# فلل — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D9%84/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D9%84%D9%84/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D9%84.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: فلل

ف ل ل
فلل السيف وتلفلل وفي حدّه تفليل وتفلّل وسيف أفل‏:‏ ذم لما به من الخلل الظاهر ومدح لما ضرب به كثيراص‏.‏
قال صخر الغيّ‏:‏ فيخبره بأن العقل عندي جراز لا أفلّ ولا أنيث وقال حاتم‏:‏ إني لأبذل طارفي وتلادي إلا الأفلّ وشكّتي والجرولا هو فرسه‏.‏
وناب فليل‏:‏ فل منه شيء أي كسر وثغر مفلل‏:‏ مؤشّر وفيه تفليل وتأشير‏.‏
وتقول‏:‏ فلّت جيوشهم وثلث عروشهم‏.‏
وذهبوا فلالاً وطاروا شلالا أي مفلولين مشلولين‏.‏
وتركتهم وهم فرّ مشردون وفل مطردون‏.‏
وقرص مفلفلٌ‏:‏ جعل فيه الفلفل‏.‏
ومن المجاز‏:‏ فلان فل من الخير‏:‏ خالٍ منه من الأرض الفل غير الممطورة‏.‏
وتقول‏:‏ فلان إن ذكرت الشرّ كان صلا وإن ذكرت الخير كان فلا‏.‏
وشراب مفلفل‏.‏
فيه لذعة للسان كأنّ فيه فلفلاً‏.‏
وهو مفلفل الشعر‏:‏ شديد الجعودة‏.‏
ورءوس الحبش مفلفلة وهو من الفلفل ألا ترى إلى قول الراعي‏:‏ دسم الثياب كأن فروة رأسه زرعت فأنبت جانباه فلفلاً وتفلفلت حلمات ضرع الناقة إذا اسودّت للإقراب‏.‏
وقال مزاحم العقيليّ‏:‏ تكشّف عن ضاوي الغراز كأنه فلافل جون عهدهنّ قديم يعني إذا رمحت الأتان العير تكشّف الضرع عن يابس ذاهب اللبن وهو صفته‏.‏
وقال أبو النّجم‏:‏ وانتفض البروق سوداً فلفله واختلف النمل فصار ينقله سمّى حبّه فلفلاً لسواده على سبيل الاستعارة‏.‏

### Türkçe

ف ل ل
**فلل** kılıç ve **تلفلل**; ve onun ağzında **تفليل** ve **تفلّل**; ve **سيف أفل**: onda bulunan açık kusur sebebiyle yerme ve onunla çokça vurduğu için övme.

**قال صخر الغيّ**: “Ona haber verir ki akıl bende, **جراز** (keskin)dir; ne **أفلّ** olurum ne de **أنيث**.” Ve **قال حاتم**: “Şüphesiz ben, **طارفي**mi ve **تلادي**mi (eski-yeni malımı) veririm; ancak **الأفلّ**i ve **شكّتي**mi ve **الجرولا**yı (o onun atıdır) değil.”

Ve **ناب فليل**: ondan bir şey **فل** oldu; yani kırıldı. Ve **ثغر مفلل**: çentikli; ve onda **تفليل** ve **تأشير** vardır.

Ve dersin: “Onların orduları **فلّت** oldu ve onların tahtlarının üçte biri (yıkıldı).”

Ve **فلالاً** gittiler ve **شلالا** uçtular; yani **مفلولين مشلولين** (kırılmışlar, felçliler).

Ve onları bıraktım; hâlbuki onlar **فرّ مشردون** (kaçak, dağıtılmış) ve **فل مطردون** (kovulmuş, kırılmış) idiler.

Ve **قرص مفلفلٌ**: içine **الفلفل** konuldu.

Ve mecazdan: “Falan, hayırdan **فل**dir”: ondan hâlîdir. (Bu,) yağmur görmemiş **الأرض الفل** (toprak) gibidir.

Ve dersin: “Falan, şerri zikretsen **صلا** olur; hayrı zikretsen **فلا** olur.”

Ve **شراب مفلفل**.

Onda dile bir yakıcılık vardır; sanki onda **فلفلاً** vardır.

Ve o, **مفلفل الشعر**dur: kıvırcıklığı şiddetli.

Ve **ورءوس الحبش مفلفلة**; ve o, **الفلفل**dendir. **ألا ترى إلى قول الراعي**:
“**دسم الثياب**; sanki başının derisi ekildi de iki yanı **فلفلاً** bitirdi.”
Ve devenin memesinin uçları, yavruya yaklaştırma sebebiyle karardığında **تفلفلت** olur.

Ve **قال مزاحم العقيليّ**:
“**تكشّف عن ضاوي الغراز كأنه فلافل جون عهدهنّ قديم**”
Yani, yaban eşeği dişi eşek (ata) tekmelediğinde, meme sütten gitmiş, kurumuş olarak açığa çıkar; ve bu onun vasfıdır.

Ve **قال أبو النّجم**:
“**وانتفض البروق سوداً فلفله واختلف النمل فصار ينقله**”
Onun tanesine, siyahlığı sebebiyle, istiare yoluyla **فلفلاً** adını verdi.
