# فنطس (ف-ن-ط-س) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%86%D8%B7%D8%B3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D9%86%D8%B7%D8%B3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ف - ن - ط - س
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%86%D8%B7%D8%B3/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

السين والطاء
س ر م ط، س ر ط م، ط م ر س، ط ر م س، ط ل م س، س ل ط م، ف ن ط س، ف ر ط س، ر س ط ن، ن س ط ر، س ف ن ط، س ب ط ر، ط ر ف س، ف ل س ط مستعملات
سرمط،
السَّسرَوْمَطُ: الطّويل من أقبل، قال:
بكلّ سامٍ سَرْمَطٍ سَرَوْمَطِ
سرطم:
السَّرْطَمُ: البيّن من القَوْل ومن الرِّجال. والسَّرْطَمُ: الواسعُ الحَلق، السريع البَلْع مع جِسْمٍ وخَلق.
طمرس:
الطِّمْرِس: اللئيم الدَّنيء. والطُّمْرُوس: الخروف.
طرمس:

الطَّرْمَسَةُ: الانقباض والنّكوص. والطِّرمِساء: الظّلمة الشّديدة
طلمس:
الطِّلمِساء: الظّلمة أيضاً.
سلطم:
السُّلاطِمُ: الطُّول.
قنطس:
فرطس:
فِنْطِيسةُ الخنزير: خَطْمُهُ، وهي الفِرْطيسةُ، والفَرْطَسَةُ: فِعلُه إذا مَدَّ خُرْطُومَهُ.
رسطن:
الرّساطون: شرابٌ لأهل الشّام من الخمر والعسل.
نسطر:
النّسطورية: أمّةٌ من النّصارَى يخالفون بقيّتهم. بالرّوميّة: نسطورس.
سفنط:
الإسْفَنْط: ضرب من الخمر.
سبطر:
السِّبَطرُ: الماضي، قال:
كمِشْيَةِ خادِرٍ ليثٍ سِبَطْرِ
واسبطرَّ الشّيء، أي: امتدّ وتوسَّعَ، قال:
ولما رأيت الخيلَ تجري كأنّهـا		جداولُ شَتَّى أرسلت فاسبطرَّتِ
طرفس:
طَرْفَسَ الرّجلُ، إذا حدّد النَّظَر.
فلسط:
فِلَسطين: كورة بالشّام، نونها زائدة، يقال: مَرَرْنا بفِلَسْطينَ، وهذه فِلَسْطون.

##### Türkçe

**السين** ve **الطاء**
س ر م ط، س ر ط م، ط م ر س، ط ر م س، ط ل م س، س ل ط م، ف ن ط س، ف ر ط س، ر س ط ن، ن س ط ر، س ف ن ط، س ب ط ر، ط ر ف س، ف ل س ط kullanılmışlardır.

**سرمط**،
**السَّسرَوْمَطُ**: uzun olan; **أقبل** dedi ki:
بكلّ سامٍ **سَرْمَطٍ** **سَرَوْمَطِ**

**سرطم**:
**السَّرْطَمُ**: sözden ve erkeklerden açık/âşikâr olan. Ve **السَّرْطَمُ**: boğazı geniş, cismi ve yaratılışıyla birlikte yutması hızlı olan.

**طمرس**:
**الطِّمْرِس**: alçak, aşağılık. Ve **الطُّمْرُوس**: kuzu.

**طرمس**:

**الطَّرْمَسَةُ**: büzülme ve geri çekilme. Ve **الطِّرمِساء**: şiddetli karanlık.

**طلمس**:
**الطِّلمِساء**: karanlık da.

**سلطم**:
**السُّلاطِمُ**: uzunluk.

**قنطس**:
**فرطس**:
Domuzun **فِنْطِيسةُ**’si: burnudur; o, **الفِرْطيسةُ**’dir. Ve **الفَرْطَسَةُ**: hortumunu uzattığı zaman onun fiilidir.

**رسطن**:
**الرّساطون**: Şam ehli için şarap ve baldan bir içecek.

**نسطر**:
**النّسطورية**: Hristiyanlardan bir ümmet; geri kalanlarına muhalefet ederler. Rumcada: **نسطورس**.

**سفنط**:
**الإسْفَنْط**: şaraptan bir tür.

**سبطر**:
**السِّبَطرُ**: geçmiş olan; dedi ki:
كمِشْيَةِ خادِرٍ ليثٍ **سِبَطْرِ**
Ve **واسبطرَّ** şey; yani: uzadı ve genişledi; dedi ki:
ولما رأيت الخيلَ تجري كأنّهـا		جداولُ شَتَّى أرسلت فاسبطرَّتِ

**طرفس**:
Adam **طَرْفَسَ** etti; bakışı keskinleştirdiği zaman.

**فلسط**:
**فِلَسطين**: Şam’da bir kûre; onun **نون**’u ziyadedir. Denir: **مَرَرْنا بفِلَسْطينَ**; ve bu **فِلَسْطون**’dur.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%86%D8%B7%D8%B3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

فِنْطِيسَة الخِنزير: خَطْمُه، وهي الفِرْطِيسة. وأَنف فِنْطاس: عَريض. ورُوي عن الأَصمعي: إِنه لَمَنِيعُ الفِنْطِيسَة والفِرْطِيسة والأَرْنَبة أَي هو منيع الحَوْزَة حَمِيُّ الأَنف. أَبو سعيد: فِنْطِيسته وفِرْطِيسته أَنفه. والفِنْطِيس: من أَسماء الذِّكَر. وفِنْطاس السَّفِينة: حَوْضُها الذي يجتمع فيه نُشافة الماء، والجمع الفَناطِيس.

##### Türkçe

**فِنْطِيسَة** domuzun: burnu; o da **الفِرْطِيسة**’dir. Ve **فِنْطاس** bir burun: geniştir. Ve **الأَصمعي**’den rivayet edildi: “Şüphesiz o, **الفِنْطِيسَة** ve **الفِرْطِيسة** ve **الأَرْنَبة** bakımından elbette sağlamdır”; yani o, korunak bakımından sağlamdır, burnu koruyan (hamî)dir. **أَبو سعيد**: Onun **فِنْطِيسته**’si ve **فِرْطِيسته**’si, onun burnudur. Ve **الفِنْطِيس**: erkeğin adlarındandır. Ve **فِنْطاس** geminin: suyun süzüntüsünün toplandığı teknesidir; çoğulu **الفَناطِيس**’tir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%86%D8%B7%D8%B3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

والفنطيس، بالكسر، أهمله الجوهري، وهو لغة في الفرطيس، بالراء: من أسماء الذكر، أي القضيب، ومنهم من خصه بالخنزير. وهو أيضا اللئيم، هكذا أطلقه الصاغاني، وقال بعضهم: هو الذي لؤمه من قبل ولادته. والفنطيس: الرجل العريض الأنف.وهو أيضا: أنف اتسع منخره وانبطحت أرنبته، ج فناطيس، نقله ابن عباد.
 والفنطيسة، بهاء: خطم الخنزير، وهي الفرطيسة أيضا. والفنطيسة: خطم الذئب. ويقال: هو منيع الفنطيسة والفرطيسة والأرنبة، أي هو منيع الحوزة حمي الأنف، كذا روي عن الأصمعي، قال أبو سعيد: فنطيسته وفرطيسته: أنفه. والفنطاس، بالكسر: حوض السفينة الذي يجتمع إليه، وفي الأصول المصححة: فيه نشافة مائها، قاله أبو عمرو، والجمع: فناطيس، هذا هو الأصل ثم كثر حتى سموا سقاية لها، أي السفينة تؤلف من الألواح تقير ويحمل فيها الماء العذب للشرب. وقال ابن الأعرابي: الفنطاس: قدح من خشب يكون ظاهره منقشا بالصفرة والحمرة والخضرة يقسم به الماء العذب فيها، وفي نص ابن الأعرابي: بين أهل المركب. ومما يستدرك عليه:أنف فنطاس، إذا كان عريضا، عن ابن دريد.

##### Türkçe

**والفنطيس**، kesre ile; Cevherî onu ihmal etti; ve o, **الفرطيس**’te ( **الراء** ile) bir lugattır: erkeklik uzvunun adlarındandır, yani **القضيب**; onlardan kimi onu domuza tahsis etti. Ve o, ayrıca alçak (soysuz) kimsedir; Sâgânî onu böyle mutlak olarak kullandı; ve bazısı dedi ki: o, alçaklığı doğumundan önce olan kimsedir. Ve **الفنطيس**: geniş burunlu adamdır. Ve o, ayrıca: burun deliği genişlemiş ve burun ucu yassılaşmış bir burundur; çoğulu **فناطيس**; bunu İbn Abbâd nakletti.

Ve **الفنطيسة**، **بهاء** ile: domuzun burnu (hırtumu)dur; ve o, ayrıca **الفرطيسة**’dir. Ve **الفنطيسة**: kurdun burnu (hırtumu)dur. Ve denilir ki: o, **الفنطيسة** ve **الفرطيسة** ve **الأرنبة** bakımından sağlamdır; yani o, korunak bakımından sağlam, burun bakımından hamîdir; böylece Asma‘î’den rivayet edildi. Ebû Sa‘îd dedi ki: onun **فنطيسته**’si ve **فرطيسته**’si: onun burnudur. Ve **الفنطاس**، kesre ile: geminin, suyun kendisine toplandığı havuzudur; ve tashih edilmiş asıllarda: onda suyunun kurutucusu vardır; bunu Ebû Amr söyledi; çoğulu: **فناطيس**. Bu asıldır; sonra çoğaldı da ona bir su kabı adını verdiler; yani gemi, tahtalardan birleştirilir, ziftlenir ve içinde içmek için tatlı su taşınır. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **الفنطاس**: dışı sarılık, kırmızılık ve yeşillikle nakışlı olan, içinde tatlı suyun onunla taksim edildiği bir ağaç kadehtir; İbnü’l-A‘râbî’nin nassında: gemi halkı arasında. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **أنف فنطاس**; eğer geniş olursa; İbn Düreyd’den.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%86%D8%B7%D8%B3/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

فِنْطاسٌ
فِنْطاسٌ ذ [The bottom of the hold of a ship or boat; i. e.] the part of a ship or boat where the water that is drawn out therefrom collects: (AA, O, K, TA:) this is the primary signification: (O, TA:) pl. فَنَاطِيسُ. (TA.) ― -b2- Hence, (O,) A tank made of boards, (O, K,) and tarred, (O,) borne in sea-going vessels, (O, K, *) and containing sweet water for drinking. (O, * K.) ― -b3- And, (O, K,) accord. to IAar, (O,) A bowl (O, K) of wood, the exterior of which is coloured with yellow and red and green, (O,) with which the sweet water is distributed (O, K) among the ship's crew. (O.) -A2- It is also applied to a nose, as signifying Broad. (IDrd, M, TA. [See also what next follows.])

فِنْطِيسٌ
فِنْطِيسٌ ذ A nose wide in the nostril, and expanded in the end: (Ibn-'Abbلd, O, K:) pl. فَنَاطِيسُ. (K. [See also what next precedes.]) ― -b2- And, (O, K,) accord. to IDrd, (O,) A man broad in the nose. (O, K.) ― -b3- And Low, ignoble, or ungenerous, (O, K, TA,) accord. to some, in an absolute sense, (TA,) or in respect of birth; (O, K, TA;) thus accord. to Ibn-'Abbلd: pl. as above. (O.) -A2- Also The penis; (O, K;) and so فِرْطِيسٌ: accord. to some, peculiarly of the swine. (TA.)

فِنْطِيسَةٌ
فِنْطِيسَةٌ ذ The snout of the swine: (O, K: [mentioned also in art. فطس; the ن being held by some to be augmentative:]) and so فِرْطِيسَةٌ. (TA.) And The nose of the wolf. (O.) And one says, اـِنَّهُ لَمَنِيعُ الفِنْطِيسَةِ (O, K *) and الفِرْطِيسَةِ, (O,) meaning (assumed tropical:) [Verily he is] one who defends, or guards, from encroachment, or invasion, or attack, what is in his possession, or occupation; who refuses to submit to wrongful treatment: (O, K:) thus mentioned on the authority of As; and Aboo-Sa'eed [meaning As] says that his فِنْطِيسَة and فِرْطِيسَة [properly] signify his nose. (TA.)

##### Türkçe

فِنْطاسٌ
**فِنْطاسٌ** ذ [Bir geminin yahut kayığın ambarının dibinin; yani] bir gemi yahut kayığın, ondan çıkarılan suyun toplandığı kısmı: (AA, O, K, TA:) bu, aslî anlamdır: (O, TA:) çoğulu **فَنَاطِيسُ**. (TA.) ― -b2- Bundan dolayı, (O,) tahtalardan yapılmış bir depo, (O, K,) ve ziftlenmiş, (O,) deniz seferi yapan gemilerde taşınan, (O, K, *) ve içme için tatlı su ihtiva eden. (O, * K.) ― -b3- Ve, (O, K,) IAar’a göre, (O,) dışı sarı ve kırmızı ve yeşil ile boyanan, (O,) tatlı suyun gemi mürettebatı arasında onunla dağıtıldığı (O, K) ağaçtan bir kâse. (O.) -A2- Ayrıca, Geniş anlamında olmak üzere bir buruna da uygulanır. (IDrd, M, TA. [Ayrıca hemen sonra gelen şeye de bak.])

فِنْطِيسٌ
**فِنْطِيسٌ** ذ Burun deliğinde geniş, ve ucunda yayvan bir burun: (Ibn-'Abbلd, O, K:) çoğulu **فَنَاطِيسُ**. (K. [Ayrıca hemen önce gelene de bak.]) ― -b2- Ve, (O, K,) IDrd’ye göre, (O,) burunda geniş bir adam. (O, K.) ― -b3- Ve alçak, soysuz, yahut cömert olmayan, (O, K, TA,) bazılarına göre, mutlak olarak, (TA,) yahut nesep bakımından; (O, K, TA;) böylece Ibn-'Abbلd’e göre: çoğulu yukarıdaki gibidir. (O.) -A2- Ayrıca erkeklik organı; (O, K;) ve aynı şekilde **فِرْطِيسٌ**: bazılarına göre, özellikle domuzunki. (TA.)

فِنْطِيسَةٌ
**فِنْطِيسَةٌ** ذ Domuzun burnu: (O, K: [**فطس** maddesinde de zikredilmiştir; **النون**’un bazılarınca ziyade sayılmasıyla:]) ve aynı şekilde **فِرْطِيسَةٌ**. (TA.) Ve kurdun burnu. (O.) Ve şöyle denir: **اـِنَّهُ لَمَنِيعُ الفِنْطِيسَةِ** (O, K *) ve **الفِرْطِيسَةِ**, (O,) anlamı (mecazî sayılarak:) [Şüphesiz o,] elinde bulunan, yahut tasarrufunda olan şeyi tecavüzden, yahut istilâdan, yahut saldırıdan savunan, yahut koruyan; haksız muameleye boyun eğmeyi reddeden kimsedir: (O, K:) böylece As’dan rivayetle zikredilmiştir; ve Aboo-Sa'eed [yani As] der ki onun **فِنْطِيسَة**’si ve **فِرْطِيسَة**’si [aslında] onun burnunu ifade eder. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%86%D8%B7%D8%B3/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

فَنْطَسَ
فَنْطَسَ فِنْطَاْس 49 , ( pl. فَنَاْطِيْسُ 67 ),
a.  Hold ( of a ship ); tank.

فِنْطِيْس
فِنْطِيْس ( pl. فَنَاْطِيْسُ 67 ),
a.  Flat, broad ( nose ).

b.  Broad-nosed, flatnosed.

c.  Ignoble.

فِنْطِيْسَة
فِنْطِيْسَة ( pl. فَنَاْطِيْسُ 67 ),
a.  Snout, muzzle.

##### Türkçe

**فَنْطَسَ**
**فَنْطَسَ** **فِنْطَاْس** 49, (çoğ. **فَنَاْطِيْسُ** 67),
a. (bir geminin) ambarı; tank.

**فِنْطِيْس**
**فِنْطِيْس** (çoğ. **فَنَاْطِيْسُ** 67),
a. Yassı, geniş (burun).

b. Geniş burunlu, yassı burunlu.

c. Asil olmayan.

**فِنْطِيْسَة**
**فِنْطِيْسَة** (çoğ. **فَنَاْطِيْسُ** 67),
a. Burun, ağızlık.
