# فلط — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%B7/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D9%84%D8%B7/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فلط](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%B7.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: فلط

باب الطاء واللام والفاء معهما
ط ل ف، ط ف ل، ل ط ف، ف ل ط مستعملات
طلف:
الطَّلفُ: شِبْهُ الأخذ، وقيل: الطَّلْفُ: الفَضْلُ، وهو زيادة تفضّل. وقيل: هذا الشَّيء طَلْفٌ، أي: مجّانٌ. ويقال: أَطْلِفْني، و أَسْلِفني، فالطّلفُ: العطاءُ المجّان، والسَّلَفُ: الذّي يُقْتَضَى. ويُقال: أَطْلَفَه وأَطْلَفَ عليه، أي: أعطاه مجانا، أفضل عليه.
طفل:
غلامٌ طَفلٌ، إذا كان رَخْصَ القَدَمَيْن واليَدَين. وامرأة طَفْلَةُ الأَنامِلِ، أي: رَخْصَتُها في بياض، بيّنة الطُّفولة، قال الأعشى: حرةٌ طَفْلَةُ الأَنامِلِ تَرْتَبُّ سُخاماً تكُفُّهُ بخِلالِ والفِعْل: طَفُل يَطْفُل طُفُولةً، مثل: رُخُوصة ورَخاصة.
والطِّفلُ: الصَّغير من الأولاد للنّاس والبَقَر والظِّباء ونحوها.
وتقول: فعل ذلك في طفولته، أي: هو طِفْل ولا فِعْل له، لأنّه ليس له قَبْلَ ذاك حالٌ فتحوّل منها إلى الطُّفُولة.
وأَطفَلَتِ المرأةُ والظّبيةُ والنَّعم إذا كان معها وَالَدٌ طِفْلٌ، فهي مُطْفِلٌ قال لبيد:
فَعَلا فُرُوع الأَيْهُقانِ وأَطْفَلَتْ		بالجَلْهَتَيْنِ ظِباؤُها ونَعامُهـا
أَدْخل النّعامَ اضطراراً إلى القافية.
والطَّفَلُ: طَفَلُ الغَداةِ وطَفَلُ العشّي من لَدُنْ أن تَهمّ الشَّمسُ بالذّرور إلى أن يَسْتمكِنَ الصُّبح من الأَرض طَفَلتِ الشّمْس تَطْفُلُ طَفْلاً. ثم تُضِيءُ وتُصبح، ويقال: طَفَّلَتْ تطفيلاً، أي: وَقَع الطَّفَل في الهواء، وعلى الأرض وذلك بالعَشيّ، قال لبيد:
فتـدلَّـيْتُ عـلـيه قـافـلاً		وعلى الأَرضِ غَياياتُ الطَّفَلْ
والتَّطْفيلُ من كلام العرب: أن يأتيَ الرَّجلُ وليمةً أوصَنيعاً لم يُدْع إليه، فَكُلُّ من فَعَل فِعْلَهُ نُسِبَ إليه، وقيل: طُفَيليٌّ.
لطف:
اللَّطَفُ: البِرُّ والتَّكْرِمةُ. وأمٌّ لطيفةٌ بوَلَدها تُلْطِفُ إلطافاً. واللَّطَفُ: من طُرَفِ التُّحَف ما أَلطَفْت به أخاك ليَعْرِفَ به بِرَّك.
وأنا لطيف بهذا الأمر، أي: رفيق بمُداراته.
واللّطيف: الشّيء الذّي لايتجافَى، من الكلام وغيره، والعود ونحوه، كلامٌ لطيفٌ، وعودٌ لطيفٌ، لَطُفَ لَطافةً وإنّ فيها لَلَطافةَ خَلْق: غير جسيمة.
فلط:
أَفْلَطَني، في لغة تميم: بمعنَى أَفْلَتني، وهي قبيحةٌ.
ولَقِيتُ فلاناً أَفْلاطاً، أي: بغتةً هُذَليّةٌ.

### Türkçe

باب **الطاء** و**اللام** و**الفاء** معهما
**ط ل ف**، **ط ف ل**، **ل ط ف**، **ف ل ط** مستعملات

**طلف**:
**الطَّلفُ**: almaya benzer. Ve denildi: **الطَّلْفُ**: fazlalıktır; ve o, bir fazlalık lütfediştir. Ve denildi: bu şey **طَلْفٌ**dur; yani: bedavadır. Ve denilir: **أَطْلِفْني** ve **أَسْلِفني**; böylece **الطّلفُ**: bedava bağıştır; ve **السَّلَفُ**: talep olunan şeydir. Ve denilir: **أَطْلَفَه** ve **أَطْلَفَ عليه**; yani: ona bedava verdi, ona fazladan verdi.

**طفل**:
**غلامٌ طَفلٌ**; iki ayağı ve iki eli yumuşak olduğunda. Ve **امرأة طَفْلَةُ الأَنامِلِ**; yani: beyazlık içinde onun (parmaklarının) yumuşaklığı; çocukluğu açıkça belli. **قال الأعشى**:
حرةٌ طَفْلَةُ الأَنامِلِ تَرْتَبُّ سُخاماً تكُفُّهُ بخِلالِ
Ve fiil: **طَفُل يَطْفُل طُفُولةً**; **رُخُوصة** ve **رَخاصة** gibi.

Ve **الطِّفلُ**: insanın, sığırın, ceylanların ve benzerlerinin çocuklarından küçük olan.

Ve dersin: onu kendi **طفولته**sinde yaptı; yani: o **طِفْل**dir ve onun için bir fiil yoktur; çünkü onun için bundan önce, ondan **الطُّفُولة**ye dönüştüğü bir hâl yoktur.

Ve kadın, ceylan ve davar, yanında **وَالَدٌ طِفْلٌ** olduğunda **أَطفَلَتِ**; böylece o **مُطْفِلٌ**dür. **قال لبيد**:
فَعَلا فُرُوع الأَيْهُقانِ وأَطْفَلَتْ		بالجَلْهَتَيْنِ ظِباؤُها ونَعامُهـا
Kafiyeye mecburiyetten **النّعامَ**ı dâhil etti.

Ve **الطَّفَلُ**: **طَفَلُ الغَداةِ** ve **طَفَلُ العشّي**; güneşin yükselmeye niyetlenmesinden sabahın yeryüzüne yerleşmesine kadar. Güneş **طَفَلتِ**; **تَطْفُلُ طَفْلاً**. Sonra aydınlatır ve sabah olur. Ve denilir: **طَفَّلَتْ تطفيلاً**; yani: **الطَّفَل** havada ve yerde vuku buldu; ve bu, akşam vaktindedir. **قال لبيد**:
فتـدلَّـيْتُ عـلـيه قـافـلاً		وعلى الأَرضِ غَياياتُ الطَّفَلْ
Ve Arapların sözünden **التَّطْفيلُ**: adamın, kendisine davet edilmediği bir ziyafete yahut bir yemeğe gelmesidir; böylece onun fiilini yapan herkes ona nisbet edildi. Ve denildi: **طُفَيليٌّ**.

**لطف**:
**اللَّطَفُ**: iyilik ve ikramdır. Ve çocuğuna karşı **أمٌّ لطيفةٌ**; **تُlْطِفُ إلطافاً**. Ve **اللَّطَفُ**: hediyelerin uçlarından, kardeşine onunla iyiliğini bilsin diye **أَلطَفْت**ığın şeydir.

Ve ben bu işte **لطيف**im; yani: onunla yumuşak davranışla (idare ederek) yumuşağım.

Ve **اللّطيف**: uzak durmayan şeydir; söz ve başkası gibi; ve dal ve benzeri. **كلامٌ لطيفٌ** ve **عودٌ لطيفٌ**. **لَطُفَ لَطافةً**. Ve şüphesiz onda bir **لَلَطافةَ خَلْق** vardır: iri cüsseli olmayan.

**فلط**:
**أَفْلَطَني**; Temîm lehçesinde: **أَفْلَتني** mânâsında; ve o çirkindir.

Ve falanla **أَفْلاطاً** karşılaştım; yani: ansızın; Huzeylîcedir.
