# فهد — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%87%D8%AF/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D9%87%D8%AF/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فهد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%87%D8%AF.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: فهد

الفَهْدُ: معروف سبُع يصاد به. وفي المثل: أَنْوَمُ من فَهْدٍ، والجمع أَفهُد وفُهُودٌ والأُنثى فَهْدَةٌ، والفَهَّادُ صاحبها. قال الأَزهري: ويقال للذي يُعَلِّم الفَهْدَ الصيد: فَهَّاد. ورجل فَهْد: يشبه بالفهد في ثقل نومه.
وفَهِدَ الرجلُ فَهَداً: نام وأَشبه الفهد في كثرة نومه وتمَدُّدِه وتغافلَ عما يجب عليه تَعَهُّدُه. وفي حديث أُم زرع: وصفَتْ امرأَةٌ زوجَها فقالت: إِن دخل فَهِدَ، وإِن خرج أَسِدَ، ولا يَسْأَلُ عما عَهِدَ؛ قال الأَزهري: وصفت زوجها باللين والسكون إِذا كان معها في البيت؛ ويوصف الفهد بكثرة النوم فيقال: أَنوم من فهد، شبهته به إِذا خلا بها، وبالأَسد إِذا رأَى عَدُوَّه. قال ابن الأَثير: أَي نام وغفل عن معايب البيتِ التي يلزمني إِصلاحُها، فهي تصفه بالكرَمِ وحسن الخلق فكأَنه نائم عن ذلك أَو ساهٍ، وإِنما هو مُتناوم ومُتغافِل. الأَزهري: وفي النوادر: يقال فَهَد فلان لفلان وفَأَدَ ومَهد إِذا عمل في أَمره بالغيب جميلاً. والفَهْدُ: مِسْمارٌ يُسْمَرُ به في واسِطِ الرَّحل وهو الذي يسمى الكلبَ؛ قال الشاعر يصف صريف نابي الفحل بصرير هذا المسمار:
مُضَبَّرٌ، كأَنَّما زَئِيرُه
صَريرُ فَهْدٍ واسِطٍ صَريرُه
وقال خالد: واسِطُ الفَهْدِ مِسْمارٌ يُجْعل في واسط الرحل. وفَهْدَتا الفَرَس: اللحمُ الناتِئُ في صدره عن يمينه وشماله؛ قال أَبو دواد: كأَنَّ الغُصُون، مِنَ الفَهْدَتَيْن
إِلى طَرَفِ الزَّوْرِ، حُبْكُ العَقَدْ
أَبو عبيدة: فَهْدتا صَدْرِ الفَرَسِ لحْمتانِ تَكْتَنِفانِه. الجوهري: الفهدتان لحمتان في زَوْرِ الفَرَس ناتئتان مثل الفِهْرَيْنِ. وفهدتا البعير: عظمان ناتئان خلف الأُذنين وهما الخُشَشاوانِ. والفَهْدة: الاسْتُ.وغلام فَوْهَدٌ: تامٌّ تارٌّ ناعِمٌ كَثَوْهَدٍ، وجاريةٌ فَوْهَدَةٌ وثَوْهَدَة؛ قال الراجز:
تُحِبُّ مِنَّا مُطْرَهِفّاً فَوْهَدَا،
عِجْزَةَ شَيْخَيْنِ، غُلاماً أَمْرَدا
وزعم يعقوب أَن فاءَ فَوْهَدٍ بدل من ثاء ثَوْهَدٍ، أَو بعكس ذلك. والفَوْهَدُ: الغلام السمين الذي راهق الحلم. وغلام ثَوْهد وفَوْهد: تامّ الخلق؛ قال أَبو عمرو: وهو الناعم الممتلئُ. أَبو عمرو: الفَلْهَدُ والفَوْهَد الغلام السمين الذي قد راهَقَ الحُلُمَ.

### Türkçe

**الفَهْدُ**: Onunla av yapılan, bilinen bir yırtıcı hayvan. Ve meselde: “**فَهْدٍ**’den daha çok uyuyan,”

çoğulu **أَفهُد** ve **فُهُودٌ**; dişisi **فَهْدَةٌ**; **الفَهَّادُ** ise onun sahibidir. Dedi

el-Ezherî: Ve **الفَهْدَ**’e avı öğreten kimseye: **فَهَّاد** denir. Ve **فَهْد** adam: benzer

**الفهد**’e, uykusunun ağırlığında.

Ve **فَهِدَ** adam **فَهَداً**: uyudu ve **الفهد**’e benzedi, uykusunun çokluğunda ve uzanmasında

ve üzerine gerekli olanı gözetip kollamaktan gaflet etti. Ve Ümm Zer‘ hadîsinde: bir kadın kocasını

vasfetti de dedi ki: “Eğer girerse **فَهِدَ**; eğer çıkarsa **أَسِدَ**; ve emanet ettiği şey hakkında sormaz”; dedi

el-Ezherî: Kocasını, evde onunla beraber olduğu zaman yumuşaklık ve sükûnet ile vasfetti; ve **الفهد**

çok uyumakla vasfedilir, denir ki: “**فهد**’den daha çok uyuyan”; onunla onu benzetti, onunla baş başa kaldığında,

ve **الأَسد** ile, düşmanını gördüğünde. Dedi İbnü’l-Esîr: yani uyudu ve evin ayıplarından gaflet etti ki

onu düzeltmem bana gerekir; o ise onu cömertlik ve güzel ahlâk ile vasfeder; sanki o bundan dolayı uyuyan yahut

dalgın; hâlbuki o ancak uyur gibi yapan ve gaflet eder gibi yapandır. el-Ezherî: Ve nevâdirde: denir ki **فَهَد** falan

falan için ve **فَأَدَ** ve **مَهد**; gaybda onun işi hakkında güzel bir iş yaptıysa. Ve **الفَهْدُ**:

**مِسْمارٌ**; **الرَّحل**’in ortasında onunla çakılan; ve o, **الكلبَ** diye adlandırılandır; şair, bu çivinin gıcırtısı gibi

aygırın azı dişinin gıcırtısını vasfederek dedi:

مُضَبَّرٌ، كأَنَّما زَئِيرُه
صَريرُ **فَهْدٍ** واسِطٍ صَريرُه

Ve Hâlid dedi: **واسِطُ الفَهْدِ** bir **مِسْمارٌ**dur; **الرَّحل**’in ortasına konulur. Ve **فَهْدَتا**

atın: göğsünde sağından ve solundan çıkan et; Ebû Duvâd dedi:

كأَنَّ الغُصُون، مِنَ **الفَهْدَتَيْن**
إِلى طَرَفِ الزَّوْرِ، حُبْكُ العَقَدْ

Ebû Ubeyde: Atın göğsünün **فَهْدتا**’sı, onu kuşatan iki ettir. el-Cevherî:

**الفهدتان** atın **زَوْرِ**’unda iki ettir; **الفِهْرَيْنِ** gibi çıkıntılı. Ve **فهدتا**

devenin: kulakların arkasında iki çıkıntılı kemik; ve onlar **الخُشَشاوانِ**’dır. Ve **الفَهْدة**:

**الاسْتُ**. Ve **فَوْهَدٌ** oğlan: tam, dolgun, yumuşak; **كَثَوْهَدٍ** gibi; ve **فَوْهَدَةٌ**

cariye ve **ثَوْهَدَة**; râciz dedi:

تُحِبُّ مِنَّا مُطْرَهِفّاً **فَوْهَدَا**،
عِجْزَةَ شَيْخَيْنِ، غُلاماً أَمْرَدا

Ve Ya‘kūb, **فَوْهَدٍ**’ün **فاء**’sının **ثَوْهَدٍ**’ün **ثاء**’sından بدل olduğunu, yahut bunun tersini iddia etti.

Ve **الفَوْهَدُ**: ergenliğe yaklaşmış şişman oğlan. Ve **ثَوْهد** ve **فَوْهد** oğlan: yaratılışı tam;

Ebû Amr dedi: ve o, yumuşak, dolgun olandır. Ebû Amr: **الفَلْهَدُ**

ve **الفَوْهَد**: ergenliğe yaklaşmış şişman oğlan.
