# فلك — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D9%83/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D9%84%D9%83/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فلك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D9%83.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: فلك

الكاف واللام والفاء معهما
ك ل ف، ل ف ل، ف ك ل، ف ل ك مستعملات كلف: كَلِفَ وجهه يكلفُ كلفاً. وبعير أَكلَفُ، وبه كُلفة، كل هذا في الوجه خاصة، وهو لون يعلو الجلد فيغير بشرته. وبعير أَكْلَف: يكون في خديه سواد خفي.
والكَلَفُ: الإيلاع بالشيء، كَلِفَ بهذا الأمر، وبهذه الجارية فهو بها كَلِفٌ ومكلف.
وكَلِفتُ هذا الأمر وتكلفته.
والكُلفةُ: ما تكلفت من أمر في نائبه أو حق، والجميع: الكُلَف.
وفلان يتكلَّفُ لاخوانه الكُلَف، والتَّكاليف، قال زهير:
سئمت تَكاليفَ الحياة ومن يعش		ثمانين حولاً لا أبالـك يسـأم
والمُكَلَّفُ: الوقاع فيما لا يعنيه.
كفل: الكَفلُ: ردف العجز، وإنها لعجزاء الكَفَل، والجميع: أكفالٌ، لا يشتق منه فعل ولا نعت، لا يقال: كَفْلاء، كما يقال: عجزاء.
والكِفْلُ: النصيب، والكفل: شيء مستدير يتخذ من خرق أو غير ذلك، يوضع على سنام البعير. تقول: اكتفل الرجل بِكْفلٍ من كذا، أو من ثوبه.
والكِفْلُ من الأجر، ومن الإثم: الضعف، قال الله عز وجل: "يؤتكم كِفلَينِ من رحمته". و"يكن له كفل منها"، ولا يقال: هذا كِفْلُ فلان حتى تكون قد هيأت مثله لغيره كالنصيب، فإذا أفردت فلا تقل: كِفْل ولا نصيب.
والكِفْلُ: الرجل الذي يكون في مؤخر الحرب، إنما همته التأخر والفرار، وهو بين الكُفُولة.
والكفيلُ: الضامن للشيء. كَفَلَ به يكفُلُ به كَفالةً.
والكافِلُ: الذي يَكْفُلُ إنساناً يعوله وينفق عليه. وفي الحديث: "الربيب كافلٌ"، وهو زوج أم اليتيم. وقوله عز اسمه: "وكَفَلَها زكريا"، أي: هو كَفَل مريم لينفق عليها، حيث ساهموا على نفقتها حين مات أبواها فبقيت بلا كافل. ومن قرأ بالتثقيل فمعناه: كَفَّلها الله زكريا.
وكِفلُ الشيطان: مركبه. أخذ من قولهم: اكتفل الرجل يكتفل، وفي الحديث: "لا يشربن أحدكم من ثلمة الإناء ولا عروته، فإنها كِفْلُ الشيطان".
والمُكافلة: مواصلة الصيام.
فكل: الأَفْكَلُ: رعدة تعلو الإنسان، ولا فعل له. و يجمع: أفاكل.
فلك: الفَلكُ: دوران السماء. وهو اسم للدوران خاصة. والمنجم يقول: الفلك سبعة أطواق دون السماء، ركبت فيها النجوم السبعة، في كل طوق نجم، وبعضها أرفع من بعض تدور فيها بإذن الله.
والفُلكُ: السفينة، يذكر ويؤنث وهي واحدة، وتكون جمعاً. قال الله عز وجل: "جاءتها ريح عاصف" وقال: "فأنجيناه ومن معه في الفُلْك المشحون"، أي: الموقر المفروغ من جهازه. والفلك: جماعة السفن، "حتى إذا كنتم في الفُلْك وجرين بهم".
وفَلَّكَتِ الجارية، أي: تَفَلَّك ثديها أي: صار كالفَلْكة فهي مُفَلِّكة، ومُفَلِّك أجود، قال:
لم يعد ثديا نحرها أن تَفَلَّكا
وفلّكتُ الجدي، وهو قضيب يدار على لسانه لئلا يرضع.
والفَلْكةُ: أكمة من حجر واحد مستديرة كأنها فَلْكَةُ مغزل، والجميع: الفَلك والفَلَكات، وهو على تقدير النبكة في الخلقة، إلا أن النبكة أشد تحديد رأس من الفَلْكة، وربما كانت النبكة من طين وحجارة رخوة.

### Türkçe

**الكاف واللام والفاء** bunlarla birlikte

**ك ل ف**، **ل ف ل**، **ف ك ل**، **ف ل ك** kullanımdadır. **كلف**: **كَلِفَ** yüzü; **يكلفُ** **كلفاً**. Ve **بعير أَكلَفُ**; onda **كُلفة** vardır; bütün bunlar özellikle yüzde (olur); o, derinin üzerine çıkan bir renktir; onun tenini değiştirir. Ve **بعير أَكْلَف**: iki yanağında gizli bir siyahlık olur.

Ve **الكَلَفُ**: şeye düşkünlük; **كَلِفَ** bu işle, ve bu cariyeyle; o hâlde o, onunla **كَلِفٌ** ve **مكلف**tir.

Ve ben **كَلِفتُ** bu işi ve onu **تكلفته**.

Ve **الكُلفةُ**: bir işten, onun vekâletinde yahut bir hakta üstlendiğin şey; hepsi: **الكُلَف**.

Ve falan, kardeşleri için **الكُلَف**i ve **التَّكاليف**i üstlenir; Züheyr dedi ki:
سئمت تَكاليفَ الحياة ومن يعش		ثمانين حولاً لا أبالـك يسـأم

Ve **المُكَلَّفُ**: kendisini ilgilendirmeyen şeye dalmaktır.

**كفل**: **الكَفلُ**: kalçanın art tarafı; ve o, elbette kalçalı, **الكَفَل** (sahibi)dir; hepsi: **أكفالٌ**; ondan fiil de sıfat da türetilmez; **كَفْلاء** denilmez; **عجزاء** denildiği gibi.

Ve **الكِفْلُ**: pay. Ve **الكفل**: bez parçalarından yahut başka şeyden yapılan yuvarlak bir şeydir; devenin hörgücünün üzerine konur. Dersin ki: adam, şundan yahut elbisesinden bir **بِكْفلٍ** ile **اكتفل**.

Ve ecirden ve günahtan **الكِفْلُ**: kat (misli)dir. Aziz ve yüce Allah dedi ki: “يؤتكم **كِفلَينِ** من رحمته”. Ve “يكن له **كفل** منها”; ve “bu, falanın **كِفْلُ**dür” denilmez; ta ki onun benzerini başkası için de hazırlamış olasın, pay gibi; tekil kıldığında ise **كِفْل** de pay da deme.

Ve **الكِفْلُ**: savaşın arkasında bulunan adamdır; onun gayreti ancak geri kalmak ve kaçmaktır; o, **الكُفُولة** arasındadır.

Ve **الكفيلُ**: şeyin kefili/teminatçısıdır. **كَفَلَ** onunla; onunla **يكفُلُ**; **كَفالةً**.

Ve **الكافِلُ**: bir insanı **يَكْفُلُ** eden; onu geçindiren ve ona harcayan kimsedir. Hadiste: “**الربيب كافلٌ**”; o, yetimin annesinin kocasıdır. Ve aziz isminin sözü: “**وكَفَلَها زكريا**”; yani: Meryem’i, ona harcamak için Zekeriya **كَفَل** etti; anne babası öldüğünde, nafakası üzerine kura çektikleri vakit, o da kefilsiz kalmıştı. Kim şeddeli okursa, manası: Allah onu Zekeriya’ya **كَفَّل** etti.

**وكِفلُ الشيطان**: onun biniti. “Adam **اكتفل** eder, **يكتفل**” sözlerinden alınmıştır. Hadiste: “Sizden biri kabın kırık yerinden ve kulpundan içmesin; çünkü o, **كِفْلُ الشيطان**dır.”

Ve **المُكافلة**: orucu peş peşe sürdürmektir.

**فكل**: **الأَفْكَلُ**: insana gelen bir titremedir; onun fiili yoktur. Ve çoğulu: **أفاكل**.

**فلك**: **الفَلكُ**: göğün dönmesidir. O, özellikle dönme için bir isimdir. Ve müneccim der ki: **الفلك** göğün altında yedi kuşaktır; yedi yıldız onların içine yerleştirilmiştir; her kuşakta bir yıldız vardır; bazısı bazısından daha yüksektir; Allah’ın izniyle onların içinde döner.

Ve **الفُلكُ**: gemidir; müzekker de müennes de gelir; o, bir tekildir; ve çoğul olur. Aziz ve yüce Allah dedi ki: “جاءتها ريح عاصف” ve dedi ki: “فأنجيناه ومن معه في **الفُلْك** المشحون”; yani: yüklenmiş, donanımı tamamlanmış olan. Ve **الفلك**: gemiler topluluğudur: “حتى إذا كنتم في **الفُلْك** وجرين بهم”.

Ve **فَلَّكَتِ** cariye; yani: memesi **تَفَلَّك** etti; yani: **فَلْكة** gibi oldu; o hâlde o, **مُفَلِّكة**dir; ve **مُفَلِّك** daha iyidir. Dedi ki:
لم يعد ثديا نحرها أن تَفَلَّكا

Ve ben oğlağı **فلّكتُ**; o, emmesin diye dilinin üzerinde döndürülen bir çubuktur.

Ve **الفَلْكةُ**: tek bir taştan yuvarlak bir tümsektir; sanki bir iğin **فَلْكَةُ**si gibidir. Hepsi: **الفَلك** ve **الفَلَكات**. O, yaratılışta **النبكة** takdirindedir; ancak **النبكة**nin başının sivriliği **الفَلْكة**den daha şiddetlidir. Ve bazen **النبكة** çamurdan ve yumuşak taşlardan olur.
