# فلط — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%B7/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D9%84%D8%B7/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فلط](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%B7.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: فلط

الفِلاطُ: الفَجْأَة لغة هذيل. لَقِيته فَلَطاً وفِلاطاً أَي فجأَة، هذلية؛ وقال المتنخِّل الهذلي:
به أَحْمي المُضافَ، إِذا دعاني،
ونَفسي، ساعةَ الفَزَعِ الفِلاطِ
ابن الأَعرابي: يقال صادَفه وفارَطه وفالَطه ولاقَطه كله بمعنى واحد. ورُفع إِلى عمر بن عبد العزيز رجل قال لآخر في يَتِيمَةٍ كَفَلها: إِنك تَبُوكها، فأَمر بحدّه، فقال: أَاُضرَب فِلاطاً؟ قال أَبو عبيد: الفِلاط الفَجْأَة، معناه أَاُضرَب فجأَة. ويقال: تكلم فلان فِلاطاً فأَحسن إِذا فاجأَ بالكلام الحسن؛ قال الراجز:
ومَنْهَلٍ على غِشاش وفَلَطْ
شربتُ منه، بين كُرْهٍ ونَعَطْ
ويقال: فَلَط الرجل عن سيفه دُهش عنه، وأَفْلَطه أَمرٌ: فاجَأَه؛ قال المتنخِّل:
أَفْلَطَها الليلُ بِعِيرٍ فَتَسْـ
ـعى، ثوبُها مُجتنِبُ المعْدِلِ
أَي فاجَأَها الليل بِعِير فيها زوجها، فأَسرعت من السرور وثوبها مائل عن مَنْكِبها على غير القصد، يصِفها بالحُمْق. وأَفْلَطني الرجل إِفْلاطاً: مثل أَفْلَتني، وقيل لغة في أَفلتني، تميمية قبيحة؛ وقد استعمله ساعدة بن جؤية فقال:
بأَصْدَقِ بأْسٍ من خليلِ ثَمينةٍ
وأَمضى، إِذا ما أَفْلَطَ القائمَ اليَدُ
أَراد أَفْلَت القائمُ اليدَ فَقَلب. والفِلاط: الترْك كالفِراط؛ عن كراع.

### Türkçe

**الفِلاطُ**: Hüzeyl’in diliyle **الفَجْأَة**. Ona **فَلَطاً** ve **فِلاطاً** olarak rastladım; yani **فجأَة** (ansızın), Hüzeylce; ve el-Mütenahhil el-Hüzeylî dedi ki:

به أَحْمي المُضافَ، إِذا دعاني،
ونَفسي، ساعةَ الفَزَعِ **الفِلاطِ**

İbnü’l-A‘râbî: **صادَفه** ve **فارَطه** ve **فالَطه** ve **لاقَطه** denir; hepsi tek bir mânâdadır.

Ömer b. Abdülazîz’e, bir adamın, kefil olduğu bir yetime hakkında bir başkasına: “Sen onu **تَبُوكها** ediyorsun” dediği (haberi) yükseltildi; bunun üzerine onun haddini emretti. O da dedi ki: “Ben **فِلاطاً** mı dövüleceğim?” Ebû Ubeyd dedi ki: **الفِلاط** **الفَجْأَة**dir; mânâsı: “Ben ansızın mı dövüleceğim?” Ve denir ki: Falan kimse **فِلاطاً** konuştu da güzel yaptı; yani güzel sözle ansızın bastırdığı zaman. Râciz dedi ki:

ومَنْهَلٍ على غِشاش وفَلَطْ
شربتُ منه، بين كُرْهٍ ونَعَطْ

Ve denir ki: Adam **فَلَط** etti, kılıcından; ondan dolayı şaşkına döndü. Ve bir iş onu **أَفْلَطه** etti: ona ansızın geldi. el-Mütenahhil dedi ki:

أَفْلَطَها الليلُ بِعِيرٍ فَتَسْـ
ـعى، ثوبُها مُجتنِبُ المعْدِلِ

Yani gece, içinde kocası bulunan bir deve ile ona ansızın geldi; böylece sevinçten acele etti ve elbisesi, kasıt olmaksızın omzundan yana eğilmişti; onu ahmaklıkla vasfeder. Ve adam beni **أَفْلَطني** etti, **إِفْلاطاً**: **أَفْلَتني** gibidir. Ve denildi ki: **أَفلتني**de bir dildir; Temîmce çirkin (bir dil); Sâ‘ide b. Cüeyye onu kullanmıştır; şöyle dedi:

بأَصْدَقِ بأْسٍ من خليلِ ثَمينةٍ
وأَمضى، إِذا ما أَفْلَطَ القائمَ اليَدُ

**أَفْلَت** etti, ayakta duran el’i; istedi de ters çevirdi. Ve **الفِلاط**: **الفِراط** gibi terk etmektir; Kurâ‘dan (rivayetle).
