# فنزج (ف-ن-ز-ج) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%86%D8%B2%D8%AC
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D9%86%D8%B2%D8%AC

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ف - ن - ز - ج
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%86%D8%B2%D8%AC/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الجيم والزاي
زنجر:
الزَّنجرة من قولك: زَنجرَ فلان لفلانٍ، إذا قال بظفرِ إبهامه على ظُفرِ سبّابته، ثم قرع بينهما في قول: ولا مثل هذا قال:
فأرسلت إلى سلمى		بأن النَّفس مشغُوفه
فما جادت لنا سلمى		بزنجيرٍ ولا فوقـه
زرجن:
الزَّرجون، بلُغةِ الطّائف، وأهل الغور: قضبانُ الكرم.
زرنج:
زَرنج: اسم كورة معروفة، قال:
جلبُوا من تهـامةَ حـتـى		وردت خيلهُم قصور زرنجِ
زبرج:
الزَّبرجُ: الذهب. والزِّبرج: السَّحاب النَّمر بسوادٍ وحُمرة في وجهه، قال:
سفر الشَّمال الزَّبرج المُزبرجا
والزِّبرجُ: زينةُ السِّلاح. والزِّبرج: الوشي.
جمرز:
جَمرَزَ فلان، أي: تكص وفرّ.
جرمز:
جِّرموزُ: حوضٌ يتخذُ في قاعٍ أو روضة، مرتفع، الأعضاد يسيل فيها الماء، ثم يفرغ بعد ذلك.
وجَرمزَ فلانٌ، أي أخطأ. والجَرمزةُ: الانقباض عن الشّيء. ويقال ضمّ فلانٌ إليه إذا رفع ما انتشر من ثيابه، ثم مضى.
وإذا قلت: ضمّ الثَّورُ إليه جراميزه، فهي قوائمه... والفعلُ منه: اجرَمَزَّ، إذا انقبض في الكِناس، قال:
مُجرمِّزاً كضِجعةِ الماسورِ
وقال بعضهم: الجَراميز الجسد. قال أميَّة بن أبي عائذ:
أو أصحَمَ حامٍ جَراميزَهُ		حزابيةٍ حَيَدَى بالدِّحال
جربز:
الجُربُزُ: الخبُّ من الرِّجال. دخيل.
جلفز:
الجَلفَزيزُ: نابٌ هَرِمة حمول عمُول. وعجوز وجلفزيز: متشنِّجةٌ، وهي مع ذلك عمول، ويقال: الجلفزيز: الرجل الجافي.
فنزج:
الفَنزجُ: رقصُ المجُوس، قال العجّاج:
عكف النَّبيطِ يلعبون الفَنزجا

##### Türkçe

**الجيم والزاي**
**زنجر**:
**الزَّنجرة** senin “**زَنجرَ** falan falana” demendir; **إبهامه**’nin tırnağıyla **سبّابته**’nin tırnağı üzerinde söylediği zaman; sonra “ve bunun benzeri yoktur” sözünde ikisi arasında vurur; dedi ki:
فأرسلت إلى سلمى		بأن النَّفس مشغُوفه
فما جادت لنا سلمى		بزنجيرٍ ولا فوقـه

**زرجن**:
**الزَّرجون**; **الطّائف** diliyle ve **أهل الغور** (dilinde): asma çubuklarıdır.

**زرنج**:
**زَرنج**: bilinen bir **كورة**’nın adıdır; dedi ki:
جلبُوا من تهـامةَ حـتـى		وردت خيلهُم قصور زرنجِ

**زبرج**:
**الزَّبرجُ**: altındır. Ve **الزِّبرج**: yüzünde siyahlık ve kızıllıkla benekli buluttur; dedi ki:
سفر الشَّمال الزَّبرج المُزبرجا
Ve **الزِّبرجُ**: silahın süsüdür. Ve **الزِّبرج**: nakıştır.

**جمرز**:
**جَمرَزَ** falan; yani: büzüldü ve kaçtı.

**جرمز**:
**جِّرموزُ**: bir çukurda yahut bir çayırda yapılan, yüksek, yanları (olan) bir havuzdur; içinde su akar, sonra bundan sonra boşalır.
Ve **جَرمزَ** falan; yani hata etti. Ve **الجَرمزةُ**: şeyden büzülüp çekilmedir. Ve “falan onu kendine topladı” denir; elbiselerinden yayılmış olanı kaldırdığı zaman, sonra yürüdü.
Ve sen dediğin zaman: “öküz **جراميزه**’sini kendine topladı”; o, onun ayaklarıdır... ve ondan fiil: **اجرَمَزَّ**; **الكِناس**’ta büzüldüğü zaman; dedi ki:
مُجرمِّزاً كضِجعةِ الماسورِ
Ve bazısı dedi: **الجَراميز** bedendir. **أميَّة بن أبي عائذ** dedi ki:
أو أصحَمَ حامٍ جَراميزَهُ		حزابيةٍ حَيَدَى بالدِّحال

**جربز**:
**الجُربُزُ**: erkeklerden kurnaz (olan)dır. Yabancıdır.

**جلفز**:
**الجَلفَزيزُ**: yaşlı bir dişi deve; yük taşıyan, iş gören. Ve bir kocakarı **جلفزيز**: kasılmıştır; bununla beraber iş görendir. Ve denir: **الجلفزيز**: kaba adamdır.

**فنزج**:
**الفَنزجُ**: mecusların raksıdır; **العجّاج** dedi ki:
عكف النَّبيطِ يلعبون الفَنزجا

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%86%D8%B2%D8%AC/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الفَنْزَجَةُ والفَنْزَجُ: النَّزَوانُ، وقيل: هو اللَّعِبُ الذي يقال له الدَّسْتْبَنْدْ؛ يعني به رَقْصَ المجوسِ، وفي الصحاح: رقص العَجَمِ إِذا أَخذ بعضهم يد بعض وهم يَرْقُصونَ؛ وأَنشد قول العجاج: عَكْفَ النَّبيطِ يَلْعَبُونَ الفَنْزجا
قال ابن السكيت: هي لُعْبَةٌ لهم تسمى بَنْجَكانْ بالفارسية، فعُرِّب، وفي الصحاح هو بالفارسية: بَنْجَهْ. ابن الأَعرابي: الفَنْزَجُ لَعِبُ النَّبيطِ إِذا بَطِروا، وقيل: هي الأَيامُ المُسْتَرَقَةُ في حِسابِ الفُرْسِ.

##### Türkçe

**الفَنْزَجَةُ** ve **الفَنْزَجُ**: sıçrayış; ve denildi ki: o, kendisine **الدَّسْتْبَنْدْ** denilen oyundur; bununla Mecûsîlerin raksını kasteder; ve Sıhâh’ta: Acem’in raksı; birbirlerinin elini tuttukları hâlde raks ederlerken; ve el-‘Accâc’ın sözünü şahit getirdi:

Nabît’in topluluğu **الفَنْزجا** oynayarak eğlenirler

İbnü’s-Sikkît dedi: O, onların bir oyunudur; Farsçada **بَنْجَكانْ** diye adlandırılır; sonra Arapçalaştırıldı; ve Sıhâh’ta o, Farsçada: **بَنْجَهْ**’dir. İbnü’l-A‘râbî: **الفَنْزَجُ**, azdıklarında Nabît’in oyunudur; ve denildi ki: o, Farsların hesabında çalınmış günlerdir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%86%D8%B2%D8%AC/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الفنزج  والفنزجة: النزوان. وقيل: هو اللعب الذي يقال له الدستبند، يعنى به رقص المجوس. وفي الصحاح  رقص للعجك يأخذ بعضهم بيد بعض، معرب بنجه وأنشد قول العجاج:
  عكف النبيط يلعبون الفنزجا وقال ابن السكيت: هي لعبة لهم تسمى بنجكان، بالفارسية، فعرب. وعن ابن الأعرابي: الفنزج: لعب النبيط إذا بطروا. وقيل: هي الأيام المسترقة في حساب الفرس.

##### Türkçe

**الفنزج** ve **الفنزجة**: sıçrayış. Ve denildi ki: o, kendisine **الدستبند** denilen oyundur; onunla Mecûsların raksı kastedilir. Ve **الصحاح**’ta: Acem için bir raks; onların bazısı bazısının elinden tutar; **بنجه**’den muarrebdir. Ve el-A‘câc’ın sözü olarak şu beyti okuttu:
  Nebatîler çömeldiler; **الفنزجا** oynuyorlar. Ve İbnü’s-Sikkît dedi ki: o, onların bir oyunudur; Farsça olarak **بنجكان** diye adlandırılır; sonra Arapçalaştırıldı. Ve İbnü’l-A‘râbî’den: **الفنزج**: azdıklarında Nebatîlerin oyunu. Ve denildi ki: o, Farsların hesabında araya sokuşturulan günlerdir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%86%D8%B2%D8%AC/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

فَنْزَجٌ
فَنْزَجٌ ذ A leaping, jumping, springing, or bounding; and so ↓ فَنْزَجَةٌ: (L:) or the game, or sport, called دَسْتَبَنْد, [or دَسُتْبَنْد, a Pers. word,] meaning the dance of the Magians, (Lth, O, L,) or a dance of the Persians (العَجَم), (S, K,) in which the performers hold one another by the hand; (Lth, S, O, K;) arabicized from [the Pers.] پَنْجَهْ [app. as meaning “ a gripe with the hand ”]: (S, K:) or a game, or sport, of the Nabathوans, 1. called in Pers. پَنْجَگَانْ [app. from پَنْجَهْ and گَانْ, from the joining of hands]; (ISk, O;) a game, or sport, played by the Nabathوans in joyous exultation: (IAar, O:) occurring in a saying of El-'Ajjلj cited in art. عكف. (TA. See 1 in that art.) ― -b2- And, as some say, The five embolismal, or supplementary days, which are added at the end of the twelfth month of the Persians [and called by them پَنْجَهءِ دُزْدِيدَهْ]. (IDrd, O, L.)

فَنْزَجَةٌ
فَنْزَجَةٌ ذ : see the preceding paragraph.

##### Türkçe

فَنْزَجٌ
**فَنْزَجٌ**: sıçrama, atlama, zıplama yahut sekme; ve bunun gibi aşağıda **فَنْزَجَةٌ**: (L:) yahut **دَسْتَبَنْد** denilen oyun veya eğlence; [yahut **دَسُتْبَنْد**; Farsça bir kelime;] Mecûsîlerin dansı mânâsında; (Lth, O, L,) yahut Acemlerin (**العَجَم**) bir dansı; (S, K,) ki onda oynayanlar birbirlerini elden tutarlar; (Lth, S, O, K;) [Farsça] **پَنْجَهْ**’den Arapçalaştırılmıştır [görünüşe göre “elle bir kavrayış” mânâsında]: (S, K:) yahut Nabatîlerin bir oyunu veya eğlencesi; Farsçada **پَنْجَگَانْ** diye adlandırılır [görünüşe göre **پَنْجَهْ** ve **گَانْ**’dan; ellerin birleşmesinden]; (ISk, O;) sevinçli bir coşkunluk içinde Nabatîlerin oynadığı bir oyun veya eğlence: (IAar, O:) **عكف** maddesinde zikredilen El-‘Ajjâj’ın bir sözünde vârid olmuştur. (TA. O maddede 1’e bak.) ― -b2- Ve bazılarına göre, Farslıların on ikinci ayının sonunda eklenen beş artık yahut tamamlayıcı gün; [ve onların yanında **پَنْجَهءِ دُزْدِيدَهْ** diye adlandırılır]. (IDrd, O, L.)

فَنْزَجَةٌ
**فَنْزَجَةٌ**: önceki paragrafa bak.
