# فنخر (ف-ن-خ-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%86%D8%AE%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D9%86%D8%AE%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ف - ن - خ - ر
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%86%D8%AE%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الخاء والراء
خرمل: عجوز خِرْمِلٌ متهدمة.
والخِرْمِلُ: الحمقاء.
خرنب: الخَرنُوبُ والخَرُّوبُ بشجر ينبت بالشام، له حب كحب الينبوت، يسميه أهل العراق القثاء الشامي، وهو يابس أسود.
نخرب: النُّخْروبُ واحد النَّخاريب، وهي خروق تكون في موضع نحو نَخاريب الزنابير.
والقادح يُنَخْرِبُ الشجرة، وشجرة مُنَخْرَبْةٌ إذا خلقت وصار فيها النَّخاريب.
والنَّخْروبُ: الثقبة التي فيها الزنابير. يقال: إنه لأضيق من النَّخْروب، وكذلك من كل شيء.
فنخر: الفِنْخيرةُ: شبه صخرة تتقلع من أعلى الجبل، وفيها رخاوة وهي اصغر من الفنديرة وارخى.
ويقال للمرأة إذا تدحرجت في مشيتها، إنها لفُناخِرة، ويقال:
رتاكة في مشيها فُناخِـرَهْ		كأنها عفوة شيخ نـاخِـرهْ
تكدح للدنيا وتنسى الآخرة
والفَناخيرُ: حجارة متقلعة عظام.
فرفخ: الفَرْفَخُ والفَرْفَخَةُ يقال لهاك بقلة الحمقاء.
بربخ: البَرْبَخَةُ: الإردبة.
برزخ: البَرْزَخُ: ما بين كل شيئين. والميت في البَرْزَخِ، لأنه بين الدنيا والآخرة.
وبَرازِخُ الإيمان: ما بين الشك واليقين.
والبَرْزَخُ: أمد ما بين الدنيا والآخرة بعد فناء الخلق. وما بين الظل والشمس بَرْزَخٌ. ويقال: البَرْزَخ فسحة ما بين الجنة والنار.
خنزر: خَنْزَرَ فلان خَنْزَرةً كما تخنزر الخَنازير.
خنصر: الخِنْصِرُ: الإصبع الصغرى القصوى من الكف.
صخبر: الصَّخْبَرُ: نبات.
زخرف: الزُّخْرُفُ: الزينة، وبيت مُزَخْرَفٌ.
وتَزَخْرَفَ الرجل: تزين.
والزَّخْرُفُ: الذهب.
والزَّخارِفُ: ما يُزَخْرَفُ من السفن.
والزَّخارِفُ: دويبات تطير على الماء ذوات أربع مثل الذباب.
زمخر: زَمْخَرَ الصوت وازْمَخَرَّ أي: اشتد. والنمر إذا غضب فصاح، يقال لصوته: تَزَمْخَرَ تَزَمْخُراً.
والزَّمْخَرُ: اسم المزمار الكبير الأسود.
والزَّمْخَرَةُ والازمِخرْارُ: الصوت الشديد

##### Türkçe

**الخاء** ve **الراء**

**خرمل**: yaşlı bir kadın; **خِرْمِلٌ**: yıkık dökük.

Ve **الخِرْمِلُ**: ahmak kadın.

**خرنب**: **الخَرنُوبُ** ve **الخَرُّوبُ** Şam’da biten bir ağaçtır; onun tanesi **الينبوت** tanesi gibi (dir); Irak halkı ona **القثاء الشامي** adını verir; o kuru, siyah (tır).

**نخرب**: **النُّخْروبُ** **النَّخاريب**’in biridir; o, **نَخاريب الزنابير** gibi bir yerde bulunan deliklerdir.

Ve **القادح** ağacı **يُنَخْرِبُ**; ve ağaç, eskidiği ve onda **النَّخاريب** olduğu zaman **مُنَخْرَبْةٌ** (dir).

Ve **النَّخْروبُ**: içinde eşekarılarının bulunduğu delik. Denir: o, **النَّخْروب**’dan daha dardır; ve aynı şekilde her şeyden.

**فنخر**: **الفِنْخيرةُ**: dağın üst tarafından koparılan bir kaya parçası benzeri; onda gevşeklik vardır ve o, **الفنديرة**’den daha küçüktür ve daha gevşektir.

Ve kadına, yürüyüşünde yuvarlanır gibi (sallanarak) yürüdüğü zaman, “o, mutlaka **فُناخِرة**’dir” denir; ve denir:

رتاكة في مشيها فُناخِـرَهْ		كأنها عفوة شيخ نـاخِـرهْ
تكدح للدنيا وتنسى الآخرة

Ve **الفَناخيرُ**: büyük kopmuş taşlar.

**فرفخ**: **الفَرْفَخُ** ve **الفَرْفَخَةُ**; ona **بقلة الحمقاء** denir.

**بربخ**: **البَرْبَخَةُ**: **الإردبة**.

**برزخ**: **البَرْزَخُ**: her iki şey arasındaki (şey). Ölü **البَرْزَخِ**’tedir; çünkü o, dünya ile âhiret arasındadır.

Ve **بَرازِخُ الإيمان**: şüphe ile yakîn arasındaki (şeyler).

Ve **البَرْزَخُ**: yaratılmışların yok oluşundan sonra dünya ile âhiret arasındaki sürenin (tamamı). Gölge ile güneş arasındaki (şey) **بَرْزَخٌ**’tur. Ve denir: **البَرْزَخ** cennet ile ateş arasındaki genişliktir.

**خنزر**: falan kimse **خَنْزَرةً** yaptı; domuzların **تخنزر** etmesi gibi.

**خنصر**: **الخِنْصِرُ**: avuçtan en uçtaki küçük parmak.

**صخبر**: **الصَّخْبَرُ**: bir bitki.

**زخرف**: **الزُّخْرُفُ**: süs; ve **بيت مُزَخْرَفٌ**.

Ve adam **تَزَخْرَفَ**: süslendi.

Ve **الزَّخْرُفُ**: altın.

Ve **الزَّخارِفُ**: gemilerden **يُزَخْرَفُ** edilen (şeyler).

Ve **الزَّخارِفُ**: su üzerinde uçan, dört (kanatlı) sinek gibi küçük canlılar.

**زمخر**: ses **زَمْخَرَ** ve **ازْمَخَرَّ**; yani: şiddetlendi. Kaplan öfkelendiği zaman bağırır; onun sesine: **تَزَمْخَرَ تَزَمْخُراً** denir.

Ve **الزَّمْخَرُ**: büyük siyah düdüğün adı.

Ve **الزَّمْخَرَةُ** ve **الازمِخرْارُ**: şiddetli ses.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%86%D8%AE%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الفِنْخِيرة: شبه صخرة تنقلع في أَعلى الجبل، فيها رَخاوة وهي أَصغر من الفِنْدِيرة. ويقال للمرأَة إِذا تَدَحْرَجت في مِشْيَتِها: إِنها لفُناخِرة. والفِنْخِرُ: الصُّلْبُ الباقي على النكاح. ابن السكيت: رجل فُنْخُر وفُناخِرٌ، وهو العظيم الجُثَّة؛ قال وأَنشدني بعض أَهل الأَدب: إِنَّ لنا لَجارةً فُناخِره،
تَكْدَحُ للدنيا وتَنْسى الآخره

##### Türkçe

**الفِنْخِيرة**: dağın üst tarafında kopup çıkan, içinde gevşeklik bulunan kaya benzeri şey; ve o, **الفِنْدِيرة**’den daha küçüktür. Ve kadına, yürüyüşünde yuvarlanır gibi sallanıp devrilircesine yürüdüğü zaman: “O, elbette **فُناخِرة**’dir” denir. Ve **الفِنْخِرُ**: cinsel birleşme üzerinde kalan katı (sert) olan. İbnü’s-Sikkît: **فُنْخُر** ve **فُناخِرٌ** (olan) adam; ve o, iri cüsselidir; dedi ve edeb ehlinden bazısı bana inşad etti:

Şüphesiz bizim için bir komşu kadın vardır, **فُناخِره**,
Dünya için didinir ve âhireti unutur.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%86%D8%AE%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الفنخيرة، أهمله الجوهري، وهو بالكسر: الرجل الكثير الافتخار. قلت: الصواب أنه فخيرة كسكينة، والهاء للمبالغة، وقد أورده الصاغاني في ف خ ر على الصواب، وصحفه المصنف فليتنبه لذلك. والفنخيرة: شبه صخرة تنقطع، هكذا في النسخ، والصواب تتقلع كما في اللسان هنا، وفي التكملة في ف خ ر في أعلى جبل فيها رخاوة وهي أصغر من الفنديرة. والفنخر كزبرج: الصلب الباقي على النطاح، بالطاء، هكذا هو على الصواب، وفي بعض النسخ النكاح بالكاف، ومثله في اللسان، وهو تصحيف من النساخ. وعن ابن السكيت: رجل فنخر وفناخر، كقنفذ وعلابط: وهو العظيم الجثة، وهي بهاء وذكره الصاغاني في ف خ ر. وفنخر الرجل: نفخ منخره الواسع، فهو فناخر، كعلابط، وقال ابن دريد: الفناخر: العظيم الأنف. ومما يستدرك عليه: يقال للمرأة إذا تدحرجت في مشيتها: إنها لفناخرة. قال ابن السكيت، وأنشدني بعض أهل الأدب:
  إن لنا لجارة فـنـاخـره                      تكدح للدنيا وتنسى الآخره

##### Türkçe

**الفنخيرة**: Cevherî onu ihmal etti; ve o, kesre ile: çok övünme sahibi adamdır. Dedim: doğru olan, onun **فخيرة** ( **سكينة** gibi) olmasıdır; ve **الهاء** mübalağa içindir; ve Sâğânî onu **ف خ ر**’de doğru üzere zikretmiştir; musannif onu tashîf etmiştir; buna dikkat edilsin.

Ve **الفنخيرة**: kopup ayrılan bir kaya parçası gibidir; nüshalarda böylece (gelmiştir); doğru olan **تتقلع**’dır; burada Lisân’da olduğu gibi; ve Tekmile’de **ف خ ر**’de: bir dağın tepesinde, onda gevşeklik vardır; ve o, **الفنديرة**’den daha küçüktür.

Ve **الفنخر** ( **زبرج** gibi): boynuzlaşma üzerine kalan sert (şey)dir; **بالطاء** ile; doğru üzere böyledir; ve bazı nüshalarda **النكاح** ( **بالكاف** ile) (vardır); Lisân’da da onun benzeri (vardır); ve o, nüshacıların bir tashîfidir.

İbnü’s-Sikkît’ten: **رجل فنخر وفناخر** ( **قنفذ** ve **علابط** gibi): o, iri cüsselidir; ve o, **بهاء** iledir; ve Sâğânî onu **ف خ ر**’de zikretmiştir.

Ve **فنخر الرجل**: geniş **منخره**’unu şişirdi; artık o, **فناخر**’dır; **كعلابط** gibi. İbn Düreyd dedi: **الفناخر**: büyük burunlu (kimsedir).

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: kadına yürüyüşünde yuvarlanır gibi yürüdüğü zaman denir ki: “Şüphesiz o, elbette **لفناخرة**’dir.” İbnü’s-Sikkît dedi; ve edeb ehlinden bazıları bana inşâd etti:

إن لنا لجارة فـنـاخـره
تكدح للدنيا وتنسى الآخره

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%86%D8%AE%D8%B1/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

فَنْخَرَ
فَنْخَرَ
a.  Inflated his nostrils; puffed.

b.  Gave himself airs, was proud.

فُنْخُر
فُنْخُر 54 ,
a.  Colossal.

فُنَاخِر
فُنَاخِر
a.  see 54 .

##### Türkçe

فَنْخَرَ
فَنْخَرَ
a.  Burun deliklerini şişirdi; pufladı.

b.  Kibirlenerek böbürlendi, gururlandı.

فُنْخُر
فُنْخُر 54 ,
a.  Devasa.

فُنَاخِر
فُنَاخِر
a.  54’e bak.
