# فنخر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%86%D8%AE%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D9%86%D8%AE%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فنخر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%86%D8%AE%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: فنخر

الفنخيرة، أهمله الجوهري، وهو بالكسر: الرجل الكثير الافتخار. قلت: الصواب أنه فخيرة كسكينة، والهاء للمبالغة، وقد أورده الصاغاني في ف خ ر على الصواب، وصحفه المصنف فليتنبه لذلك. والفنخيرة: شبه صخرة تنقطع، هكذا في النسخ، والصواب تتقلع كما في اللسان هنا، وفي التكملة في ف خ ر في أعلى جبل فيها رخاوة وهي أصغر من الفنديرة. والفنخر كزبرج: الصلب الباقي على النطاح، بالطاء، هكذا هو على الصواب، وفي بعض النسخ النكاح بالكاف، ومثله في اللسان، وهو تصحيف من النساخ. وعن ابن السكيت: رجل فنخر وفناخر، كقنفذ وعلابط: وهو العظيم الجثة، وهي بهاء وذكره الصاغاني في ف خ ر. وفنخر الرجل: نفخ منخره الواسع، فهو فناخر، كعلابط، وقال ابن دريد: الفناخر: العظيم الأنف. ومما يستدرك عليه: يقال للمرأة إذا تدحرجت في مشيتها: إنها لفناخرة. قال ابن السكيت، وأنشدني بعض أهل الأدب:
  إن لنا لجارة فـنـاخـره                      تكدح للدنيا وتنسى الآخره

### Türkçe

**الفنخيرة**: Cevherî onu ihmal etti; ve o, kesre ile: çok övünme sahibi adamdır. Dedim: doğru olan, onun **فخيرة** ( **سكينة** gibi) olmasıdır; ve **الهاء** mübalağa içindir; ve Sâğânî onu **ف خ ر**’de doğru üzere zikretmiştir; musannif onu tashîf etmiştir; buna dikkat edilsin.

Ve **الفنخيرة**: kopup ayrılan bir kaya parçası gibidir; nüshalarda böylece (gelmiştir); doğru olan **تتقلع**’dır; burada Lisân’da olduğu gibi; ve Tekmile’de **ف خ ر**’de: bir dağın tepesinde, onda gevşeklik vardır; ve o, **الفنديرة**’den daha küçüktür.

Ve **الفنخر** ( **زبرج** gibi): boynuzlaşma üzerine kalan sert (şey)dir; **بالطاء** ile; doğru üzere böyledir; ve bazı nüshalarda **النكاح** ( **بالكاف** ile) (vardır); Lisân’da da onun benzeri (vardır); ve o, nüshacıların bir tashîfidir.

İbnü’s-Sikkît’ten: **رجل فنخر وفناخر** ( **قنفذ** ve **علابط** gibi): o, iri cüsselidir; ve o, **بهاء** iledir; ve Sâğânî onu **ف خ ر**’de zikretmiştir.

Ve **فنخر الرجل**: geniş **منخره**’unu şişirdi; artık o, **فناخر**’dır; **كعلابط** gibi. İbn Düreyd dedi: **الفناخر**: büyük burunlu (kimsedir).

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: kadına yürüyüşünde yuvarlanır gibi yürüdüğü zaman denir ki: “Şüphesiz o, elbette **لفناخرة**’dir.” İbnü’s-Sikkît dedi; ve edeb ehlinden bazıları bana inşâd etti:

إن لنا لجارة فـنـاخـره
تكدح للدنيا وتنسى الآخره
