# فلذ (ف-ل-ذ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%B0
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D9%84%D8%B0

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ف - ل - ذ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%B0/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الذّال والّلام والفاء معهما
ف ل ذ، ذ ل ف يستعملان فقط
فلذ:
الفَلْذُ: كَسْرُكَ قِطعةً من كَبِدٍ أو فِضَّةٍ أو ذَهَبٍ، وافتَلَذُتُ فِلْذَةً من كَبِدٍ، أي قَطَعْتُ قِطعةً.
وفَلَذُتُ له من مالي فِلْذةً: أعطيتُه منه شيئاً، والفِلْذُ الأسْمُ، والفَلْذُ مصدرٌ.
والفِلْذةُ قِطعةٌ من كَبِدٍ، وفي الحديث: "ترمي بأفلاذ كبدِها" يعني ما فيها من الكُنوزِ والأموال.
ذلف:
الذَّلَفُ: غِلَظٌ واستِواء في طَرَف الأنف وليس بجِدِّ غليظٍ تعتري منه المَلاحةُ.

##### Türkçe

باب **الذّال** ve**الّلام** ve**الفاء** bunlarla birlikte

**ف ل ذ**، **ذ ل ف** yalnızca kullanılırlar

**فلذ**:
**الفَلْذُ**: senin bir parça( yı) bir karaciğerden yahut gümüşten yahut altından kırmandır; ve **افتَلَذُتُ** bir **فِلْذَةً** bir karaciğerden, yani bir parça kestim.
Ve **فَلَذُتُ** ona malımdan bir **فِلْذةً**: ona ondan bir şey verdim; ve **الفِلْذُ** isimdir, ve **الفَلْذُ** masdardır.
Ve **الفِلْذةُ** bir karaciğerden bir parçadır; ve hadiste: "ترمي بأفلاذ كبدِها" yani onda olan hazinelerden ve mallardan.

**ذلف**:
**الذَّلَفُ**: burun ucunda bir kalınlık ve düzlüktür; ve pek kalın değildir; ondan güzellik arız olur.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%B0/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الفِلْذُ: كبدُ البعير، والجمع أفْلاذٌ. والفِلْذَةُ: القطعةُ من الكبدِ والحمِ والمالِ وغيرِها، والجمع فِلَذٌ. يقال: فَلَذْتُ له من مالي، أي قطعت له منه. وافْتَلَذْتُهُ المالَ، أي أخذتُ من ماله فِلْذَةً. قال كثيِّر:
إذا المالُ لم تُوجِبْ عليك عَطاءَهُ		صَنيعَةُ قُرْبى أو صَديقٍ تُوامِقُهْ
مَنَعْتَ وبعضُ المَنْعِ حَزْمٌ وقُوَّةٌ		ولم يَفْتَلِذْكَ المالَ إلا حَقائِقُـهُ
والفالوذُ والفالوذَقُ معرَّبان. قال يعقوب: ولا تقل الفالوذَجُ.

##### Türkçe

**الفِلْذُ**: devenin karaciğeri; çoğulu **أفْلاذٌ**. Ve **الفِلْذَةُ**: karaciğerden, etten, maldan ve başkalarından parça; çoğulu **فِلَذٌ**. Denir ki: **فَلَذْتُ** ona malımdan; yani ondan onun için kestim. Ve **افْتَلَذْتُهُ** malı; yani onun malından bir **فِلْذَةً** aldım. Kesîr dedi ki:
Eğer mal, sana onun vermesini gerekli kılmadıysa		akrabalık iyiliği yahut sevdiğin bir dost (sebebiyle)
menettin; ve men etmenin bir kısmı tedbir ve kuvvettir		ve mal seni ancak onun hakikatleriyle **يَفْتَلِذْكَ** etti
Ve **الفالوذُ** ve **الفالوذَقُ** Arapçalaştırılmıştır. Yakub dedi ki: **الفالوذَجُ** deme.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%B0/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ذ ل ف
ذلف ، فلذ .
فلذ : في الحديث : وتُلْقِي الأرضُ أَفْلاذَ كَبِدها .
قال الأصمعي : الأفلاذُ جمعُ الفِلْذةِ ، وهي القطعة من اللحم تُقطعُ طولاً ، وضربَ أفلاذَ الكَبِد مَثَلاً للكنوز المدفونة تحت الأرض ، وقد تُجْمَعُ الفِلْذةُ فِلَذاً ، ومنه قيل للأعشى :
تكفيه حُرَّةُ فِلْذٍ إن أَلمَّ بها
ويقال : فَلَذْتُ اللحم تفليذاً إذا قطّعته ؛ وَفَلَذتُ له فِلْذةً من المال أي قطعت ، وافْتَلذتُ له فِلْذة من المال أي اقتطعته .
قال ابن السكيت : الفِلْذ لا يكون إلا للبعير ، وَهو قطعةٌ من كبده ، يقال : فِلْذَةٌ واحدةٌ ثم يجمع فِلَذاً وأفلاذاً وهي القطع المقْطُوعة .
وقوله : تُلْقِي الأرضُ أَفْلاذَ أَكْبَادِها .
وفي بعض الحديث : وتَقِيءُ الأرضُ أَفْلاذَ كَبِدِها ، أي تخْرِجُ الكنوزَ المدفونة فيها ، وهو مِثل قوله تعالى : ( زِلْزَالَهَا وَأَخْرَجَتِ الأَرْضُ أَثْقَالَهَا ) ( الزلزلة : 2 ) .
وسَمَّى ما في الأرض كَبِداً تشبيهاً بالكبد الذي في بَطْن البَعير ، وقَيْءُ الأرض إخراجُها إيَّاها ، وخَصَّ الكَبِد لأنه من أَطايِبِ الجذور ، وافتَلَذْتُ منه قطعة من المال افتِلاذاً إذا اقْتَطَعْتَه .
وأما الفُولاذُ من الحديد فهو مُعَرَّب وهو مُصاصُ الحديد الْمُنَقَّى خَبَثُه ، وكذلك الفَالُوذُ الذي يؤكل يُسَوَّى من لُبِّ الحِنطة وهو مُعَرَّبٌ أيضاً .
ذلف : ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الذَّلَفُ اسْتِواءُ قَصَبَةِ الأنف في غير نُتُوءٍ ، وقِصَرٌ في الأرْنبة ، قال : وأما الفَطَسُ فهو لُصُوقُ القَصَبَة بالوجه مع ضِخَم الأَرْنَبَة .
وقال أَبو النجم :
لِلَّثْمِ عِنْدِيَ بَهْجَةٌ ومَزِيَّةٌ
وأُحِبُّ بعضَ مَلاحةِ الذَّلفَاءِ

##### Türkçe

ذ ل ف
**ذلف** , **فلذ** .

**فلذ** : hadiste: “Ve yer, ciğerinin parçalarını atar.”
Asmaî dedi: **الأفلاذ** , **الفِلْذة**’nin çoğuludur; o, etten bir parçadır; uzunlamasına kesilir. Ve “ciğer parçaları”nı, yerin altında gömülü hazineler için bir mesel olarak vurdu. **الفِلْذة** bazen **فِلَذاً** olarak da toplanır. Ondan dolayı A‘şâ’ya şöyle denilmiştir:
“Bir **فِلْذ** hürresi, ona uğrarsa ona yeter.”

Ve denilir: **فَلَذْتُ** eti **تفليذاً** (parça parça etme) ile, onu parçaladığım zaman; ve **فَلَذتُ** ona maldan bir **فِلْذةً**; yani kestim. Ve **افْتَلذتُ** ona maldan bir **فِلْذة**; yani onu koparıp aldım.

İbnü’s-Sikkît dedi: **الفِلْذ** ancak deve için olur; o, ciğerinden bir parçadır. Denilir: bir tek **فِلْذَةٌ**; sonra **فِلَذاً** ve **أفلاذاً** olarak toplanır; bunlar kesilmiş parçalardır.

Ve onun sözü: “Yer, ciğerlerinin parçalarını atar.”

Hadisin bazısında: “Ve yer, ciğerinin parçalarını kusar”; yani içindeki gömülü hazineleri çıkarır. Bu, Yüce Allah’ın sözü gibidir: “(Onun zelzelesi) ve yer ağırlıklarını çıkardı” (Zilzâl: 2).

Yerde olanı, devenin karnındaki ciğere benzeterek **كَبِداً** diye adlandırdı. Yerin kusması, onu çıkarmasıdır. **الكَبِد**’i özellikle zikretti; çünkü o, köklerin en hoşlarındandır. Ve ondan maldan bir parça **افتِلاذاً** ile **افتَلَذْتُ**; onu koparıp aldığım zaman.

Demirden **الفُولاذُ** ise, o mu‘arrebdir; pisliği arıtılmış demirin özüdür. Yenen **الفَالُوذُ** da böyledir; buğdayın özünden yapılır; o da mu‘arrebtir.

**ذلف** : Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الذَّلَفُ** , burun kemiğinin çıkıntı olmaksızın düz olmasıdır; ve burun ucunda kısalıktır, dedi. Dedi: **الفَطَسُ** ise, burun kemiğinin yüzle yapışık olmasıdır; burun ucunun iriliği ile birlikte.

Ebû’n-Necm dedi:
“Öpüşte bende bir sevinç ve bir meziyet vardır,
Ve **الذَّلفَاءِ**’nın bazı güzelliğini severim.”

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%B0/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الفاء واللام وما يثلثهما)
(فلم) الفاء واللام والميم كلمةٌ. يقولون الفَيْلم: العظيم من الرِّجال. وفي ذكر الدَّجَّال: "رأيتُه فَيْلَمَانِيَّاً". وقال الشَّاعر([1]) :
ويَحمِي المُضافَ إذا ما دَعا *** إذا فرَّ ذُو اللِّمَّةِ الفَيْلَمُ
ويقولون: الفَيْلَم: المُشْط([2]) . وليس بشيء.
(فلن) الفاء واللام والنون كناية عن كلِّ أحد. ورخَّمه أبو النجمِ فقال:
* في لَجَّةٍ أَمْسِكْ فُلانَاً عَنْ فُلِ([3]) *
هذا في الناس، فإنْ كان في غيرهم قيل: ركبتُ الفلانةَ والفرس الفلان([4]) .
(فلو) الفاء واللام والحرف المعتلّ كلمةٌ صحيحة فيها ثلاث كلمات: التّربية، والتفتيش، والأرض الخالية.
فالتّربِيَة: فَلَوتُ المُهْرَ، إذا ربَّيْته. يقال: فلاهُ يَفلوه. ويسمَّى فَلُوَّاً: قال الحُطيئة:
سعيدٌ وما يفعلْ سعيد فإنَّه  *** نجيبٌ فَلاَه في الرِّباط نجيبُ([5])
وقولهم: فَلوتُه عن أمِّه، أي قطعته عن الفطام([6]) ، فمعناه ما ذكرناه. وفَلَوْتُ المُهر وافتليتُه. قال:
وليس يَهْلك منا سيّدٌ أبداً  *** إِلا افتلينا غُلاماً سيِّداً فينا([7])
والكلمة الأخرى: فَلَيْتَ الرَّأس أفْليه. ثم يستعار فيقال: فلَيْتَ رأسَه بالسَّيف أفليه.
والكلمة الثالثة: الفلاة، وهي المَفَازة، والجمع فلواتٌ* وفَلاً.
(فلت) الفاء واللام والتاء كلمةٌ صحيحة تدلُّ على تخلُّصٍ في سرعة.
يقال: أفْلَتَ يُفْلِتُ. وكان ذلك الأمر فَلْتَةً، إذا لم يكُنْ عن تدبُّر ولا رأيٍ ولا تردُّد([8]) . ويقال: تفلَّتَ إلى هذا الأمر، كأنَّه نازَعَ إليه. وفرسٌ فلَتَانٌ: نشيطٌ حديدُ الفؤاد. وثَوبٌ فَلُوتٌ: لا ينضمُّ طرفاهُ على لابسِهِ من صِغَره، كأنّ معناه أنَّه يُفْلِت من اليد([9]) .
ومن الباب: افتُلِتَ الإنسان، إذا ماتَ فجأة. وفي الحديث: "أُمِّي افْتُلِتَتْ نَفْسُها". والفَلْتة: آخِرُ يوم من جمادَى الآخرة.
(فلج) الفاء واللام والجيم أصلانِ صحيحان، يدلُّ أحدهما على فوزٍ وغَلَبة، والآخر على فُرْجَةٍ بين الشَّيئين المتساويين.
فالأول: قولُهم: فُلِجَ الرَّجُل على خَصْمِه، إذا فازَ: والسَّهم الفالِج: الفائز. والرَّجل [الفالج]: الفائز. والاسم الفُلْج. ومن أمثال العرب: "أنا من هذا الأمر فالجُ بن خَلاَوةَ" قالوا: معناه أنا منه بريءٌ. وتفسير هذا أنَّه إذا خلا منه فقد فازَ، أي نجا منه. وخَلاَوة، مِن خلا يخلو. وقال عليٌّ عليه السلام: "إنَّ المرءَ المسلم لم يَغْشَ دناءَةً يَخْشَعُ إذا ذُكِرَتْ له، وتُغْرِي به لئامَ النَّاس، كالياسر الفالج، ينتِظر فَوزةً من قِداحِه".
والأصل الآخر: الفَلَج في الأسنان([10]) : تَباعُدُ ما بين الثَّنايا والرَّبَاعِيَات. وقال أبو بكر: "رجلٌ أفلج الأسنانِ، وامرأةٌ فلجَاء الأسنان، لابدَّ من ذِكْر الأسنان([11]) ". فأمَّا الفَلَج في اليَدينِ فقال أبو عُبيد: الأفلج: الذي اعوجاجُه في يديه، فإنْ كان في رجليه فهو فَحَجٌ. وهذا هو القياسُ الأوَّل؛ لأنَّ اليدَ إذا اعوجَّت فلا بدَّ أن تتجافَى وتتباعد.
ومن الباب: الفالِج: الجَمَل([12]) ذو السَّنامَين، وسمِّي للفُرجة بينهما. وفرسٌ أفلَجُ: متباعِدُ ما بين الحَرْقَفَتين. وكلُّ شيءٍ شققتَه فقد فَلَجْتَه فَِلْجين، أي نِصفَين.
قال ابن دُريد: "وإنِّما قيل فُلِجَ الرّجُل لأنَّه ذهب نِصفُه([13]) ". ويقال لِشُقَّة الثَّوب: فَلِيجة: والفَلَج: النَّهر، وسمِّي بذلك لأنّه فُلجَ، أي كأنَّ الماءَ شقَّه شقّاً فصار فُرْجَة. فأمَّا الفَلُّوجة فالأرض المُصْلَحة للزَّرع، والجمع فَلاَليج. وأمَّا الحديث: "أنَّهما فَلَجا الجِزْية"، فإنّه يريد قَسَماها، وسمِّي ذلك فَلْْجاً لأنّه تفريق.
(فلح) الفاء واللام والحاء أصلان صحيحان، أحدهما يدلُّ على شَقٍّ، والآخر على فَوْزٍ وبَقاء.
فالأوَّل: فَلَحتُ الأرضَ: شَقَقتُها. والعرب تقول: "الحديد بالحديد يُفْلَح". ولذلك سمِّي الأكّار فَلاَّحا. ويقال للمشقوق الشَّفةِ السُّفلى: أفْلَحُ، وهو بيِّن الفَلَحَة. وكان عنترة العبسيُّ يلقَّب "الفَلْحاء" لفَلَحةٍ كَانت به. قال:
وعَنْترةُ الفَلحاءُ جاءَ مُلأَّماً  *** كأنَّك فِندٌ من عَمَايةَ أسودُ([14])
والأصل الثّاني الفَلاَح: البقاء والفَوْز. وقولُ الرّجُل لامرأته: "استَفلِحي بأمرِك"، معناه فَوزِي بأمرك. والفَلاَح: السَّحُور. قالوا: سمِّي فَلاَحاً لأنَّ الإنسانَ تبقى معه قُوّتُه على الصَّوم. وفي الحديث: "صلَّينا مع رسول الله صلّى الله عليه وآله حتَّى خفْنا أنْ يَفوتَنا الفَلاَح". قال الشَّاعر:
لكلِّ همٍّ من الهُمومِ سَعَهْ *** والمُسْيُ والصّبْحُ لا فَلاَح مَعَهْ([15])
(فلذ) الفاء واللام والذال أُصَيلٌ يدلُّ على قَطْع شيءٍ من شيء. من ذلك الفِلْذة: القِطْعة من الكَبِد، والجمع فِلْذ. قال:
تكفيه حُزَّةُ فِلْذٍ إنْ ألَمّ بها *** من الشِّواء ويُروي شُربَه الغُمَرُ([16])
فالقِطْعة من المال فِلْذةٌ أيضاً. يقال فَلَذْتُ له من مالي، أي قطعت له فِلْذَةً منه.
(فلز) الفاء واللام والزاء ليس فيه شيء إلاّ أنّهم يقولون: الفِلِزُّ: خَبَث الحديد يَنْفيه الكِير.
(فلس) الفاء واللام والسين كلمة واحدة، وهي الفَلْس، معروف، والجمع فُلوس. ويقولون: أفْلَسَ الرّجل، قالوا: معناه صار ذا فُلوسٍ بعد أن كان ذا دراهم.
(فلص) الفاء واللام والصاد ليس فيه شيءٌ، لكنَّهم يقولون: الانفلاص: التفلُّت([17]) . وفلَّصت الشَّيء من الشيء خَلّصته. وهذا إن* صحَّ فإنَّما هو من الإبدال، والأصل الميم، يقال مَلَّصَ. وممكنٌ أن يكون الأصل الخاء: خَلَّص.
(فلط) الفاء واللام والطاء ليس بأصل، لأنَّه من باب الإبدال، والأصل الراء. ويقولون: أفْلَطَه الأمرُ: فاجَأَه. وتكلَّمَ فلانٌ فِلاطاً، إذا فاجَأَ([18]) بقولِهِ. والأصل الراء فرط، وقد ذُكر في بابه.
(فلع) الفاء واللام والعين كلمةٌ واحدةٌ تدلُّ على شَقِّ الشَّيء. تقول: فَلَعت الشَّيءَ: شقَقْتُه. وتَفلَّعت البَيضةُ وانْفَلَعَتْ.
(فلق) الفاء واللام والقاف أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على فُرْجةٍ وبَيْنُونةٍ في الشيء، وعلى تعظيمِ شيء. من ذلك: فَلَقْتُ الشّيءَ أَفْلِقُه فَلْقاً. والفَلَق: الصُّبح؛ لأنَّ الظَّلام يَنْفلِقُ عنه. والفَلَق: مطمئنٌّ من الأرض كأنَّه انفلَقَ، وجمعه فِلْقانٌ. والفَلق: الخَلْق كله، كأنَّه شيءٌ فُلِق عنه شيء حَتَّى أُبرِزَ وأظْهِر. ويقال: انفَلَقَ الحَجَر وغيرُه وكلَّمنَي فلانٌ من فَِلْق فيه. وهو ذاك القياس. والفَالِق: فضاءٌ بين شَقيقَتيْ رملٍ. وقَوسٌ فِلْقٌ، إذا كانت مشقوقةً ولم تكُ قَضيباً. والفَلِيق كالهَزْمة في جِران البَعير. قال:
* فَلِيقُها أجردُ كالرُّمحِ الضَّلِعْ([19]) *
والأصل الآخَر الفليقة، وهي الدَّاهية العظيمة. والعرب تقول: يا لَلْفليقة. والأمر العَجَبُ العظيم. وأفْلَقَ فلانٌ: أتى بالفِلْق. وكذلك يقال شاعرٌ مُفلِق. وقال سُويد([20]) :
إذا عَرَضَت داوِيَّةٌ مُدْلهِمَّة  *** وغَرَّدَ حاديها عَمِلْنَ بِها فِلْقا([21])
والفيلق: العجبُ أيضاً.
(فلك) الفاء واللام والكاف أصلٌ صحيح يدلُّ على استدارةٍ في شيء. من ذلك فَلْْكة المِغزل بفتح الفاء([22]) ، سمِّيت لاستدارتها؛ ولذلك قيل: فَلَّك ثَدْيُ المرأة، إذا استدار.
ومن هذا القياس فَلَك السماء. وفلكْتُ الجَدْيَ بقضيبٍ أو هُلْبٍ: أدرتُه على لسانه لئلاّ يرتضع. والفَلَك: قِطَعٌ من الأرض مستديرةٌ مرتفِعة عمَّا حولها. ويقال إنَّ فَلْكة اللِّسان: ما صَلُب من أصله. وأمَّا السفينة فتسمَّى فُلْكا. ويقال إنَّ الواحد والجمعَ في هذا الاسم سواء، ولعلَّها تسمَّى فُلْكاً لأنَّها تدار في الماء.
--------------ــــ
([1]) هو البريق الهذلي، كما سبق في حواشي (ضيف).
([2]) وينشدون في ذلك:      * كما فرق اللمة الفيلم *
([3]) المجمل واللسان (فلن) والخزانة (1: 401). وانظر أرجوزته المنشورة بمجلة المجمع العلمي العربي (8: 472-479)، وهي أرجوزة طويلة عدة أشطارها 191 شطراً وكان رؤبة يسميها "أم الرجز".
([4]) في الأصل: "وفي الفردس الفلان". وفي المجمل: "قيل الفلانة والفلان".
([5]) ديوان الحطيئة 42 واللسان والمجمل (فلا)، وسعيد هذا، هو سعيد بن العاصي الجواد الخطيب، كما في اللسان والبيان (3: 116) بتحقيقنا. وكلمة "فإنه" ساقطة من المجمل، وإثباتها من الديوان، واللسان، والمجمل.
([6]) وكذا في المجمل، أي بعد الفطام. وفي اللسان: "عزله عن الرضاع وفصله".
([7]) لبشامة بن حزن النهشلي، كما في اللسان (فلا) وأنشده في المجمل بدون نسبة ومقطوعة البيت في الحماسة (1: 25) منسوبة لبعض بني قيس بن ثعلبة.
([8]) وكذا في المجمل. ولعل صوابها "ترو". وفي اللسان: "والفلتة: كل شيء فعل من غير روية".
([9]) في الأصل: "إلى البد"، صوابه من اللسان.
([10]) في الأصل: "الإنسان"، صوابه من المجمل ومما تقتضيه المقابلة باليدين فيما يأتي.
([11]) الجمهرة (2: 107).
([12]) في الأصل: "الرجل"، وهو من طريف التصحيف.
([13]) الجمهرة (2: 107).
([14]) البيت لشريح بن بجير بن أسعد التغلبي، كما في اللسان (فلح). وقد أنشد بن فارس قطعة من البيت في (عنق). وفي الأصل: "جد ملأما" و"من عمامة"، كلاهما محرف.
([15]) للأضبط بن قريع من أبيات في الأمالي (1: 107) والمعمرين 8 والخزانة (4: 589) والأغاني  (16: 154) وحماسة ابن الشجري 137 والبيان والتبيين (3: 341) ومجالس ثعلب 480 والمثل السائر (1: 260).
([16]) لأعشى باهلة يرثي أخاه المنتشر بن وهب الباهلي، كما سبق في حواشي (غمر).
([17]) في الأصل والمجمل: "التلفت"، صوابه من اللسان.
([18]) في الأصل: "إذا جاء"، صوابه من المجمل واللسان.
([19]) الرجز لأبي محمد الفقعسي، كما في اللسان (فلق، ضلع)، وقد سبق في (ضلع). وصواب إنشاده: "فليقه" كما سبق: وقبله:*بكل شعشاع كجذع المزدرع*
([20]) سويد بن كراع العكلي، كما في اللسان (فلق) وإصلاح المنطق 22، 264.
([21]) يروى: "عرد" بالعين المهملة، و "فرين بها".
([22]) ويقال بكسرها أيضاً.

ـ

##### Türkçe

(باب **الفاء** ve **اللام** ve onları üçleyen şey)

(**فلم**) **الفاء** ve **اللام** ve **الميم** bir kelimedir. Derler: **الفَيْلم**: erkeklerden büyük olan. Ve **الدَّجَّال**’ın zikrinde: “Onu **فَيْلَمَانِيَّاً** gördüm.” Şair([1]) dedi:
Ve çağırdığı vakit **المُضاف**’ı korur *** **ذُو اللِّمَّةِ** olan **الفَيْلَمُ** kaçtığı vakit
Ve derler: **الفَيْلَم**: **المُشْط**([2]). Ve bir şey değildir.

(**فلن**) **الفاء** ve **اللام** ve **النون** her bir kimse hakkında kinayedir. Ebû’n-Necm onu terhîm etti de şöyle dedi:
* Bir girdapta: **فُلانَاً**’ı **فُلِ**’den alıkoy, tut([3]) *
Bu insanlarda böyledir; eğer onların dışında olursa denir: “**الفلانةَ**’ye ve **الفلان** ata bindim([4]).”

(**فلو**) **الفاء** ve **اللام** ve illetli harf sahih bir kelimedir; onda üç kelime vardır: terbiye, teftiş ve boş arazi.
Terbiye ise: **فَلَوتُ المُهْرَ**; onu terbiye ettiğin zaman. Denir: **فلاهُ يَفلوه**. Ve **فَلُوَّاً** diye adlandırılır. **الحُطيئة** dedi:
Saîd—Saîd ne yaparsa yapsın—şüphesiz o *** soyludur; onu bağda soylu biri terbiye etmiştir([5])
Ve onların sözü: **فَلوتُه عن أمِّه**; yani onu sütten kesmeden([6]) ayırdım; mânâsı, zikrettiğimiz şeydir. Ve **فَلَوْتُ المُهر** ve **افتليتُه**. Dedi:
Bizden bir efendi asla helâk olmaz *** ancak içimizde efendi bir oğlanı **افتلينا** ettiğimizde([7])
Ve diğer kelime: **فَلَيْتَ الرَّأس أفْليه**. Sonra ödünç alınır da denir: **فلَيْتَ رأسَه بالسَّيف أفليه**.
Ve üçüncü kelime: **الفلاة**; o **المَفَازة**’dir. Çoğulu **فلواتٌ** ve **فَلاً**.

(**فلت**) **الفاء** ve **اللام** ve **التاء** sahih bir kelimedir; süratte bir kurtuluşa delâlet eder.
Denir: **أفْلَتَ يُفْلِتُ**. Ve o iş **فَلْتَةً** oldu; tedbirden, görüşten ve tereddütten([8]) olmamışsa. Ve denir: **تفلَّتَ** bu işe; sanki ona doğru çekişti. Ve **فرسٌ فلَتَانٌ**: çevik, yürekçe keskin. Ve **ثَوبٌ فَلُوتٌ**: küçüklüğünden dolayı giyeninin üzerinde iki ucu birleşmez; sanki mânâsı, elden kaçıyor([9]) olmasıdır.
Babdan: **افتُلِتَ الإنسان**; ansızın öldüğü zaman. Hadiste: “Annemin nefsi **افْتُلِتَتْ**.” Ve **الفَلْتة**: Cemâdâ’l-âhire’nin son günü.

(**فلج**) **الفاء** ve **اللام** ve **الجيم** iki sahih asıldır; birisi başarı ve galebeye, diğeri iki eşit şey arasındaki açıklığa delâlet eder.
Birincisi: onların sözü: **فُلِجَ الرَّجُل على خَصْمِه**; kazandığı zaman. Ve **السَّهم الفالِج**: kazanan. Ve adam **[الفالج]**: kazanan. İsim **الفُلْج**’dür. Arapların mesellerinden: “Ben bu işten **فالجُ بن خَلاَوةَ**’yım.” Dediler: mânâsı, “Ben ondan beriyim.” Bunun tefsiri: ondan boş kalınca kazanmış olur; yani ondan kurtulmuş olur. Ve **خَلاَوة**: **خلا يخلو**’dan. Ali—aleyhi’s-selâm—dedi: “Müslüman kişi, kendisine zikredildiğinde boyun eğeceği bir alçaklığa girmemiştir; ve alçak insanları ona musallat eder; tıpkı **الياسر الفالج** gibi: oklarından bir kazanımı bekler.”
Diğer asıl: dişlerde([10]) **الفَلَج**: **الثَّنايا** ile **الرَّبَاعِيَات** arasının uzaklaşmasıdır. Ebû Bekr dedi: “**رجلٌ أفلج الأسنانِ** ve **امرأةٌ فلجَاء الأسنان**; dişlerin zikri mutlaka gerekir([11]).” Ellerdeki **الفَلَج**’e gelince, Ebû Ubeyd dedi: **الأفلج**: eğriliği ellerinde olan kimsedir; eğer ayaklarında olursa o **فَحَجٌ**’dır. Bu, ilk kıyastır; çünkü el eğrilince mutlaka ayrılır ve uzaklaşır.
Babdan: **الفالِج**: iki hörgüçlü deve([12]); aralarındaki açıklıktan dolayı böyle adlandırıldı. Ve **فرسٌ أفلَجُ**: iki **الحَرْقَفَة** arasının uzak olanı. Ve her şeyi yararsan onu iki **فَلْجين** olarak **فَلَجْتَه** etmiş olursun; yani iki yarım.
İbn Düreyd dedi: “Adama ancak **فُلِجَ** denildi; çünkü onun yarısı gitti([13]).” Elbisenin yarığına **فَلِيجة** denir. Ve **الفَلَج**: nehir; böyle adlandırıldı, çünkü **فُلِجَ** edildi; yani su onu yarıp bir yarık oldu sanki. **الفَلُّوجة** ise ekin için ıslah edilmiş arazidir; çoğulu **فَلاَليج**. Hadise gelince: “İkisi **فَلَجا الجِزْية**”; onunla onu paylaştırdılar demek ister; bu **فَلْج** diye adlandırıldı, çünkü o ayırmadır.

(**فلح**) **الفاء** ve **اللام** ve **الحاء** iki sahih asıldır; birisi yarığa, diğeri başarıya ve kalıcılığa delâlet eder.
Birincisi: **فَلَحتُ الأرضَ**: onu yardım. Araplar der: “Demir demirle **يُفْلَح**.” Bu yüzden çiftçiye **فَلاَّحا** denildi. Alt dudağı yarık olana **أفْلَحُ** denir; o, **الفَلَحَة**’si açık olandır. **عنترة العبسيُّ** “**الفَلْحاء**” lakabıyla anılırdı; onda bulunan bir **فَلَحة** sebebiyle. Dedi:
Ve **عَنْترةُ الفَلحاءُ** zırhlanmış geldi *** sanki sen **عَمَايةَ**’den bir kara kaya gibisin([14])
İkinci asıl **الفَلاَح**: kalıcılık ve başarıdır. Adamın karısına sözü: “**استَفلِحي بأمرِك**”; mânâsı: işinle kazan. Ve **الفَلاَح**: sahur. Dediler: ona **فَلاَحاً** denildi; çünkü insanın oruca güç yetirecek kuvveti onunla kalır. Hadiste: “Resûlullah—sallallahu aleyhi ve âlihî—ile namaz kıldık; ta ki **الفَلاَح**’ın bize geçmesinden korktuk.” Şair dedi:
Her gamdan bir genişlik vardır *** gece yürüyüşü ve sabah; onunla **فَلاَح** yoktur([15])

(**فلذ**) **الفاء** ve **اللام** ve **الذال** bir asılcık olup bir şeyden bir şey kesmeye delâlet eder. Ondan: **الفِلْذة**: karaciğerden parça; çoğulu **فِلْذ**. Dedi:
Ona, dokunsa, kızartmadan **فِلْذٍ**’den bir kesik yeter *** ve susuzluğunu **الغُمَرُ** giderir([16])
Malın parçası da **فِلْذةٌ**’dir. Denir: **فَلَذْتُ له من مالي**; yani ondan ona bir **فِلْذَةً** kestim.

(**فلز**) **الفاء** ve **اللام** ve **الزاء**’da bir şey yoktur; ancak derler: **الفِلِزُّ**: körüğün uzaklaştırdığı demirin pisliği.

(**فلس**) **الفاء** ve **اللام** ve **السين** tek bir kelimedir; o **الفَلْس**’tir, bilinir; çoğulu **فُلوس**. Ve derler: **أفْلَسَ الرّجل**; dediler: mânâsı, dirhemleri varken sonra **فُلوس** sahibi oldu.

(**فلص**) **الفاء** ve **اللام** ve **الصاد**’da bir şey yoktur; ancak derler: **الانفلاص**: **التفلُّت**([17]). Ve **فلَّصت** şeyi şeyden: onu kurtardım. Bu—eğer sahihse—ancak ibdâldendir; asıl **الميم**’dir: **مَلَّصَ** denir. Aslın **الخاء** olması da mümkündür: **خَلَّص**.

(**فلط**) **الفاء** ve **اللام** ve **الطاء** asıl değildir; çünkü ibdâl babındandır; asıl **الراء**’dır. Derler: **أفْلَطَه الأمرُ**: onu ansızın bastı. Ve falan **فِلاطاً** konuştu; sözünde ansızın bastıysa([18]). Asıl **الراء**’dır: **فرط**; babında zikredilmiştir.

(**فلع**) **الفاء** ve **اللام** ve **العين** tek bir kelimedir; şeyin yarılmasına delâlet eder. Dersin: **فَلَعت الشَّيءَ**: onu yardım. Ve yumurta **تَفلَّعت** ve **انْفَلَعَتْ**.

(**فلق**) **الفاء** ve **اللام** ve **القاف** sahih bir asıldır; şeyde bir açıklığa ve ayrılığa, ve bir şeyi büyütmeye delâlet eder. Ondan: **فَلَقْتُ الشّيءَ أَفْلِقُه فَلْقاً**. Ve **الفَلَق**: sabah; çünkü karanlık ondan **يَنْفلِقُ** olur. Ve **الفَلَق**: yerden bir çöküntü; sanki yarılmıştır; çoğulu **فِلْقانٌ**. Ve **الفَلق**: bütün yaratılmışlar; sanki ondan bir şey yarıldı da bir şey, ta ki ortaya çıkarılıp gösterilinceye kadar. Ve denir: taş ve başkası **انفَلَقَ**. Ve falan benimle ağzında bir **فَِلْق** ile konuştu. Bu, o kıyastır. Ve **الفَالِق**: iki kum şeridi arasında bir boşluktur. Ve **قَوسٌ فِلْقٌ**: yarık olduğu zaman; dal gibi tek parça değilse. Ve **الفَلِيق**: devenin boynunun altındaki yerde bir yarık gibi. Dedi:
* **فَلِيقُها** çıplaktır; eğri mızrak gibi([19]) *
Diğer asıl: **الفليقة**; o, büyük musibettir. Araplar der: “**يا لَلْفليقة**.” Ve iş: şaşılacak büyük acayip. Ve falan **أفْلَقَ**: **الفِلْق** ile geldi. Ve böylece denir: **شاعرٌ مُفلِق**. **سُويد**([20]) dedi:
Koyu karanlık bir çöl belirdiğinde *** ve onun sürücüsü ötüşünce, onunla **فِلْقا** işlediler([21])
Ve **الفيلق**: acayip de.

(**فلك**) **الفاء** ve **اللام** ve **الكاف** sahih bir asıldır; bir şeyde yuvarlaklığa delâlet eder. Ondan: **فَلْْكة المِغزل**—**الفاء**’nın fethasıyla([22])—yuvarlaklığından dolayı böyle adlandırıldı; bu yüzden denildi: kadının memesi **فَلَّك** etti; yuvarlaklaştığı zaman.
Bu kıyastan: göğün **فَلَك**’i. Ve **فلكْتُ الجَدْيَ** bir çubukla yahut **هُلْبٍ** ile: onu dilinin üzerinde döndürdüm; emmesin diye. Ve **الفَلَك**: etrafındakinden yüksek, yuvarlak yer parçalarıdır. Ve denir: **فَلْكة اللِّسان**: kökünden sertleşen şeydir. Gemiye gelince, ona **فُلْكا** denir. Ve denir ki bu isimde tekil ve çoğul birdir; belki suda döndürüldüğü için **فُلْكاً** diye adlandırılır.

--------------ــــ
([1]) O, daha önce (ضيف) haşiyelerinde geçtiği üzere, Hüzeli el-Berîk’tir.
([2]) Bunun hakkında şöyle de okurlar:      * **كما فرق اللمة الفيلم** *
([3]) **المجمل** ve **اللسان** (**فلن**) ve **الخزانة** (1: 401). Ve Arap Dil Kurumu dergisinde (8: 472-479) yayımlanan urcûzesine bak; o, uzun bir urcûzedir; mısraları 191 mısradır; ve Rü’be onu “**أم الرجز**” diye adlandırırdı.
([4]) Asılda: “**وفي الفردس الفلان**”. **المجمل**’de: “**قيل الفلانة والفلان**”.
([5]) **ديوان الحطيئة** 42 ve **اللسان** ve **المجمل** (**فلا**). Ve bu Saîd, **سعيد بن العاصي**’dir; cömert hatip; **اللسان** ve **البيان** (3: 116)’da—tahkikimizle—olduğu üzere. “**فإنه**” kelimesi **المجمل**’den düşmüştür; onu **الديوان** ve **اللسان** ve **المجمل**’den sabit kıldık.
([6]) **المجمل**’de de böyledir; yani sütten kesmeden sonra. **اللسان**’da: “Onu emzirmeden ayırdı ve ondan ayırıp kesti.”
([7]) **بشامة بن حزن النهشلي**’nindir; **اللسان** (**فلا**)’da olduğu üzere. Ve **المجمل**’de nisbet olmaksızın okudu; beytin parçası **الحماسة** (1: 25)’te, **بعض بني قيس بن ثعلبة**’ye nisbetlidir.
([8]) **المجمل**’de de böyledir. Belki doğrusu “**ترو**”dur. **اللسان**’da: “**والفلتة**: düşüncesizce yapılan her şey.”
([9]) Asılda: “**إلى البد**”; doğrusu **اللسان**’dandır.
([10]) Asılda: “**الإنسان**”; doğrusu **المجمل**’dendir ve aşağıda ellerle karşılaştırma bunu gerektirir.
([11]) **الجمهرة** (2: 107).
([12]) Asılda: “**الرجل**”; bu, garip bir tashîftir.
([13]) **الجمهرة** (2: 107).
([14]) Beyit, **شريح بن بجير بن أسعد التغلبي**’nindir; **اللسان** (**فلح**)’ta olduğu üzere. Ve İbn Fâris beytin bir parçasını (**عنق**)’ta okudu. Asılda: “**جد ملأما**” ve “**من عمامة**”; ikisi de tahriftir.
([15]) **الأضبط بن قريع**’indir; **الأمالي** (1: 107) ve **المعمرين** 8 ve **الخزانة** (4: 589) ve **الأغاني** (16: 154) ve **حماسة ابن الشجري** 137 ve **البيان والتبيين** (3: 341) ve **مجالس ثعلب** 480 ve **المثل السائر** (1: 260)’da olan beyitlerdendir.
([16]) **أعشى باهلة**’nindir; kardeşi **المنتشر بن وهب الباهلي**’yi mersiye eder; daha önce (غمر) haşiyelerinde geçtiği üzere.
([17]) Asılda ve **المجمل**’de: “**التلفت**”; doğrusu **اللسان**’dandır.
([18]) Asılda: “**إذا جاء**”; doğrusu **المجمل** ve **اللسان**’dandır.
([19]) Recez, **أبي محمد الفقعسي**’nindir; **اللسان** (**فلق**، **ضلع**)’ta olduğu üzere; ve daha önce (**ضلع**)’ta geçti. Okunuşunun doğrusu: “**فليقه**”dir; daha önce geçtiği üzere. Ve ondan önce: * **بكل شعشاع كجذع المزدرع** *
([20]) **سويد بن كراع العكلي**; **اللسان** (**فلق**) ve **إصلاح المنطق** 22, 264’te olduğu üzere.
([21]) “**عرد**” diye—noktası olmayan **العين** ile—ve “**فرين بها**” diye rivayet edilir.
([22]) Kesresiyle de denir.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%B0/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ف ل ذ
تقول‏:‏ هو فلذة من كبدي وفلذت له من مالي‏:‏ قطعت‏.‏
وافتلذت منه حقّي‏:‏ اقتطعته إذا المال لم يوجب عليك عطاءه صنيعة قربي أو حبيب توامقه منعت وبعض المنع حرم وقوة ولم يفتلذك المال إلا حقائقه أي لم يفتلذ منك‏.‏
وتقول‏:‏ الضرب بالفواليذ غير الضرب بالفواليذ جمع‏:‏ فولاذ وفالوذ‏.‏
ومن المجاز‏:‏ إن من أشراط الساعة أن ترمي الأرض بأفلاذ كبدها‏.‏

##### Türkçe

ف ل ذ
Şöyle dersin: O, benim ciğerimden bir **فلذة**’dir; ve ona malımdan **فلذت**: kestim.
Ve ondan hakkımı **وافتلذت**: onu koparıp aldım; mal, sana onun verilmesini, yakınlık iyiliği yahut sevgili, onunla dostluk kurduğun kimse sebebiyle gerekli kılmadığı zaman, engelledin; engellemenin bir kısmı mahrum bırakmadır ve kuvvettir. Ve mal seni ancak onun hakikatleriyle **يفتلذك** etmedi; yani senden **يفتلذ** etmedi.
Ve şöyle dersin: **الضرب بالفواليذ** ile **الضرب بالفواليذ** (başka)dır; cem‘i: **فولاذ** ve **فالوذ**.
Mecazdan: Kıyamet alâmetlerinden, yerin ciğerinin **أفلاذ**’larını atmasıdır.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%B0/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

فلذ له من المال يَفْلِذُ فَلْذاً: أَعطاه منه دَفْعَةً، وقيل: قطع له منه، وقيل: هو العطاء بلا تأْخير ولا عِدَةٍ، وقيل: هو أَن يكثر له من العطاء.
وافْتَلَذْتُ له قطعة من المال افتلاذاً إِذا اقتطعته. وافتلذته المالَ أَي أَخذت من ماله فِلْذَةً؛ قال كثير:
إِذا المال لم يُوجِبْ عليك عطاءَه
صنيعةُ قربى، أَو صديقٍ تُوَامِقُه،
منَعْتَ، وبعضُ المنعِ حَزمٌ وقوةٌ،
ولم يَفْتَلِذْكَ المالَ إِلا حقائِقُه
والفِلْذُ: كَبِدُ البعير، والجمعُ أَفْلاذٌ.
والفِلّذَةُ: القطعة من الكبد واللحم والمال والذهب والفضة، والجمع أَفلاذ على طرح الزائد، وعسى أَن يكون الفِلْذُ لُغَةً في هذا فيكون الجمع على وجهه. وفي الحديث: أَن فتى من الأَنصار دَخَلَتْهُ خَشْيَةٌ من النار فَحَبَسَتْهُ في البيت حتى مات، فقال النبي، صلى الله عليه وسلم: إِن الفَرَقَ من النار فَلَذَ كَبِدَه أَي خَوفَ النار قطع كبده. وفي الحديث في أَشراط الساعة: وتقيء الأَرض أَفْلاذَ كبدها، وفي رواية: تلقي الأَرض بأَفلاذها، وفي رواية: بأَفلاذ كبدها أَي بكنوزها وأَموالها. قال الأَصمعي: الأَفلاذ جمع الفِلْذَة وهي القطعة من اللحم تقطع طولاً. وضَرَبَ أَفلاذَ الكبد مثلاً للكنوز أَي تخرج الأَرض كنوزها المدفونةَ تحت الأَرض، وهو استعارة، ومثله قوله تعالى: وأَخرجت الأَرض أَثقالها؛ وسمي ما في الأَرض قطعاً تشبيهاً وتمثيلاً وخص الكبد لأَنها من أَطايب الجزور، واستعار القيء للإِخراج، وقد تُجمع الفِلْذةُ فِلْذاً؛ ومنه قوله:
تكفيه حُزَّةُ فِلْذٍ إِنْ أَلَمَّ بها
الجوهري: جمع الفِلْذة فِلَذٌ. وفي حديث بدر: هذه مكة قد رمتكم بأَفلاذ كبدها؛ أَراد صميم قريش ولُبابَها وأَشرافها، كما يقال: فلان قَلْبُ عشيرته لأَن الكبد من أَشرف الأَعضاء. والفِلْذَةُ من اللحم: ما قطع طولاً. ويقال: فَلَّذْتُ اللحم تقليذاً إِذا قطعته. التهذيب: والفُولاذُ من الحديد معروف، وهو مُصَاصُ الحديد المنقى من خَبَثِه. والفولاذ والفالوذ: الذُّكْرَةُ من الحديد تزاد في الحديد. والفالوذ من الحَلْوَاءِ: هو الذي يؤكل، يسوَّى من لُبِّ الحنطة، فارسي معرب. الجوهري: الفالوذ والفالوذَقِ معرّبان؛ قال يعقوب: ولا يقال الفالوذج.

##### Türkçe

**فلذ** ona maldan **يَفْلِذُ** **فَلْذاً**: ona ondan bir defada verdi; ve “ona ondan kesti” denildi; ve “o, geciktirme ve vaad olmaksızın vermedir” denildi; ve “o, ona vermeyi çoğaltmasıdır” denildi.

Ona maldan bir parça **افتلاذاً** **وافْتَلَذْتُ**: onu kestiğim zaman. Ve **وافتلذته المالَ**: yani onun malından bir **فِلْذَةً** aldım; Kesîr dedi:
إذا المال لم يُوجِبْ عليك عطاءَه
صنيعةُ قربى، أَو صديقٍ تُوَامِقُه،
منَعْتَ، وبعضُ المنعِ حَزمٌ وقوةٌ،
ولم يَفْتَلِذْكَ المالَ إِلا حقائِقُه

Ve **الفِلْذُ**: devenin ciğeridir; çoğulu **أَفْلاذٌ**dur.

Ve **الفِلّذَةُ**: ciğerden, etten, maldan, altından ve gümüşten parça; çoğulu, زائد olanı atma üzere **أَفلاذ**dır; ve umulur ki **الفِلْذُ** bunda bir lügat olsun da çoğul yerli yerince olsun. Ve hadiste: Ensardan bir delikanlıya ateşten bir korku girdi de onu evde alıkoydu, nihayet öldü; bunun üzerine Peygamber, sallallahu aleyhi ve sellem, dedi: “Ateşten korku onun ciğerini **فَلَذَ** etti”; yani ateş korkusu ciğerini kesti. Ve hadiste, kıyamet alâmetleri hakkında: “Yer, ciğerinin **أَفْلاذَ**ını kusar”; ve bir rivayette: “Yer, **بأَفلاذها** ile atar”; ve bir rivayette: “**بأَفلاذ كبدها** ile”; yani hazineleri ve malları ile. el-Asmaî dedi: **الأَفلاذ** , **الفِلْذَة**’nin çoğuludur; o, boyuna kesilen et parçasıdır. Ve “ciğerin **أَفلاذَ**ı”nı hazineler için mesel yaptı; yani yer, yerin altında gömülü hazinelerini çıkarır; bu bir استعارةdır; bunun benzeri, Yüce Allah’ın sözü: “Ve yer ağırlıklarını çıkardı”; ve yerde olan şeyler, benzetme ve temsil olarak parçalar diye adlandırıldı; ve ciğer özellikle zikredildi, çünkü o, kesilen devenin en hoş yerlerindendir; ve kusmayı çıkarma için استعارة yaptı; ve **الفِلْذة** bazen **فِلْذاً** olarak toplanır; ondan da şu sözdür:
تكفيه حُزَّةُ فِلْذٍ إِنْ أَلَمَّ بها

el-Cevherî: **الفِلْذة**’nin çoğulu **فِلَذٌ**dur. Ve Bedir hadîsinde: “İşte Mekke, size ciğerinin **أَفلاذ**ını atmıştır”; Kureyş’in özünü, içini ve eşrafını kastetti; nitekim “Falanca, aşiretinin kalbidir” denir; çünkü ciğer, organların en şereflilerindendir. Ve etten **الفِلْذَةُ**: boyuna kesilen şeydir. Ve denir: Eti kestiğim zaman **فَلَّذْتُ** eti **تقليذاً**. et-Tehzîb: Ve **الفُولاذُ** demirden, bilinen (bir şey)dir; o, pisliğinden arıtılmış demirin özüdür. Ve **الفولاذ** ve **الفالوذ**: demirde, demire artırılan demirden **الذُّكْرَةُ**dir. Ve tatlıdan **الفالوذ**: yenilen şeydir; buğdayın özünden yapılır; Farsça olup Arapçalaştırılmıştır. el-Cevherî: **الفالوذ** ve **الفالوذَقِ** Arapçalaştırılmıştır; Ya‘kūb dedi: ve **الفالوذج** denilmez.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%B0/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ف ل ذ * * الفالُوذُ * و * الفالُوذَقُ * معربان قال يعقوب ولا تقل الفالوذج

##### Türkçe

* ف ل ذ * * **الفالُوذُ** * ve * **الفالُوذَقُ** * muarreb (Arapçalaştırılmış) ikisidir; Ya‘kūb dedi: **الفالوذج** deme.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%B0/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الفلذ: العطاء بلا تأخير ولا عدة، أو هو الأكثار منه، أي من العطاء، أو فلذ له من المال يفلذ فلذا: أعطاه منه دفعة، وقيل: قطع له منه، وهذا أول الأقوال المذكورة في المحكم، والمصنف دائما يغير في الترتيب فيقدم غير الفصيح على الأفصح، والنادر على المستعمل، كما يعرفه الممارس. الفلذ، بالكسر: كبد البعير، والجمع أفلاذ، كضرس وأضراس. يقال: فلان ذو مطارحة ومفالذة، إذا كان يفالذ النساء ويطارحهن. الفلذة بهاء: القطعة من الكبد، والقطعة من المال والذهب والفضة واللحم، والأفلاذ جمعها، على طرح الزائد، وعسى أن يكون الفلذ لغة في هذا، فيكون الجمع على وجهه كالفلذ، كعنب، كما في الصحاح، ومنهم من خص الفلذة من اللحم بما قطع طولا، وهي قول الأصمعي، وتسمى الأجساد السبعة، وهي العناصر المنطرقة: الفلذات، من المجاز: الأفلاذ من الأرض: كنوزها وأموالها، وقد جاء في حديث أشراط الساعة  وتقىء الأرض أفلاذ كبدها  وفي رواية  تلقى الأرض بأفلاذها  ، وفي أخرى  بأفلاذ كبدها  ، قال الأصمعي وضرب أفلاذ الكبد مثلا للكنوز، أي تخرج الأرض كنوزها المدفونة تحت الأرض، وهو استعارة، ومثله قوله تعالى  وأخرجت الأرض أثقالها  . وسمى ما في الأرض قطعا تشبيها وتمثيلا، وخص الكبد لأنها من أطايب الجزور،واستعار القئ للإخراج. والفالوذ: ذكرة الحديد تزاد فيه، وفي بعض النسخ ذكر الحديد، كالفولاذ، بالضم، وفي التهذيب: والفولاذ من الحديد، معروف وهو مصاص الحديد المنقي من خبثه. الفالوذ: حلواء، م معروف، هو الذي يؤكل، يسوى من لب الحنطة، فارسي معرب، قال شيخنا: الحلواء لا بد أن تختم بالهاء، على أصل اللسان الفارسي، إذا عربت أبدلت الهاء جيما فقالوا فالوذج. قلت: والذي في الصحاح الفالوذ، والفالوذق معربان، قال يعقوب: ولا يقال الفالوذج. ومن سجعات الأساس: الضرب بالفواليذ غير الضرب بالفواليذ، جمع فولاذ وفالوذ. وسيف مفلوذ: طبع من الفولاذ الحديد الذكر. والتفليذ: التقطيع، كالفلذ، ففي الحديث:  أن فتى من الأنصار دخلته خشية من النار فحبسته في البيت حتى مات، فقال النبي صلى الله عليه وسلم: إن الفرق من النار فلذ كبده  ، أي خوف النار قطع كبده. وافتلذته المال: أخذت منه فلذة وفي بعض النسخ: أخذت من مال فلذة، وهذا في لسان العرب، قال كثير:
  إذا المال لم يوجب عليك عطاءهصنيعة قربى أو صديق توامقه
  منعت ومنع البعض حزم وقوةولم يفتلذك المال إلا حقـائقـه وفي الأساس: وافتلذت منه حقي: اقتطعته. ومما يستدرك عليه: من المجاز: أفلاذ الأكباد: الأولاد. وفي حديث بدر  هذه مكة قد رمتكم بأفلاذ كبدها  أراد صميم قريش ولبابها وأشرافها، كما يقال فلان قلب عشيرته، لأن الكبد من أشراف الأعضاء. وأبو بكر محمد بن علي بن فولاذ الطبري، محدث.

##### Türkçe

**الفلذ**: geciktirme ve hazırlık olmaksızın verme; yahut o(ndan) çoğaltma, yani vermeden; yahut “ona maldan bir parça verdi” anlamında **فلذ له من المال يفلذ فلذا**: ona ondan bir defada verdi; ve “ona ondan bir parça kesti” denildi; ve bu, **المحكم**’de zikredilen sözlerin ilkinidir; ve musannif daima tertipte değiştirir de fasih olmayanı daha fasihten, nadiri kullanılanın önüne geçirir; bunu uygulayıcı bilir.

**الفلذ**, kesre ile: devenin karaciğeri; çoğulu **أفلاذ**; **ضرس** ve **أضراس** gibi.

Denir ki: “Falanca **ذو مطارحة ومفالذة**’dir”; kadınlarla **يفالذ** olur ve onları **يطارح** ederse.

**الفلذة** (هاء ile): karaciğerden parça; ve maldan, altından, gümüşten ve etten parça; çoğulu **الأفلاذ**’dır; fazlalığı atma üzere; ve umulur ki **الفلذ** bunun hakkında bir lugattır; böylece çoğul, **الفلذ** gibi, **عنب** gibi, **الصحاح**’ta olduğu üzere, kendi vechi üzere olur. Onlardan kimi, etten **الفلذة**’yi boyuna kesilen şeye tahsis etti; bu, **الأصمعي**’nin sözüdür. Ve “**الأجساد السبعة**” diye adlandırılır; o, delinmeye elverişli unsurlardır: **الفلذات**.

Mecazdan: yerin **الأفلاذ**’ı: onun hazineleri ve mallarıdır. Ve kıyamet alâmetleri hadîsinde gelmiştir: “**وتقىء الأرض أفلاذ كبدها**”. Bir rivayette: “**تلقى الأرض بأفلاذها**”; bir diğerinde: “**بأفلاذ كبدها**”. **الأصمعي** dedi: “**أفلاذ الكبد**”i hazinelere mesel olarak vurdu; yani yer, yerin altında gömülü hazinelerini çıkarır; bu bir istiâredir. Bunun benzeri, Yüce Allah’ın sözü: “**وأخرجت الأرض أثقالها**”. Yerde olanı, benzetme ve temsil olarak parçalar diye adlandırdı; ve karaciğeri tahsis etti; çünkü o, deve kesiminin en nefislerindendir; ve çıkarmaya “kusma”yı istiâre etti.

**الفالوذ**: demirin erkeği; ona artırılır. Bazı nüshalarda: “demirin erkeği”; **الفولاذ** gibi, damme ile. **التهذيب**’de: **الفولاذ** demirdendir; bilinen; o, cürufundan arıtılmış demirin özüdür.

**الفالوذ**: bir tatlı; bilinen; yenilen odur; buğdayın özünden yapılır; Farsça muarrebdir. Şeyhimiz dedi: tatlı mutlaka **هاء** ile bitirilir; Fars dilinin aslı üzere; Arapçalaştırılınca **الهاء**’yı **جيما**ya çevirirler de **فالوذج** derler. Dedim: **الصحاح**’ta olan, **الفالوذ** ve **الفالوذق** muarrebdir; **يعقوب** dedi: **الفالوذج** denilmez.

**الأساس**’ın secilerinden: “**الضرب بالفواليذ غير الضرب بالفواليذ**”; **فولاذ** ve **فالوذ**’un çoğulu.

Ve **سيف مفلوذ**: demirin erkeği olan **الفولاذ**dan tab’ edilmiş.

Ve **التفليذ**: parçalama; **الفلذ** gibi. Hadiste: “Ensardan bir delikanlıya ateşten bir korku girdi de onu evde alıkoydu; nihayet öldü. Bunun üzerine Peygamber صلى الله عليه وسلم dedi: ‘Ateşten korku, onun karaciğerini **فلذ** etti’”; yani ateş korkusu onun karaciğerini parçaladı.

Ve “**افتلذته المال**”: ondan bir **فلذة** aldım. Bazı nüshalarda: “maldan bir **فلذة** aldım”; bu, **لسان العرب**’dadır. **كثير** dedi:
  Eğer mal, sana vermesini gerekli kılmazsa—yakınlık iyiliği yahut onu seven ikiz bir dost—
  engelledin; ve bazısını engellemek azim ve kuvvettir; ve mal seni ancak onun hakikatleriyle **يفتلذك** etmedi.

**الأساس**’ta: “**وافتلذت منه حقي**”: onu koparıp aldım.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: mecazdan: **أفلاذ الأكباد**: evlatlar.

Ve Bedir hadîsinde: “**هذه مكة قد رمتكم بأفلاذ كبدها**”; Kureyş’in özünü, çekirdeğini ve eşrafını kastetti; “falanca, aşiretinin kalbidir” denildiği gibi; çünkü karaciğer, organların eşraflarındandır.

Ve Ebû Bekir Muhammed b. Ali b. **فولاذ** et-Taberî, muhaddis.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%B0/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

فَلَذَ
1 فَلَذَ ذ , aor. فَلِذَ , inf. n. فَلْذٌ, He cut, or cut off. (Msb.) One says, فَلَذَ لَهُ قِطْعَةً مِنَ المَالِ He cut off for him a portion of the property: (T:) and فَلَذْتُ لَهُ مِنْ مَالِى, (S, M, O, L,) aor. as above, (M, L,) and so the inf. n., (M, L, K,) I cut off for him [a portion] of my property: (S, O, L:) or gave him [a portion] of it at once: or gave him [a portion] of it without delay, and without promising: or gave him much thereof. (M, L, K. *) ― -b2- See also the next paragraph, in two places.

فلّذ
2 فلّذ ذ , (T, L,) inf. n. تَفْلِيذٌ; (T, O, L, K;) as also ↓ فَلَذَ, inf. n. فَلْذٌ; (L, TA;) He cut in pieces (T, O, L, K) flesh-meat. (T, L.) Hence, in a trad., كَبِدَهُ ↓ اـِنَّ الفَرَقَ مِنَ النَّارِ فَلَذَ [Verily the fear of the fire of Hell cut in pieces his liver; but perhaps فَلَذَ is here a mistranscription for فَلَّذَ]; said, by the Prophet, of one who had died from fear of the fire [of Hell]. (L.)

فالذ النِّسَآءَ
3 فالذ النِّسَآءَ ذ , inf. n. مُفَالَذَةٌ, He bandied words, or held colloquies, with women. (O, * K.) One says, فُلَانٌ ذُو مُطَارَحَةٍ وَمُفَالَذَةٍ Such a one has a habit of bandying words, &c., with women. (K, * TA.)

افتلذ مِنْهُ قِطْعَةً مِنَ المَالِ
8 افتلذ مِنْهُ قِطْعَةً مِنَ المَالِ ذ He cut off, or took, for himself, from him, a part, or portion, of the property. (T.) And اِفْتَلَذْتُ مِنْهُ حَقِّى I cut off, or took, for myself, from him, my right, or due. (A, TA.) And افْتَلَذْتُهُ المَالَ I took from him a part, or portion, of the property. (S, O, L, K.)

فِلْذٌ
فِلْذٌ ذ The liver of a camel: (S, M, O, L, K:) pl. أَفْلَاذٌ [also said to be a pl. of فِلْذَةٌ, q. v.]. (S, M, O, L.)

فِلْذَةٌ
فِلْذَةٌ ذ A piece, or portion, of liver, (S, M, O, L, K,) cut in an oblong from, (O,) and of flesh-meat, (S, O, L, K,) and of property, (S, O, L,) and of gold, and of silver, (M, L, K,) &c.: (S, O, Msb:) a piece of flesh-meat cut in an oblong form: (As, T, M, L:) pl. [of mult.] فِلَذٌ (T, S, L, K) and [of pauc.] أَفْلَاذٌ, (T, M, L, K,) the latter irregular, as though the augmentative letter [in the sing.] were elided; or فِلْذٌ may be a dial. var. of فِلْذَةٌ, and so this pl. may be regular. (M, L.) ― -b2- أَفْلَاذُ الأَرْضِ, (M, L, K,) or أَفْلَاذُ كَبِدِ الأَرْضِ, occurring in a trad., (As, T, A, L,) relating to the signs of the day of resurrection, accord. to different relations thereof, (L,) means (tropical:) The buried treasures of the earth, (As, T, M, L, K,) and its riches. (L.) ― -b3- And أَفْلَاذُ كَبِدِ مَكَّةَ means (tropical:) The principal and choicest persons of the inhabitants of Mekkeh; of the tribe of Kureysh: so called because the liver is one of the noble parts of the body. (L.) ― -b4- الفِلَذَاتُ [(not to be mistaken for الفِلِزَّاتُ) is a pl. of الفِلْذَةُ, and] signifies الأَجْسَامُ السَّبْعَةُ [i. e. (assumed tropical:) The seven material substances; namely, the four elements, (fire, air, earth, and water,) and the three products composed of these (which are minerals, vegetables, and animals)]. (MF. [But in the copy of his work which I use, الاجساد is erroneously put for الجسام.])

فَالُوذٌ
فَالُوذٌ ذ (T, S, M, O, L, K) and ↓ فَالُوذَقٌ, but, accord. to Yaakoob, not ↓ فَالُوذَجٌ, (S, O, L,) or this is the proper form, because the ه in the original Pers. word is regularly changed into ج, (MF,) [the word being] arabicized, (T, S, O, L,) from the Pers. (M, O, * L) بَالُودَه [or فَالُودَه or پَالُودَه], (O,) A kind of sweet food, (M, O, * L, K,) well known, (K,) prepared of the purest substance of wheat (لُبّ الحِنْطَة), (T, L,) or of starch, (TA in art. نشو,) [with water and honey:] pl. فَوَالِيذُ [of which see an ex. in the next paragraph]. (A.) ― -b2- Also i. q. فُولَاذٌ, q. v. (M, L, K.)

فُولَاذٌ
فُولَاذٌ ذ , (T, M, O, L, Msb, K,) an arabicized word, (T, O, Msb,) from the Pers. بُولَاد [or فُولَاد or پُولَاد], (O,) and ↓ فَالُوذٌ also, (M, L, K,) Steel; i. e. purified and refined iron; or the pure part of iron; (T, M, O, L, Msb, K;) which is added in other iron: (M, L:) pl. فَوَالِيذُ. (A.) One says, الضَّرْبُ بِالفَوَالِيذِ خَيْرٌ مِنَ الضَّرَْبِ فِى الفَوَالِيذِ [The smiting with the weapons of steel in battle is better than the thick white honey in the sweet messes of the kind called فالوذ]. (A.)

فَالُوذَجٌ
فَالُوذَجٌ ذ and فَالُوذَقٌ: see فَالُوذٌ, above.

مَفْلُوذٌ
مَفْلُوذٌ ذ A sword made of فُولَاذ [i. e. steel]. (O, K.)

##### Türkçe

**فَلَذَ**
1 **فَلَذَ** ذ, muzâri‘ **فَلِذَ**, mastar ismi **فَلْذٌ**, Kesti, yahut kesti de ayırdı. (Msb.) Denir ki, **فَلَذَ لَهُ قِطْعَةً مِنَ المَالِ** Maldan onun için bir parça kesti ayırdı: (T:) ve **فَلَذْتُ لَهُ مِنْ مَالِى**, (S, M, O, L,) muzâri‘i yukarıdaki gibi, (M, L,) ve mastar ismi de böyledir, (M, L, K,) Malımdan onun için [bir parça] kestim ayırdım: (S, O, L:) yahut onu [bir parçasını] derhal verdi: yahut onu [bir parçasını] geciktirmeksizin ve vaad etmeksizin verdi: yahut ondan çok verdi. (M, L, K. *) ― -b2- İki yerde, bir sonraki paragrafa da bak.

**فلّذ**
2 **فلّذ** ذ, (T, L,) mastar ismi **تَفْلِيذٌ**; (T, O, L, K;) ve ayrıca ↓ **فَلَذَ**, mastar ismi **فَلْذٌ**; (L, TA;) Eti parça parça kesti. (T, O, L, K) (T, L.) Bundan dolayı, bir rivayette, **كَبِدَهُ ↓ اـِنَّ الفَرَقَ مِنَ النَّارِ فَلَذَ** [Şüphesiz ateşin (Cehennem ateşinin) korkusu onun ciğerini parça parça kesti; fakat belki **فَلَذَ** burada **فَلَّذَ** için bir yanlış yazımdır]; Cehennem ateşinin korkusundan ölmüş olan biri hakkında, Peygamber tarafından söylenmiştir. (L.)

**فالذ النِّسَآءَ**
3 **فالذ النِّسَآءَ** ذ, mastar ismi **مُفَالَذَةٌ**, Kadınlarla söz atıştı, yahut sohbetler yaptı. (O, * K.) Denir ki, **فُلَانٌ ذُو مُطَارَحَةٍ وَمُفَالَذَةٍ** Falan kimse kadınlarla söz atışma vb. huyuna sahiptir. (K, * TA.)

**افتلذ مِنْهُ قِطْعَةً مِنَ المَالِ**
8 **افتلذ مِنْهُ قِطْعَةً مِنَ المَالِ** ذ Ondan, kendisi için, maldan bir parça yahut bir pay kesti ayırdı, yahut aldı. (T.) Ve **اِفْتَلَذْتُ مِنْهُ حَقِّى** Ondan, kendim için, hakkımı yahut alacağımı kestim ayırdım, yahut aldım. (A, TA.) Ve **افْتَلَذْتُهُ المَالَ** Ondan malın bir parçasını yahut bir payını aldım. (S, O, L, K.)

**فِلْذٌ**
**فِلْذٌ** ذ Devenin ciğeri: (S, M, O, L, K:) çoğulu **أَفْلَاذٌ** [ayrıca **فِلْذَةٌ**’nin bir çoğulu olduğu da söylenmiştir; bkz.]. (S, M, O, L.)

**فِلْذَةٌ**
**فِلْذَةٌ** ذ Ciğerden bir parça yahut bir pay, (S, M, O, L, K,) (O,)dan uzunlamasına kesilmiş; ve etten, (S, O, L, K,) ve maldan, (S, O, L,) ve altından ve gümüşten, (M, L, K,) vb.: (S, O, Msb:) uzunlamasına biçimde kesilmiş bir et parçası: (As, T, M, L:) çoğulu [çokluk için] **فِلَذٌ** (T, S, L, K) ve [azlık için] **أَفْلَاذٌ**, (T, M, L, K,) ikincisi düzensizdir; sanki [müfreddeki] artırma harfi düşürülmüş gibidir; yahut **فِلْذٌ**, **فِلْذَةٌ**’nin bir lehçe varyantı olabilir ve böylece bu çoğul düzenli olabilir. (M, L.) ― -b2- **أَفْلَاذُ الأَرْضِ**, (M, L, K,) yahut **أَفْلَاذُ كَبِدِ الأَرْضِ**, bir rivayette vârid olup, (As, T, A, L,) kıyamet gününün alâmetlerine dair, onun farklı rivayetlerine göre, (L,) (mecazî:) Yerin gömülü hazineleri, (As, T, M, L, K,) ve onun zenginlikleri demektir. (L.) ― -b3- Ve **أَفْلَاذُ كَبِدِ مَكَّةَ** (mecazî:) Mekke halkının; Kureyş kabilesinin, başlıca ve seçkin kimseleri demektir: Ciğer, bedenin asil kısımlarından biri olduğu için böyle adlandırılmıştır. (L.) ― -b4- **الفِلَذَاتُ** [(**الفِلِزَّاتُ** ile karıştırılmamalıdır) **الفِلْذَةُ**’nin bir çoğuludur ve] **الأَجْسَامُ السَّبْعَةُ**’yi ifade eder [yani (varsayılan mecazî:) yedi maddî cevher; yani dört unsur (ateş, hava, toprak ve su) ve bunlardan oluşan üç ürün (madenler, bitkiler ve hayvanlar)]. (MF. [Fakat kullandığım nüshada **الاجساد** yanlışlıkla **الجسام** yerine konmuştur.])

**فَالُوذٌ**
**فَالُوذٌ** ذ (T, S, M, O, L, K) ve ↓ **فَالُوذَقٌ**, fakat Ya‘kūb’a göre ↓ **فَالُوذَجٌ** değil, (S, O, L,) yahut bu doğru şekildir; çünkü aslî Farsça kelimedeki ه düzenli olarak ج’ye çevrilir, (MF,) [kelime] Arapçalaştırılmıştır, (T, S, O, L,) Farsçadan, (M, O, * L) **بَالُودَه** [yahut **فَالُودَه** yahut **پَالُودَه**], (O,) Bir çeşit tatlı yiyecek, (M, O, * L, K,) meşhur, (K,) buğdayın en saf özünden (**لُبّ الحِنْطَة**) hazırlanmış, (T, L,) yahut nişastadan, (TA, madde **نشو**’da,) [su ve bal ile:] çoğulu **فَوَالِيذُ** [bunun bir örneği için bir sonraki paragrafa bak]. (A.) ― -b2- Ayrıca **فُولَاذٌ** ile aynı mânâdadır, bkz. (M, L, K.)

**فُولَاذٌ**
**فُولَاذٌ** ذ, (T, M, O, L, Msb, K,) Arapçalaştırılmış bir kelime, (T, O, Msb,) Farsçadan **بُولَاد** [yahut **فُولَاد** yahut **پُولَاد**], (O,) ve ↓ **فَالُوذٌ** da, (M, L, K,) Çelik; yani arıtılmış ve rafine edilmiş demir; yahut demirin saf kısmı; (T, M, O, L, Msb, K;) ki başka demire katılır: (M, L:) çoğulu **فَوَالِيذُ**. (A.) Denir ki, **الضَّرْبُ بِالفَوَالِيذِ خَيْرٌ مِنَ الضَّرَْبِ فِى الفَوَالِيذِ** [Savaşta çelik silahlarla vurmak, **فالوذ** denilen türden tatlı karışımlardaki koyu beyaz baldan daha hayırlıdır]. (A.)

**فَالُوذَجٌ**
**فَالُوذَجٌ** ذ ve **فَالُوذَقٌ**: Yukarıda **فَالُوذٌ**’a bak.

**مَفْلُوذٌ**
**مَفْلُوذٌ** ذ **فُولَاذ**dan [yani çelikten] yapılmış bir kılıç. (O, K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%B0/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

فَلَذَ
فَلَذَ I ( n. ac. فَلْذ 1 )
a.  [ La &  Min ], Cut off a portion of .... for, gave a portion of.... to.

فَلَّذَ
فَلَّذَ II ,
a.  Cut into pieces; sliced.

فَاْلَذَ
فَاْلَذَ III ,
a.  Accosted.

اِفْتَلَذَ
اِفْتَلَذَ VIII ,
a.  Took a portion of.... from.

فِلْذ
فِلْذ 2 , ( pl. أَفْلَاْذ 38 ),
a.  Piece, portion; slice.

b.  Camel's liver.

فِلْذَة
فِلْذَة 2t , ( pl. فِلَذ 7 ,  أَفْلَاْذ 38 ),
a.  see 2 (a) .

أَفْلَاْذ
أَفْلَاْذ 38 ,
a.  Buried treasures, hoards; riches.

فَاْلُوْذ
فَاْلُوْذ 40 ,
a.  A certain sweetmeat.

b.  see فُوْلَاذ

فَلڤذَ
N. P. فَلڤذَ I ,
a.  Cut.

b.  Steel ( sword ).

فُوْلَاذ
فُوْلَاذ P. ,
a.  Steel.

فَالُوْذَج
فَالُوْذَج ,  فَالُوْذَق
a.  see 40 .

فِلَِزّ
فِلَِزّ ,  فُلُزّ
a.  Metal.

b.  Smelted copper.

##### Türkçe

فَلَذَ
**فَلَذَ** I ( n. ac. **فَلْذ** 1 )
a. [ **لِ** & **مِن** ], ....’den bir parça kesti; ....’e bir parça verdi.

فَلَّذَ
**فَلَّذَ** II ,
a. Parçalara kesti; dilimledi.

فَاْلَذَ
**فَاْلَذَ** III ,
a. Hitap etti.

اِفْتَلَذَ
**اِفْتَلَذَ** VIII ,
a. ....’den bir parça aldı.

فِلْذ
**فِلْذ** 2 , ( pl. **أَفْلَاْذ** 38 ),
a. Parça, kısım; dilim.

b. Devenin karaciğeri.

فِلْذَة
**فِلْذَة** 2t , ( pl. **فِلَذ** 7 , **أَفْلَاْذ** 38 ),
a. 2 (a)’ya bak.

أَفْلَاْذ
**أَفْلَاْذ** 38 ,
a. Gömülü hazineler, yığınlar; zenginlikler.

فَاْلُوْذ
**فَاْلُوْذ** 40 ,
a. Belli bir tatlı.

b. **فُوْلَاذ**’a bak.

فَلڤذَ
N. P. **فَلڤذَ** I ,
a. Kesti.

b. Çelik (kılıç).

فُوْلَاذ
**فُوْلَاذ** P. ,
a. Çelik.

فَالُوْذَج
**فَالُوْذَج** , **فَالُوْذَق**
a. 40’a bak.

فِلَِزّ
**فِلَِزّ** , **فُلُزّ**
a. Metal.

b. Eritilmiş bakır.
