# فهرس (ف-ه-ر-س) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ف - ه - ر - س
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الهاء والسين
طهلس: الطَّهْلِيسُ: العَسْكَرَ الكبيرُ، قال: "جَحْفَلاً طِهْلِيسا".
دهرس: الدَّهاريسُ: من دواهي الدَّهْر. الواحدة: دِهْرِيسٌ. وناقة ذات دَهْرَس، أي ذات خفّةٍ ونشاط قال:
حنَّتْ إلى النَّخْلةِ القُصْوَى فقلت لها:		حَجْرٌ حرامٌ ألا تلكَ الـدَّهـاريسُ
وقال: "ذاتُ أزابيٍّ وذاتُ دَهْرسِ".
سرهد: سنامٌ مُسَرْهد: مقطَّع قِطَعاً. والمُسَرْهد: المُنَعَّم.
هندس: المُهَنْدِسُ: الذي يقدِّر مجاري القُنِيّ، ومواضعها حيث يحتفر، وهو مشتقّ من الهندزة، فارسي صُيِّرَتْ الزاي سينا، لأّنه ليس بعد الدّال زايٌ في شيء من كلام العرب.
هدبس: الهَدَبَّسُ: ولد البَبْر.
سمهد: السَّمْهَدُ: الشيء اليابس التصلْب. والسَّمَهْدَدُ: الجسيم من الإِبل، وقد اسمهدّ سنامه. أي: عَظُمَ.
سرهف: السّرهفة: نَعْمة الغِذاء، قال يصف ابنه:
سِرْهَفْتُه ما شِئت من سِرْهافِ
فهرس: الفِهْرِسُ: الكتابُ الّذي تُجْمَع فيه الكُتُب.
سرهب: السَّرْهَبُ: المائقُ الأُكول الشَّرُوبُ .
سهبر: السَّهْبَرَةُ: من أَسْماء الرَّكايا.
سمهر: السَّمْهريّ: ضربٌ من صِلاب الرِّماح. والمُسْمَهِرُّ: الذّكَرُ العَرْدُ. واسْمَهَرَّ الشَّوْكُ إذا يَبِس. قال:
ويرى دوني فما يسطيعنـي		خرط شوك من قتاد مُسْمَهِرَّ
واسمهرّ الظّلام إذا تنكَّر، قال العجّاج: واللّيلة الأُخرَى الّتي اسْمَهَرَّتِ هرمس: الهِرْماسُ: من أسماء الأسد.. قال:
يَعدو بأشبالٍ أبوها الهِرْماسُ
وهو الشَّديدُ من السِّباع.
هلبس: يُقال: ليس بها هَلْبَسِيسٌ، أي: أحدٌ يُستأنس به.
سبهل: يُقال: جاء فلانٌ سَبَهْلَلأ، أي: جاء إلى الحرب بلا سِلاحٍ ولا عَصاً سلهب: السَّلْهَبُ: الطّويل من الخَيْل والنّاس، وسمعت أبا الدُّقَيْش يقول: امرأة سَرْهَبة كالسلهبة في الخيل. في الجسم والطُّول.
هملس: رجلٌ هَمَلَّسٌ، أي: قويّ السّاقَيْن، شَديدُ المَشْي.
سلهم: المُسْلَهِمَّ: المُتَغَيِّرُ في اللّوْن من سُقَمٍ أو دُؤُوبٍ، ملتمع اللّون كأنّ به ذِناباً من سُلال، وهو مُتَغَيِّر اللون. وأسْلَهَمَّ المريضُ إذا عُرِفَ أثر مَرَضِه في جسده، ويقال: قد برأَ الجِسْمُ منه فاسلهَمَّ.
بهنس: الأَسَدُ يَتَبَهْنَسُ في مشيه، أي: يَتَبَخْتَر، وهو نعت للأسد خاصّة.

##### Türkçe

الهاء والسين
طهلس: **الطَّهْلِيسُ**: büyük ordu; dedi ki: "جَحْفَلاً طِهْلِيسا".
دهرس: **الدَّهاريسُ**: zamanın musibetlerinden. Tekili: **دِهْرِيسٌ**. Ve **ذات دَهْرَس** olan bir dişi deve: yani hafiflik ve canlılık sahibi; dedi ki:
حنَّتْ إلى النَّخْلةِ القُصْوَى فقلت لها:		حَجْرٌ حرامٌ ألا تلكَ الـدَّهـاريسُ
Ve dedi ki: "ذاتُ أزابيٍّ وذاتُ دَهْرسِ".
سرهد: **مُسَرْهد** bir hörgüç: parça parça kesilmiş. Ve **المُسَرْهد**: nimetlendirilmiş olan.
هندس: **المُهَنْدِسُ**: kanalların akış yerlerini ve kazılacağı yerlerdeki konumlarını takdir eden kimse; ve o, **الهندزة**’den türetilmiştir; Farsçadır; **الزاي** **سينا** yapılmıştır; çünkü Arapların sözünden hiçbir şeyde **الدّال**’dan sonra **زايٌ** yoktur.
هدبس: **الهَدَبَّسُ**: kaplan yavrusu.
سمهد: **السَّمْهَدُ**: sertleşmiş kuru şey. Ve **السَّمَهْدَدُ**: develerden iri olan; ve hörgücü **اسمهدّ** olmuştur; yani: büyümüştür.
سرهف: **السّرهفة**: gıdanın yumuşaklığı; oğlunu vasfederken dedi ki:
سِرْهَفْتُه ما شِئت من سِرْهافِ
فهرس: **الفِهْرِسُ**: içinde kitapların toplandığı kitap.
سرهب: **السَّرْهَبُ**: ahmak, çok yiyen, çok içen.
سهبر: **السَّهْبَرَةُ**: kuyuların adlarındandır.
سمهر: **السَّمْهريّ**: mızrakların sertlerinden bir tür. Ve **المُسْمَهِرُّ**: sert erkek. Ve diken kuruduğu zaman **اسْمَهَرَّ الشَّوْكُ**. Dedi ki:
ويرى دوني فما يسطيعنـي		خرط شوك من قتاد مُسْمَهِرَّ
Ve karanlık tanınmaz olduğunda **اسْمهرّ الظّلام**; **العجّاج** dedi ki: واللّيلة الأُخرَى الّتي اسْمَهَرَّتِ هرمس: **الهِرْماسُ**: aslanın adlarındandır.. Dedi ki:
يَعدو بأشبالٍ أبوها الهِرْماسُ
Ve o, yırtıcılardan şiddetli olandır.
هلبس: Denir ki: onda **هَلْبَسِيسٌ** yoktur; yani: kendisiyle ünsiyet edilecek kimse yoktur.
سبهل: Denir ki: falan kimse **سَبَهْلَلأ** geldi; yani: silahsız ve değneksiz olarak savaşa geldi سلهب: **السَّلْهَبُ**: atlardan ve insanlardan uzun olan; ve **أبا الدُّقَيْش**’i şöyle derken işittim: atlarda **السلهبة** gibi **سَرْهَبة** bir kadın; cisim ve boyda.
هملس: **هَمَلَّسٌ** bir adam; yani: iki bacağı kuvvetli, yürüyüşü şiddetli.
سلهم: **المُسْلَهِمَّ**: hastalık veya bitkinlikten renkte değişen; rengi parıldayan, sanki onda **ذِناباً**dan, **سُلال**dan bir şey varmış gibi; ve o, rengi değişendir. Ve hasta, bedeninde hastalığının izi bilindiği zaman **أسْلَهَمَّ** olur; ve denir ki: beden ondan iyileşmiştir de **فاسلهَمَّ**.
بهنس: aslan yürüyüşünde **يَتَبَهْنَسُ**; yani: salınır; ve o, özellikle aslanın sıfatıdır.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الليث: الفِهْرِس الكتاب الذي تُجْمع فيه الكتُب؛ قال الأَزهري: وليس بعربيّ محض، ولكنه معرّب.

##### Türkçe

الليث: **الفِهْرِس** kitap: içinde kitapların toplandığı (bir araya getirildiği) şeydir; **الأَزهري** dedi ki:
Ve (o) saf Arapça değildir; fakat o, Arapçalaştırılmıştır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الفهرس، بالكسر، أهمله الجوهري، وقال الليث: هو الكتاب الذي تجمع فيه الكتب، قال: وليس بعربي محض، ولكنه معرب، وقال غيره: هو معرب فهرست. وقد اشتقوا منه الفعل فقالوا: فهرس كتابه فهرسة، وجمع الفهرسة فهارس.

##### Türkçe

**الفهرس**; kesre ile; el-Cevherî onu ihmal etti. Leys dedi ki: O, içinde kitapların toplandığı kitaptır. Dedi ki: Ve o, saf Arapça değildir; fakat muarrebdir. Başkası dedi ki: O, **فهرست**’in muarrebidir. Ondan fiili de türettiler; şöyle dediler: Kitabını **فهرس** etti, **فهرسة** olarak. **الفهرسة**’nin çoğulu **فهارس**’tir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

فَهْرَسَ الكُتُبَ
Q. 1 فَهْرَسَ الكُتُبَ ذ [He made, or wrote, a catalogue of the books or writings], (O,) or فَهْرَسَ كِتَابَهُ [he made an index, or a table of contents, to his book or writing], (K,) inf. n. فَهْرَسَةٌ. (TA.) See what follows.

فِهْرِسٌ
فِهْرِسٌ ذ A book, or writing, in which [the names or titles or descriptions] of [other] books, or writings, are collected; [i. e. a catalogue of books or writings: but more commonly, accord. to modern usage, the index, or table of contents, of a book or writing; in an Arabic book, generally placed at the beginning:] an arabicized word; (Lth, O, K;) from [the Pers.] فِهْرِسْت: (O, K:) pl. فَهَارِسُ. (TA.)

##### Türkçe

فَهْرَسَ الكُتُبَ
Q. 1 **فَهْرَسَ الكُتُبَ** ذ [Kitapların yahut yazıların bir kataloğunu yaptı veya yazdı], (O,) yahut **فَهْرَسَ كِتَابَهُ** [kitabına yahut yazısına bir fihrist veya bir içindekiler cetveli yaptı], (K,) mastar ismi **فَهْرَسَةٌ**. (TA.) Aşağıda gelen şeye bak.

فِهْرِسٌ
**فِهْرِسٌ** ذ [başka] kitapların yahut yazıların [adlarının veya başlıklarının yahut tasvirlerinin] toplandığı bir kitap yahut yazı; [yani kitapların yahut yazıların bir kataloğu: fakat modern kullanıma göre daha yaygın olarak, bir kitabın yahut yazının fihristi veya içindekiler cetveli; Arapça bir kitapta genellikle başta konulur:] Arapçalaştırılmış bir kelime; (Lth, O, K;) [Farsça] **فِهْرِسْت**’ten: (O, K:) çoğulu **فَهَارِسُ**. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

فَهْرَسَ
فَهْرَسَ
a.  Made an index.

فَهْرَس
فَهْرَس 51
a.  [ coll. ],  see 53 .

فِهْرِس
فِهْرِس 53 , ( pl. فَهَاْرِسُ 47 ),  P. ,
a.  Index, table of contents; catalogue.

فِهْرِسْت
فِهْرِسْت P. ,
a.  see 53 .

##### Türkçe

فَهْرَسَ
فَهْرَسَ
a. Fihrist yaptı.

فَهْرَس
فَهْرَس 51
a. [topl.], 53’e bak.

فِهْرِس
فِهْرِس 53, (çoğ. **فَهَاْرِسُ** 47), P.,
a. İndeks, içindekiler cetveli; katalog.

فِهْرِسْت
فِهْرِسْت P.,
a. 53’e bak.
