# فلذ — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%B0/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D9%84%D8%B0/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فلذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%B0.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: فلذ

ذ ل ف
ذلف ، فلذ .
فلذ : في الحديث : وتُلْقِي الأرضُ أَفْلاذَ كَبِدها .
قال الأصمعي : الأفلاذُ جمعُ الفِلْذةِ ، وهي القطعة من اللحم تُقطعُ طولاً ، وضربَ أفلاذَ الكَبِد مَثَلاً للكنوز المدفونة تحت الأرض ، وقد تُجْمَعُ الفِلْذةُ فِلَذاً ، ومنه قيل للأعشى :
تكفيه حُرَّةُ فِلْذٍ إن أَلمَّ بها
ويقال : فَلَذْتُ اللحم تفليذاً إذا قطّعته ؛ وَفَلَذتُ له فِلْذةً من المال أي قطعت ، وافْتَلذتُ له فِلْذة من المال أي اقتطعته .
قال ابن السكيت : الفِلْذ لا يكون إلا للبعير ، وَهو قطعةٌ من كبده ، يقال : فِلْذَةٌ واحدةٌ ثم يجمع فِلَذاً وأفلاذاً وهي القطع المقْطُوعة .
وقوله : تُلْقِي الأرضُ أَفْلاذَ أَكْبَادِها .
وفي بعض الحديث : وتَقِيءُ الأرضُ أَفْلاذَ كَبِدِها ، أي تخْرِجُ الكنوزَ المدفونة فيها ، وهو مِثل قوله تعالى : ( زِلْزَالَهَا وَأَخْرَجَتِ الأَرْضُ أَثْقَالَهَا ) ( الزلزلة : 2 ) .
وسَمَّى ما في الأرض كَبِداً تشبيهاً بالكبد الذي في بَطْن البَعير ، وقَيْءُ الأرض إخراجُها إيَّاها ، وخَصَّ الكَبِد لأنه من أَطايِبِ الجذور ، وافتَلَذْتُ منه قطعة من المال افتِلاذاً إذا اقْتَطَعْتَه .
وأما الفُولاذُ من الحديد فهو مُعَرَّب وهو مُصاصُ الحديد الْمُنَقَّى خَبَثُه ، وكذلك الفَالُوذُ الذي يؤكل يُسَوَّى من لُبِّ الحِنطة وهو مُعَرَّبٌ أيضاً .
ذلف : ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الذَّلَفُ اسْتِواءُ قَصَبَةِ الأنف في غير نُتُوءٍ ، وقِصَرٌ في الأرْنبة ، قال : وأما الفَطَسُ فهو لُصُوقُ القَصَبَة بالوجه مع ضِخَم الأَرْنَبَة .
وقال أَبو النجم :
لِلَّثْمِ عِنْدِيَ بَهْجَةٌ ومَزِيَّةٌ
وأُحِبُّ بعضَ مَلاحةِ الذَّلفَاءِ

### Türkçe

ذ ل ف
**ذلف** , **فلذ** .

**فلذ** : hadiste: “Ve yer, ciğerinin parçalarını atar.”
Asmaî dedi: **الأفلاذ** , **الفِلْذة**’nin çoğuludur; o, etten bir parçadır; uzunlamasına kesilir. Ve “ciğer parçaları”nı, yerin altında gömülü hazineler için bir mesel olarak vurdu. **الفِلْذة** bazen **فِلَذاً** olarak da toplanır. Ondan dolayı A‘şâ’ya şöyle denilmiştir:
“Bir **فِلْذ** hürresi, ona uğrarsa ona yeter.”

Ve denilir: **فَلَذْتُ** eti **تفليذاً** (parça parça etme) ile, onu parçaladığım zaman; ve **فَلَذتُ** ona maldan bir **فِلْذةً**; yani kestim. Ve **افْتَلذتُ** ona maldan bir **فِلْذة**; yani onu koparıp aldım.

İbnü’s-Sikkît dedi: **الفِلْذ** ancak deve için olur; o, ciğerinden bir parçadır. Denilir: bir tek **فِلْذَةٌ**; sonra **فِلَذاً** ve **أفلاذاً** olarak toplanır; bunlar kesilmiş parçalardır.

Ve onun sözü: “Yer, ciğerlerinin parçalarını atar.”

Hadisin bazısında: “Ve yer, ciğerinin parçalarını kusar”; yani içindeki gömülü hazineleri çıkarır. Bu, Yüce Allah’ın sözü gibidir: “(Onun zelzelesi) ve yer ağırlıklarını çıkardı” (Zilzâl: 2).

Yerde olanı, devenin karnındaki ciğere benzeterek **كَبِداً** diye adlandırdı. Yerin kusması, onu çıkarmasıdır. **الكَبِد**’i özellikle zikretti; çünkü o, köklerin en hoşlarındandır. Ve ondan maldan bir parça **افتِلاذاً** ile **افتَلَذْتُ**; onu koparıp aldığım zaman.

Demirden **الفُولاذُ** ise, o mu‘arrebdir; pisliği arıtılmış demirin özüdür. Yenen **الفَالُوذُ** da böyledir; buğdayın özünden yapılır; o da mu‘arrebtir.

**ذلف** : Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الذَّلَفُ** , burun kemiğinin çıkıntı olmaksızın düz olmasıdır; ve burun ucunda kısalıktır, dedi. Dedi: **الفَطَسُ** ise, burun kemiğinin yüzle yapışık olmasıdır; burun ucunun iriliği ile birlikte.

Ebû’n-Necm dedi:
“Öpüşte bende bir sevinç ve bir meziyet vardır,
Ve **الذَّلفَاءِ**’nın bazı güzelliğini severim.”
