل: الأَفْكَلُ: رعدة تعلو الإنسان، ولا فعل له. و يجمع: أفاكل.
فلك: الفَلكُ: دوران السماء. وهو اسم للدوران خاصة. والمنجم يقول: الفلك سبعة أطواق دون السماء، ركبت فيها النجوم السبعة، في كل طوق نجم، وبعضها أرفع من بعض تدور فيها بإذن الله.
والفُلكُ: السفينة، يذكر ويؤنث وهي واحدة، وتكون جمعاً. قال الله عز وجل: "جاءتها ريح عاصف" وقال: "فأنجيناه ومن معه في الفُلْك المشحون"، أي: الموقر المفروغ من جهازه. والفلك: جماعة السفن، "حتى إذا كنتم في الفُلْك وجرين بهم".
وفَلَّكَتِ الجارية، أي: تَفَلَّك ثديها أي: صار كالفَلْكة فهي مُفَلِّكة، ومُفَلِّك أجود، قال:
لم يعد ثديا نحرها أن تَفَلَّكا
وفلّكتُ الجدي، وهو قضيب يدار على لسانه لئلا يرضع.
والفَلْكةُ: أكمة من حجر واحد مستديرة كأنها فَلْكَةُ مغزل، والجميع: الفَلك والفَلَكات، وهو على تقدير النبكة في الخلقة، إلا أن النبكة أشد تحديد رأس من الفَلْكة، وربما كانت النبكة من طين وحجارة رخوة.

### Türkçe

**الكاف** ve **اللام** ve **الفاء** onlarla birlikte

**ك ل ف**، **ل ف ل**، **ف ك ل**، **ف ل ك** kullanımdadır. **كلف**: **كَلِفَ** yüzü; **يكلفُ** **كلفاً**. Ve **بعير أَكلَفُ**; ve onda **كُلفة** vardır; bütün bunlar özellikle yüzde(dir); ve o, derinin üzerine çıkan bir renktir; böylece onun tenini değiştirir. Ve **بعير أَكْلَف**: onun iki yanağında gizli bir siyahlık olur.

Ve **الكَلَفُ**: şeye düşkünlük; **كَلِفَ** bu işle, ve bu cariyeyle; o hâlde o, onunla **كَلِفٌ** ve **مكلف**(tir).

Ve ben **كَلِفتُ** bu işi ve onu **تكلفته**.

Ve **الكُلفةُ**: bir işten, onun vekâleti yahut hak(ka dair) olanından, üstlendiğim şey; ve hepsi: **الكُلَف**.

Ve falan, kardeşleri için **الكُلَف**’i ve **التَّكاليف**’i üstlenir. **زهير** dedi ki:
Hayatın **تَكاليف**’inden usandım; ve kim yaşarsa
seksen yıl; baban yok; usanır

Ve **المُكَلَّفُ**: kendisini ilgilendirmeyen şeye dalmak.

**كفل**: **الكَفلُ**: kalçanın artı; ve o, elbette **لعجزاء الكَفَل**(dir); ve hepsi: **أكفالٌ**; ondan fiil de sıfat da türetilmez; **كَفْلاء** denilmez; **عجزاء** denildiği gibi.

Ve **الكِفْلُ**: pay. Ve **الكفل**: bez parçalarından yahut bunun dışındakilerden yapılan yuvarlak bir şey; devenin hörgücünün üzerine konur. Dersin ki: adam, şundan yahut elbisesinden bir **بِكْفلٍ** ile **اكتفل**.

Ve ecirden ve günahtan **الكِفْلُ**: kat(ı), iki kat(ı). Aziz ve yüce Allah dedi ki: "**يؤتكم كِفلَينِ من رحمته**". Ve "**يكن له كفل منها**"; ve falanın **كِفْلُ** budur denilmez; ta ki onun benzerini başkası için hazırlamış olasın, pay gibi; fakat tekil kıldığında **كِفْل** de deme, pay da deme.

Ve **الكِفْلُ**: savaşın arkasında bulunan adam; onun himmeti ancak geri kalmak ve kaçmaktır; ve o, **الكُفُولة** arasında(dır).

Ve **الكفيلُ**: şeyin teminatçısı. **كَفَلَ** onunla; onunla **يكفُلُ**; **كَفالةً**.

Ve **الكافِلُ**: bir insanı **يَكْفُلُ** eden; onu geçindirir ve ona harcar. Ve hadiste: "**الربيب كافلٌ**"; ve o, yetimin annesinin kocasıdır. Ve aziz isminin sözü: "**وكَفَلَها زكريا**", yani: o, Meryem’i **كَفَل** etti; ona harcasın diye; onun nafakası üzerine kura çektikleri vakit, anne-babası ölünce o, bir **كافل** olmaksızın kaldı. Ve şeddeli okuyan kimsenin kıraatine göre, manası: Allah onu Zekeriya’ya **كَفَّلها**.

Ve **كِفلُ الشيطان**: onun biniti. Onların sözünden alınmıştır: adam **اكتفل** eder, **يكتفل**. Ve hadiste: "**لا يشربن أحدكم من ثلمة الإناء ولا عروته، فإنها كِفْلُ الشيطان**".

Ve **المُكافلة**: orucu peş peşe sürdürmek.

**فكل**: **الأَفْكَلُ**: insana çıkan bir titreme; ve onun fiili yoktur. Ve çoğul yapılır: **أفاكل**.

**فلك**: **الفَلكُ**: göğün dönmesi. Ve o, özellikle dönmenin adıdır. Ve müneccim der ki: **الفلك** göğün altında yedi çemberdir; yedi yıldız onların içine yerleştirilmiştir; her çemberde bir yıldız; ve onların bazısı bazısından daha yüksektir; Allah’ın izniyle onların içinde döner.

Ve **الفُلكُ**: gemi; müzekker de gelir müennes de; ve o, bir tanedir; ve cem‘ olur. Aziz ve yüce Allah dedi ki: "**جاءتها ريح عاصف**" ve dedi ki: "**فأنجيناه ومن معه في الفُلْك المشحون**"; yani: yüklenmiş, donanımı tamamlanmış. Ve **الفلك**: gemiler topluluğu; "**حتى إذا كنتم في الفُلْك وجرين بهم**".

Ve cariye **فَلَّكَتِ**; yani: memesi **تَفَلَّك** etti; yani: **الفَلْكة** gibi oldu; o hâlde o, **مُفَلِّكة**(dir); ve **مُفَلِّك** daha iyidir. Dedi ki:
Göğsünün iki memesi, **تَفَلَّكا** etmeye (başlamaktan) geri kalmadı

Ve ben oğlağı **فلّكتُ**; ve o, bir çubuktur; emmesin diye onun dili üzerinde döndürülür.

Ve **الفَلْكةُ**: tek bir taştan yuvarlak bir tümsek; sanki o, iğin **فَلْكَةُ**’si; ve hepsi: **الفَلك** ve **الفَلَكات**; yaratılışta **النبكة** takdiri üzerinedir; ancak **النبكة**’nin başının sivriliği **الفَلْكة**’den daha şiddetlidir; ve belki **النبكة** çamurdan ve yumuşak taşlardan olur.
