# فلغ (ف-ل-غ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%BA
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D9%84%D8%BA

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ف - ل - غ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%BA/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

غ ل ف
غلف ، غفل ، لغف ، فلغ : مستعملة .
غلف : قال الليثُ : الغلاَف : الصّوَانُ ، وقلبٌ أغْلَفُ : كأنَّما غُشِّيَ غِلافاً ، فهوَ لا يَعي ، ويقال : غَلَفْت القارورةَ وأغْلَفْتُها في الغلافِ ، وغَلَّفت السّرْجَ والرَّحل ، وأنشد :
يكادُ يُنْبى الفاتر المُغلَّفَا
ويقال : تَغلَّفَ الرَّجل واغْتَلف وقد غلفتُ لحيتهُ ، والأقلفُ يقال له الأَغلفُ ، وهي الغُلفةُ والقلفةُ .
وقال اللحياني : تَغَلَّفَ بالغاليةِ وتغلَّلَ .
وقال بعضهم : تغلفَ بالغالية : إِذا كان ظاهراً ، فإذا كان داخلاً في أصولِ الشَّعر ، قيل : تغلَّلَ .
شمر : رَحْلٌ مُغَلَّفٌ : عليه غلاف من هذه الأدَمِ ونحوها .
وأخبرني المنذري عن أبي طالب أنه قال في قوله : ( قُلُوبُنَا غُلْفٌ ) ( البقرة : 88 ) ، وقرىء : ( غُلُفٌ ) فمن قرأ : ( غُلُفٌ ) ، فهو جمع غلاف ، أي قلوبنا أوعيةٌ للعلم ، كما أن الغِلافَ وِعاءٌ لما يُوعَى فيه ، قال : وإذا سُكِّنَتِ اللامُ كان جمع أغلف ، وهو الذي لا يعي شيئاً ، وسيفٌ أغلفُ : إذا كان في غِلافٍ ، وجمعه غُلْفُ .
وهكذا قال الكسائي في تفسير الغلْفِ والغُلُفِ ، وقال : ما كان جمع فعال وفعيل وفعول فهو فُعُلٌ ( مثقل ) .
وفي حديث حذيفة : ( القلوبُ أربعةٌ ، فقلبٌ أغلفُ وهو قلب الكافر ) .
وقال شمر : قال خالدُ بن جَنْبَةَ : الأغلفُ فيما نرى : الذي عليه لِبْسَةٌ لم يَدَّرِع منها أي : لم يخرج منها .
قال : وتقول : رأيت أرضاً غلفاءَ إذا كانت لم تُرْعَ قبلنا ، ففيها كل صغير وكبير من الكلأ . كما يقال : غُلامٌ أغلف : إذا لم تُقْطَع غُرْلَتُهُ .
وقال الفراء : قلبٌ أغلفُ : بَيِّنُ الغُلْفَةِ ، وأغلفتُ القارورة : جعلت لها غلافاً ، وإذا أدخلتَها في غلاف قلت : غَلْفتُها غلْفاً .
وقال أبو عمرو : والغِلْفُ : الخِصب .
لغف : أهمله الليث .
عمرو عن أبيه ، قال : اللَّغيفُ : الذي يأكلُ مع اللصوص ويشربُ ويحفظ ثيابهم ولا يسرقُ معهم ، يقال في بني فلانٍ لُغَفَاءُ .
وقال ابن السكيت : يقال : فلان لغيفُ فلانٍ وخُلْصَانُهُ ودُخْلُلُه .
وقال أبو الهيثم : فلان لَغيفُ فلان ، وشَجِيرُهُ ، أي خاصَّتُه ، قال : ولَغَفْتُ شيئاً ، أي لقَمْتُه .
وفي ( النوادر ) : ألْغَفْتُ في السيرِ وأوغفت فيه .
فلغ : الأصمعي : فَلَغَ رأسهُ بالعصا يَفْلَغُهُ وثَلَغَهُ يَثْلَغُهُ فَلْغاً وثلْغاً : إذا شَدَخَهُ .
غفل : الحرانيُّ عن ابن السكيت ، يقال : قد غَفَلْتُ عنه وأغفلتُهُ .
وأخبرني المنذري عن أبي العباس ، أنه سُئِلَ عن قول اللَّهِ : ( مَنْ أَغْفَلْنَا قَلْبَهُ عَن ذِكْرِنَا ) ( الكهف : 28 ) ، فقال : من جعلناه غافلاً ، قال : ويكون في الكلام : أغفلتهُ : سَمَّيْتُهُ غافلاً وأَحْلمْتُهُ سميته حليماً .
وقال الليث : أغفلتُ الشيءَ : تركته غَفَلاً وأنت له ذاكر .
قال : وغفلَ عن الشيءِ يَغْفُلُ غفلةً وغُفُولاً ، والتَّغافُلُ : التَّعَمُّدُ ، والتَّغَفُّلُ : خَتْل عن غفلةٍ ، والمُغَفَّلُ : مَن لا فطنةَ ولا إربَ له ، والغفْلُ : سَبْسَب مَيْتَة بعيد لا علامة فيها وجمعه أغفال .
وقال ذو الرمة :
يتركن بالمهامِهِ الأغفالِ
ودابَّة غُفْل : لا سِمَة عليها ، ورجل غفل : لا يُعْرَفُ له حَسَب .
أبو عبيد عن الكسائي : أرض غُفْل وفَلٌّ لم تمطر .
وقال غيره : نَعَم أغفال : لا لِقْحَةَ فيها ولا نجيب .
وقال بعض الأعراب : لنا نَعَم أغْفَال ما تَبِضُّ بِبِلالٍ : يصفُ سنةً أصابتهمْ فأهلكت خيار مالِهِمْ ، وبلاد أغفال : لا أعلامَ فيها يهتدَى بها .
وقال شمر : إبِل أغْفَال : لا سمة عليها وقِدَاح أغفال .
وروي عن بعض التابعين أنه قال : عليك بالْمَغْفَلَةِ والْمَنْشَلَةِ في الوضوء .
قال أبو العباس أحمد بن يحيى : المَغْفَلَةُ : العَنْفَقَةُ نفسها ، والمنشلة موضع حلْقة الخاتم .

##### Türkçe

غ ل ف
**غلف** ، **غفل** ، **لغف** ، **فلغ** : kullanımdadır.

**غلف** : Leys dedi ki: **الغلاَف** : **الصّوَان**’dır; ve **قلبٌ أغْلَفُ** : sanki bir **غِلاف** ile örtülmüş gibidir; o hâlde o idrak etmez. Ve denilir: **غَلَفْت** şişeyi ve onu **أغْلَفْتُها** kılıfın içinde; ve eyeri ve semeri **غَلَّفت**. Ve şu beyit okunmuştur:
يكادُ يُنْبى الفاتر المُغلَّفَا

Ve denilir: **تَغلَّفَ** adam ve **اغْتَلف**; ve ben onun sakalını **غلفتُ**. Ve **الأقلفُ**’a **الأَغلفُ** denilir; o da **الغُلفةُ** ve **القلفةُ**’dır.

Lihyânî dedi ki: **تَغَلَّفَ** **بالغاليةِ** ve **تغلَّلَ**.

Bazıları dedi ki: **تغلفَ بالغالية** : eğer dışta ise; eğer saçın köklerinin içinde ise, **تغلَّلَ** denilir.

Şemr: **رَحْلٌ مُغَلَّفٌ** : üzerinde bu derilerden ve benzerlerinden bir kılıf vardır.

Münzirî bana Ebû Tâlib’den haber verdi ki o, şu sözü hakkında dedi: **( قُلُوبُنَا غُلْفٌ )** (Bakara: 88); ve **( غُلُفٌ )** diye de okunmuştur. Kim **( غُلُفٌ )** okursa, o **غلاف**’ın çoğuludur; yani kalplerimiz ilim için kaplardır; tıpkı **الغِلاف**’ın içine konulan şey için bir kap olması gibi. Dedi ki: Lâm sükûnlu kılınırsa, **أغلف**’in çoğulu olur; o da hiçbir şeyi idrak etmeyendir. Ve **سيفٌ أغلفُ** : eğer bir **غِلاف** içinde ise; onun çoğulu **غُلْفُ**’tur.

Kisâî de **الغلْفِ** ve **الغُلُفِ**’ün tefsirinde böyle dedi; ve dedi ki: **فعال** ve **فعيل** ve **فعول** vezninin çoğulu olan şey **فُعُلٌ**’dür (ağır).

Huzeyfe hadîsinde: **( القلوبُ أربعةٌ ، فقلبٌ أغلفُ وهو قلب الكافر )**.

Şemr dedi ki: Hâlid b. Cenbe dedi: **الأغلفُ** bizim gördüğümüze göre: üzerinde bir örtü bulunan, ondan zırh giymemiş olan; yani ondan çıkmamış olan.

Dedi ki: Ve dersin: **رأيت أرضاً غلفاءَ**; eğer bizden önce otlatılmamış ise; onda otun her küçüğü ve büyüğü vardır. Nitekim denilir: **غُلامٌ أغلف**; eğer onun **غُرْلَتُهُ** kesilmemiş ise.

Ferrâ dedi ki: **قلبٌ أغلفُ** : **الغُلْفَةِ**’si açıkça belli olan. Ve şişeyi **أغلفتُ** : ona bir kılıf yaptım. Ve onu bir kılıfın içine soktuğunda: onu **غَلْفتُها غلْفاً** dersin.

Ebû Amr dedi ki: **والغِلْفُ** : bolluk/bitkisel verimdir.

**لغف** : Leys onu ihmal etti.

Amr, babasından: dedi ki: **اللَّغيفُ** : hırsızlarla birlikte yiyen ve içen, elbiselerini koruyan ve onlarla birlikte çalmayan kimsedir. Falan oğullarında **لُغَفَاءُ** denilir.

İbnü’s-Sikkît dedi ki: denilir: falan, falanın **لغيفُ**’idir ve **خُلْصَانُهُ**’dur ve **دُخْلُلُه**’dur.

Ebû’l-Heysem dedi ki: falan, falanın **لَغيفُ**’idir ve **شَجِيرُهُ**’dur; yani onun has adamıdır. Dedi ki: ve bir şeyi **ولَغَفْتُ**; yani onu lokma yaptım/yuttum.

**( النوادر )**’de: yürüyüşte **ألْغَفْتُ** ve onda **أوغفت**.

**فلغ** : Asmaî: sopayla onun başını **فَلَغَ**; onu **يَفْلَغُهُ**. Ve onu **ثَلَغَهُ**; onu **يَثْلَغُهُ**; **فَلْغاً** ve **ثلْغاً**: eğer onu ezip parçalarsa.

**غفل** : Harrânî, İbnü’s-Sikkît’ten: denilir: ondan **غَفَلْتُ** ve onu **أغفلتُهُ**.

Münzirî bana Ebû’l-Abbâs’tan haber verdi ki, Allah’ın şu sözü hakkında soruldu: **( مَنْ أَغْفَلْنَا قَلْبَهُ عَن ذِكْرِنَا )** (Kehf: 28). Dedi ki: onu gafil kıldığımız kimse. Dedi ki: sözde şöyle de olur: onu **أغفلتهُ**: onu gafil diye adlandırdım; ve onu **أَحْلمْتُهُ**: onu halîm diye adlandırdım.

Leys dedi ki: bir şeyi **أغفلتُ** : onu **غَفَلاً** bıraktım, sen ise onu hatırlayan olduğun hâlde.

Dedi ki: ve bir şeyden **غفلَ**; **يَغْفُلُ**; **غفلةً** ve **غُفُولاً**. Ve **التَّغافُلُ** : kasıttır. Ve **التَّغَفُّلُ** : gafletten dolayı bir aldatmadır. Ve **المُغَفَّلُ** : ne zekâsı ne de ihtiyacı olan kimsedir. Ve **الغفْلُ** : işareti olmayan, uzak, ölü bir düzlük; onun çoğulu **أغفال**’dir.

Zü’r-Rumme dedi ki:
يتركن بالمهامِهِ الأغفالِ

Ve **دابَّة غُفْل** : üzerinde nişan olmayan. Ve **رجل غفل** : kendisine bir soy-sop bilinmeyen.

Ebû Ubeyd, Kisâî’den: **أرض غُفْل** ve **فَلٌّ** : yağmur görmemiş.

Başkası dedi ki: **نَعَم أغفال** : içinde ne **لِقْحَةَ** vardır ne de **نجيب**.

Bazı bedevî dedi ki: bizim **نَعَم أغْفَال**’ımız vardır; **ما تَبِضُّ بِبِلالٍ**: kendilerine isabet eden bir yılı tasvir eder; mallarının seçkinlerini helâk etti. Ve **بلاد أغفال** : kendisiyle yol bulunacak alametleri olmayan yerler.

Şemr dedi ki: **إبِل أغْفَال** : üzerinde nişan olmayan develer; ve **قِدَاح أغفال**.

Bazı tâbiînden rivayet edildi ki dedi: abdestte **بالْمَغْفَلَةِ** ve **الْمَنْشَلَةِ** sana gerekir.

Ebû’l-Abbâs Ahmed b. Yahyâ dedi ki: **المَغْفَلَةُ** : bizzat **العَنْفَقَةُ**’dır; ve **المنشلة** yüzük halkasının çözülme yeridir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%BA/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الفَلْغُ: الشَّدْخُ. فَلَغَ رأْسَه، زاد في التهذيب: بالعصا، يَفْلَغُه فَلْغاً. وفي الحديث: إِنَّي إِنْ آتِهِمْ يُفْلَغْ رأَسِي كما تُفْلَغُ العِترةُ أَي يُكسَر. وأَصل الفَلْغِ الشقُّ، والعِتْرةُ نَبْتٌ، قال: وفَلَغَه مثل ثَلَغَه إِذا شَدَخَه؛ حكاه يعقوب في البدل أَي أَنَّ فاء فَلَغَ بدل من ثاء ثَلَغَ؛ يقال للقَفِيز بالسريانية فالِغا، وأَعْرَبته العربُ فقالت فِلْجٌ.

##### Türkçe

**الفَلْغُ**: yarma (şeddh). **فَلَغَ رأْسَه**; Tehzîb’de ziyade etti: değnekle; onu **يَفْلَغُه فَلْغاً** (yarar).

Hadiste: “Şüphesiz ben, eğer onlara gelirsem, başım **يُفْلَغْ**; tıpkı **العِترةُ** yarıldığı gibi”; yani kırılır. **الفَلْغِ**’in aslı yarıktır; **العِتْرةُ** bir bitkidir.

Dedi ki: Ve **فَلَغَه** (onu yardı) **ثَلَغَه** (onu yardı) gibidir; onu şeddh ettiğinde; bunu Ya‘kūb “el-Bedel”de nakletti; yani **فَلَغَ**’ın **فاء**’sı, **ثَلَغَ**’ın **ثاء**’sından bedeldir.

Süryânîcede **القَفِيز** için **فالِغا** denir; Araplar onu Arapçalaştırdı da **فِلْجٌ** dedi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%BA/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

فلغ رأسه، كمنع، أهمله الجوهري وقال ابن دريد: أي ثلغه، أي: شدخه، زاد الأزهري بالعصا، وأورده يعقوب في البدل، أي: أن فاء فلغ بدل من ثاء ثلغ، وبكل منهما روي الحديث: إني إن آتهم يفلغ رأسي كما تفلغ العترة كما تقدم.
 ومما يستدرك عليه: تفلغ الشيء: تهشم.

##### Türkçe

**فلغ** başını, **منع** gibi (çekimle): onu el-Cevherî ihmal etti. İbn Düreyd dedi ki: yani **ثلغه**; yani: onu **شدخه**. el-Ezherî “sopayla”yı artırdı. Ya‘kūb onu “bedel”de zikretti; yani: **فلغ**’ın **فاء**’sı, **ثلغ**’ın **ثاء**’sının bedelidir. Hadis her ikisiyle de rivayet edilmiştir: “Şüphesiz ben onlara gelirsem başımı **يفلغ** eder; tıpkı **العترة**’nin **تفلغ** edilmesi gibi”; daha önce geçtiği üzere.

Ve ona dair istidrâk edilenlerdendir: **تفلغ** şey: parçalanıp kırıldı.
