# فكل — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%83%D9%84/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D9%83%D9%84/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فكل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%83%D9%84.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: فكل

الأَفْكَلُ، على أَفْعَل: الرَّعْدة، ولا يبنى منه فِعْل. التهذيب عن الليث وغيره: الأَفْكَل رِعْدة تعلو الإِنسان ولا فعل له؛ وأَنشد ابن بري:
بعَيْشكِ هاتي فغَنِّي لنا،
فإِن نَداماك لم يَنْهَلُوا
فَباتَتْ تُغَني بغِرْبالها
غِناءً رُويداً، له أَفْكَلُ
وقال الأَخطل:
لَها بعد إِسْآدٍ مِراحٌ وأَفْكَل
ابن الأَعرابي: افْتَكَل فلان في فِعْله افْتِكالاً واحْتَفَل احْتِفالاً بمعنى واحد. ويقال: أَخذ فلاناً أَفْكَل إِذا أَخذته رِعْدة فارتعد من بَرْد أَو خَوْف، وهو ينصرِف، فإِن سمَّيت به رجلاً لم تصرفه في المعرفة للتعريف ووزن الفِعْل وصرفته في النكرة. وفي الحديث: أَوحى الله تعالى إِلى البحر إِنّ موسى يضربك فأَطِعْه فبات وله أَفْكَل أَي رِعْدة، وهي تكون من البَرْد أَو الخوف، وهمزته زائدة؛ ومنه حديث عائشة، رضي الله عنها: فأَخذني أَفْكَل وارتعدت من شدة الغَيْرة. والأَفْكَل: اسم الأَفْوَه الأَوْديّ لرِعْدة كانت فيه. والأَفْكَل: أَبو بطن من العرب يقال لبنيه الأَفاكِل. وأَفْكَل: موضع؛ قال الأَفوه:
تمنَّى الحِماسُ أَن تزورَ بلادَنا،
وتُدْرِك ثأْراً من رَغانا بِأَفْكَل
(* قوله «من رغانا» كذا بالأصل).

### Türkçe

**الأَفْكَلُ**, **على أَفْعَل**: titreme; ve ondan fiil yapılmaz. **التهذيب**
**عن الليث وغيره**: **الأَفْكَل** insana yükselen bir titremedir ve onun fiili yoktur; ve İbn
Berrî inşad etti:
بعَيْشكِ هاتي فغَنِّي لنا،
فإِن نَداماك لم يَنْهَلُوا
فَباتَتْ تُغَني بغِرْبالها
غِناءً رُويداً، له أَفْكَلُ
Ve **الأَخطل** dedi:
لَها بعد إِسْآدٍ مِراحٌ وأَفْكَل
İbnü’l-A‘râbî: Falan, fiilinde **افْتَكَل** etti, **افْتِكالاً**; ve **احْتَفَل** etti,
**احْتِفالاً**; tek bir mânâ ile. Ve denilir: Falana **أَفْكَل** aldı; yani onu bir titreme aldı da soğuktan yahut korkudan titredi; ve o sarf olunur; fakat onunla bir adamı isimlendirirsen onu marifede sarf etmezsin; ta‘rîf ve fiil vezni sebebiyle; ve onu nekirede sarf edersin. Ve hadiste: Allah Teâlâ
denize vahyetti: “Şüphesiz Mûsâ sana vuruyor; öyleyse ona itaat et”; böylece geceledi ve onda **أَفْكَل** vardı; yani titreme; ve o soğuktan yahut korkudan olur; ve onun hemzesi zâiddir; ve ondan, Âişe’nin hadisi, Allah ondan razı olsun:
“Beni **أَفْكَل** aldı ve kıskançlığın şiddetinden titredim.” Ve **الأَفْكَل**: içinde bulunan bir titreme sebebiyle **الأَفْوَه الأَوْديّ**’nin ismidir. Ve **الأَفْكَل**: Araplardan bir batnın babasıdır; oğullarına **الأَفاكِل** denilir. Ve **أَفْكَل**: bir yerdir; **الأَفوه** dedi:
تمنَّى الحِماسُ أَن تزورَ بلادَنا،
وتُدْرِك ثأْراً من رَغانا بِأَفْكَل
(* Onun sözü “من رغانا”: asılda böyle).
