# فلذ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%B0/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D9%84%D8%B0/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فلذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%B0.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: فلذ

فلذ له من المال يَفْلِذُ فَلْذاً: أَعطاه منه دَفْعَةً، وقيل: قطع له منه، وقيل: هو العطاء بلا تأْخير ولا عِدَةٍ، وقيل: هو أَن يكثر له من العطاء.
وافْتَلَذْتُ له قطعة من المال افتلاذاً إِذا اقتطعته. وافتلذته المالَ أَي أَخذت من ماله فِلْذَةً؛ قال كثير:
إِذا المال لم يُوجِبْ عليك عطاءَه
صنيعةُ قربى، أَو صديقٍ تُوَامِقُه،
منَعْتَ، وبعضُ المنعِ حَزمٌ وقوةٌ،
ولم يَفْتَلِذْكَ المالَ إِلا حقائِقُه
والفِلْذُ: كَبِدُ البعير، والجمعُ أَفْلاذٌ.
والفِلّذَةُ: القطعة من الكبد واللحم والمال والذهب والفضة، والجمع أَفلاذ على طرح الزائد، وعسى أَن يكون الفِلْذُ لُغَةً في هذا فيكون الجمع على وجهه. وفي الحديث: أَن فتى من الأَنصار دَخَلَتْهُ خَشْيَةٌ من النار فَحَبَسَتْهُ في البيت حتى مات، فقال النبي، صلى الله عليه وسلم: إِن الفَرَقَ من النار فَلَذَ كَبِدَه أَي خَوفَ النار قطع كبده. وفي الحديث في أَشراط الساعة: وتقيء الأَرض أَفْلاذَ كبدها، وفي رواية: تلقي الأَرض بأَفلاذها، وفي رواية: بأَفلاذ كبدها أَي بكنوزها وأَموالها. قال الأَصمعي: الأَفلاذ جمع الفِلْذَة وهي القطعة من اللحم تقطع طولاً. وضَرَبَ أَفلاذَ الكبد مثلاً للكنوز أَي تخرج الأَرض كنوزها المدفونةَ تحت الأَرض، وهو استعارة، ومثله قوله تعالى: وأَخرجت الأَرض أَثقالها؛ وسمي ما في الأَرض قطعاً تشبيهاً وتمثيلاً وخص الكبد لأَنها من أَطايب الجزور، واستعار القيء للإِخراج، وقد تُجمع الفِلْذةُ فِلْذاً؛ ومنه قوله:
تكفيه حُزَّةُ فِلْذٍ إِنْ أَلَمَّ بها
الجوهري: جمع الفِلْذة فِلَذٌ. وفي حديث بدر: هذه مكة قد رمتكم بأَفلاذ كبدها؛ أَراد صميم قريش ولُبابَها وأَشرافها، كما يقال: فلان قَلْبُ عشيرته لأَن الكبد من أَشرف الأَعضاء. والفِلْذَةُ من اللحم: ما قطع طولاً. ويقال: فَلَّذْتُ اللحم تقليذاً إِذا قطعته. التهذيب: والفُولاذُ من الحديد معروف، وهو مُصَاصُ الحديد المنقى من خَبَثِه. والفولاذ والفالوذ: الذُّكْرَةُ من الحديد تزاد في الحديد. والفالوذ من الحَلْوَاءِ: هو الذي يؤكل، يسوَّى من لُبِّ الحنطة، فارسي معرب. الجوهري: الفالوذ والفالوذَقِ معرّبان؛ قال يعقوب: ولا يقال الفالوذج.

### Türkçe

**فلذ** ona maldan **يَفْلِذُ** **فَلْذاً**: ona ondan bir defada verdi; ve “ona ondan kesti” denildi; ve “o, geciktirme ve vaad olmaksızın vermedir” denildi; ve “o, ona vermeyi çoğaltmasıdır” denildi.

Ona maldan bir parça **افتلاذاً** **وافْتَلَذْتُ**: onu kestiğim zaman. Ve **وافتلذته المالَ**: yani onun malından bir **فِلْذَةً** aldım; Kesîr dedi:
إذا المال لم يُوجِبْ عليك عطاءَه
صنيعةُ قربى، أَو صديقٍ تُوَامِقُه،
منَعْتَ، وبعضُ المنعِ حَزمٌ وقوةٌ،
ولم يَفْتَلِذْكَ المالَ إِلا حقائِقُه

Ve **الفِلْذُ**: devenin ciğeridir; çoğulu **أَفْلاذٌ**dur.

Ve **الفِلّذَةُ**: ciğerden, etten, maldan, altından ve gümüşten parça; çoğulu, زائد olanı atma üzere **أَفلاذ**dır; ve umulur ki **الفِلْذُ** bunda bir lügat olsun da çoğul yerli yerince olsun. Ve hadiste: Ensardan bir delikanlıya ateşten bir korku girdi de onu evde alıkoydu, nihayet öldü; bunun üzerine Peygamber, sallallahu aleyhi ve sellem, dedi: “Ateşten korku onun ciğerini **فَلَذَ** etti”; yani ateş korkusu ciğerini kesti. Ve hadiste, kıyamet alâmetleri hakkında: “Yer, ciğerinin **أَفْلاذَ**ını kusar”; ve bir rivayette: “Yer, **بأَفلاذها** ile atar”; ve bir rivayette: “**بأَفلاذ كبدها** ile”; yani hazineleri ve malları ile. el-Asmaî dedi: **الأَفلاذ** , **الفِلْذَة**’nin çoğuludur; o, boyuna kesilen et parçasıdır. Ve “ciğerin **أَفلاذَ**ı”nı hazineler için mesel yaptı; yani yer, yerin altında gömülü hazinelerini çıkarır; bu bir استعارةdır; bunun benzeri, Yüce Allah’ın sözü: “Ve yer ağırlıklarını çıkardı”; ve yerde olan şeyler, benzetme ve temsil olarak parçalar diye adlandırıldı; ve ciğer özellikle zikredildi, çünkü o, kesilen devenin en hoş yerlerindendir; ve kusmayı çıkarma için استعارة yaptı; ve **الفِلْذة** bazen **فِلْذاً** olarak toplanır; ondan da şu sözdür:
تكفيه حُزَّةُ فِلْذٍ إِنْ أَلَمَّ بها

el-Cevherî: **الفِلْذة**’nin çoğulu **فِلَذٌ**dur. Ve Bedir hadîsinde: “İşte Mekke, size ciğerinin **أَفلاذ**ını atmıştır”; Kureyş’in özünü, içini ve eşrafını kastetti; nitekim “Falanca, aşiretinin kalbidir” denir; çünkü ciğer, organların en şereflilerindendir. Ve etten **الفِلْذَةُ**: boyuna kesilen şeydir. Ve denir: Eti kestiğim zaman **فَلَّذْتُ** eti **تقليذاً**. et-Tehzîb: Ve **الفُولاذُ** demirden, bilinen (bir şey)dir; o, pisliğinden arıtılmış demirin özüdür. Ve **الفولاذ** ve **الفالوذ**: demirde, demire artırılan demirden **الذُّكْرَةُ**dir. Ve tatlıdan **الفالوذ**: yenilen şeydir; buğdayın özünden yapılır; Farsça olup Arapçalaştırılmıştır. el-Cevherî: **الفالوذ** ve **الفالوذَقِ** Arapçalaştırılmıştır; Ya‘kūb dedi: ve **الفالوذج** denilmez.
