# فهر — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%87%D8%B1/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D9%87%D8%B1/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%87%D8%B1.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: فهر

باب الهاء والراء والفاء معهما
ه ر ف، ر ه ف، ف ه ر، ر ف ه، ف ره مستعملات ه ف ر مهمل هرف: الهَرْف: شِبْهُ الهَذَيان من الإِعجاب بالشَّيء. فلان يَهْرِفُ بفلان نهارَهُ كُلَّه، هَرْفاً.
وبَعْض السِّباع يَهْرِف لكَثْرة صَوْته.
وفي مَثَلٍ: "لا تَهْرِفْ حتى تَعْرِفَ" .
رهف: الرَّهْفُ: مصدر الرَّهيف، وهو اللّطيف الدَّقيق. رَهُف الشيءَّ يَرْهُفُ ، رَهافةً، وقلماً يُسْتَعمل إلاّ مُرْهفا، وقلّما يُقال: رهيف.
وأرهفتُ السَّيْفَ إذا رَقَّقْتَهُ. ورجلٌ مُرْهَفُ الجسم: رقيقه.
فهر:
الفِهْرُ: الحَجَر قدر ما يكسر به جَوْزٌ، أو يُدَقُّ به شيءٌ، وعامّةُ العَرَبِ تُؤَنِّثُهُ وتصغيره: فُهَْرة. وقُرَيْشٌ كلُّهم يُنْسبون إلى فِهْرِ بن غالبِ بن النَّضْرِ بن كِنانة.
وفي الحديث: "كأنّكُمُ اليهودُ خرجوا من فُهْرِهمْ" أي: من مَوْضِع مِدْراسِهِمْ الذي يجتمعون فيه كالِعيد يُصَلًّون فيه.
رفه: رَفُهَ عَيْشُه رَفاهةٌ ورَفاهِيَةٌ فهو رَفيهُ العَيْشِ، وهو أَرْغد الخِصْبِ.
والرَّفْهُ: وِرْدُ كلّ يومٍ، يقال: أوردتها رِفْها. قال لبيد:
يَشْرَبْنَ رِفْهاً عِراكاً غير صادرةٍ		فكلُّها كارعٌ في الماء مُغْتَمِـرُ
وأَرْفَهَ القومُ مُرْفِهُون إذا فعلت إبلهم كذلك ولا يقولن: أَرْفَهَتِ الإِبل، والاسمُ: الإِرفاه.
والإِرفاهُ: الادِهانُ كلَّ يوم وقد نهى رسول الله صلى الله عليه وعلى آله وسلم عن الإِرفاه.
ورفَّهْتُ عن فلان شدّته وخناقَه إذا نّفستَ عنه ترفيها والرُّفَهُ: التِّبْنُ.
فره: فَرُهَ الشّيءُ يَفْرُهُ فَراهَةً فهو فارهٌ بين الفَراهَةِ والفَراهِيَةِ.
وقوله عزّ اسمه: "وتَنْحتون من الجبال بيوتاً فارهين" أي: حاذقين، ومن قرأها فَرِهين فمعناه: أَشِرِينَ بَطِرِينَ. وناقة مُفْرِهة: تلد فُرْهاً، قال النابغة:
أعطى لفارهةٍ حلوٍ تّرابـعُـهـا		من المواهب لا تُعطَى على حَسَدِ
يعني بالفارهة: القينة، وما يتبعها من المواهب. والجمعُ: الفَوارِهُ والفُرُهُ.

### Türkçe

باب **الهاء** ve**الراء** ve**الفاء** onlarla birlikte

ه ر ف، ر ه ف، ف ه ر، ر ف ه، ف ره kullanımdadır; ه ف ر ihmaldir. **هرف**: **الهَرْف**: bir şeye hayranlıktan dolayı hezeyana benzer (şey). Falan, falanla bütün gündüzünü **هَرْفاً** olarak **يَهْرِفُ**.

Ve yırtıcı hayvanların bazısı, sesinin çokluğundan dolayı **يَهْرِفُ**.

Ve bir meselde: "لا تَهْرِفْ حتى تَعْرِفَ".

**رهف**: **الرَّهْفُ**: **الرَّهيف**in mastarıdır; o, latif ince olandır. Şey **رَهُف** eder, **يَرْهُفُ**; **رَهافةً** (olarak). Ve ancak **مُرْهفا** (şeklinde) kullanılır; ve nadiren denir: **رهيف**.

Ve kılıcı **أرهفتُ** ettim; onu incelttiğim zaman. Ve bir adam, **مُرْهَفُ الجسم**: onun incesi.

**فهر**:
**الفِهْرُ**: ceviz kırılan kadar taş; yahut onunla bir şey dövülen (taş). Ve Arapların geneli onu müennes yapar; ve onun küçültmesi: **فُهَْرة**. Ve Kureyş’in hepsi, **فِهْرِ** b. Gâlib b. **النَّضْرِ** b. Kinâne’ye nisbet olunur.

Ve hadiste: "كأنّكُمُ اليهودُ خرجوا من فُهْرِهمْ" yani: onların, bayram gibi içinde toplandıkları, içinde namaz kıldıkları, onların ders yeri mevkiinden.

**رفه**: Onun geçimi **رَفُهَ** etti; **رَفاهةٌ** ve **رَفاهِيَةٌ** (olarak); o hâlde o, **رَفيهُ العَيْشِ**tir; ve o, bolluğun en genişidir.

Ve **الرَّفْهُ**: her günün suya varışı; denir: onu **رِفْها** olarak suya vardırdım. Lebîd dedi:
يَشْرَبْنَ رِفْهاً عِراكاً غير صادرةٍ		فكلُّها كارعٌ في الماء مُغْتَمِـرُ

Ve kavim **أَرْفَهَ** etti; **مُرْفِهُون** (olurlar) develeri bunu yaptığında; ve denilmez: **أَرْفَهَتِ الإِبل**; ve isim: **الإِرفاه**.

Ve **الإِرفاهُ**: her gün yağlanmaktır; ve Resûlullah صلى الله عليه وعلى آله وسلم **الإِرفاه**tan nehyetmiştir.

Ve falanın şiddetinden ve boğaz sıkmasından **رفَّهْتُ**; ona ferahlık verdiğin zaman, **ترفيها** olarak. Ve **الرُّفَهُ**: saman kırıntısıdır.

**فره**: Şey **فَرُهَ** etti; **يَفْرُهُ**; **فَراهَةً** (olarak); o hâlde o, **فارهٌ**dir; **الفَراهَةِ** ve **الفَراهِيَةِ** arasında.

Ve O’nun, adı aziz olan, sözü: "وتَنْحتون من الجبال بيوتاً فارهين" yani: mahirler. Ve onu **فَرِهين** okuyan kimseye gelince, onun manası: **أَشِرِينَ بَطِرِينَ**. Ve **مُفْرِهة** bir dişi deve: **فُرْهاً** doğurur. Nâbiga dedi:
أعطى لفارهةٍ حلوٍ تّرابـعُـهـا		من المواهب لا تُعطَى على حَسَدِ

**الفارهة** ile kasteder: şarkıcı cariye; ve ona tâbi olan bağışlar. Ve çoğul: **الفَوارِهُ** ve **الفُرُهُ**.
