# فهه (ف-ه-ه) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%87%D9%87
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D9%87%D9%87

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ف - ه - ه
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%87%D9%87/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الهاء مع الفاء
هف، ف ه مستعملان
هف:
الهفيفُ: سُرْعُة السَّيْر. هَفَّ يَهِفُّ هفيفاً. قال ذو الرمة:
إذا ما نَعَسْنا نَعْسَةً قلتُ: غَـنّـنِـا		بخَرْقَاءَ وارفعْ من هَفيفِ الرَّواحلِ
وزُقاقُ الهَفَّةِ: موضعٌ من البطيحة، كثيرُ القصباء، فيه مُخْتَرَقٌ للسُّفن.
وجاريةٌ مُهَفْهَفٌة، ومهفَّفة- لغة-: إذا كانت هيفاءَ، خَميصةَ البَطْنِ، دقيقةَ الخَصْر.
فه:
رجلٌ فهٌّ وفَهيهٌ: إذا جاءت منه سقطة أو جهلة من العِيِّ. ورجلٌ فَهٌّ: عَيٌّ عن حجّته. وامرأة فَهَّةٌ... وقد فَهَّ يَفَهُّ فَهاهَةً وفَهّاً وفَهَّةً، وفَهِهْتَ يا رجل.
ويقال: جئتُ لحاجةٍ فأفهّني عنها فلانٌ إذا أَنْساكَها.

##### Türkçe

باب **الهاء** مع **الفاء**
**هف**، **ف ه** kullanımdadırlar.
**هف**:
**الهفيفُ**: yürüyüşün sürati. **هَفَّ يَهِفُّ هفيفاً**. ذو الرمة dedi ki:
إذا ما نَعَسْنا نَعْسَةً قلتُ: غَـنّـنِـا		بخَرْقَاءَ وارفعْ من **هَفيفِ** الرَّواحلِ
**وزُقاقُ الهَفَّةِ**: البطيحة’dan bir yerdir; kamışlığı çoktur; onda gemiler için bir geçit vardır.
**وجاريةٌ مُهَفْهَفٌة** ve **مهفَّفة** -lûgat-: eğer **هيفاءَ** ise; karnı içe çekik, beli ince.
**فه**:
Bir adam **فهٌّ** ve **فَهيهٌ**: eğer ondan, dilsizlikten bir sürçme yahut bir cahillik gelirse. Ve bir adam **فَهٌّ**: deliline karşı dilsizdir. Ve bir kadın **فَهَّةٌ**... Ve muhakkak **فَهَّ يَفَهُّ فَهاهَةً وفَهّاً وفَهَّةً**; ve “ey adam, **فَهِهْتَ**”.
Ve denilir: “Bir ihtiyaç için geldim de falan kimse beni ondan **أفهّني**” yani onu sana unutturursa.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%87%D9%87/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الفَهَّهُ والفَهاهَةُ: العيُّ. ورجلٌ فَهٌّ وامرأةٌ فَهَّةٌ. وقال:
فلم تُلْفِني فَهًّا ولم تُلْفِ حجَّتي		مُلَجْلَجَةً أبْغي لها من يُقيمُها
وقد فَهِهْتَ يارجل بالكسر فَهَهاً، أي عَييتَ. ويقال: سَفيهٌ فَهيهٌ. وفَهَّهُ الله وفَهَّهَهُ. ويقال: خرجتُ لحاجةٍ فأفَهَّني عنها فلان حتَّى فَهَهْتُ، أي أنسانيها. وفي الحديث: "ما سمعتُ منك فَهَّةً في الإسلام قبلَها"، قال أبو عبيد: يعني السَقْطةَ والجَهْلَةَ ونحوها.

##### Türkçe

**الفَهَّهُ** ve **الفَهاهَةُ**: tutukluk (dili dönmeme). Ve **رجلٌ فَهٌّ** ve **امرأةٌ فَهَّةٌ**. Ve dedi ki:
فلم تُلْفِني **فَهًّا** ولم تُلْفِ حجَّتي		مُلَجْلَجَةً أبْغي لها من يُقيمُها
Ve muhakkak sen, ey adam, kesre ile **فَهِهْتَ** **فَهَهاً**; yani tutuldun (dilin dönmedi). Ve denilir: **سَفيهٌ فَهيهٌ**. Ve Allah onu **فَهَّهُ** ve onu **فَهَّهَهُ**. Ve denilir: Bir ihtiyaç için çıktım da falan beni ondan **أفَهَّني**; nihayet **فَهَهْتُ**; yani onu bana unutturdu. Ve hadiste: "İslâm’da ondan önce senden bir **فَهَّةً** işitmedim"; Ebû Ubeyd dedi ki: yani sürçmeyi, cahilliği ve benzerini.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%87%D9%87/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ف ه ه
رجل فهّ وامرأة فهّةٌ‏.‏
قال‏:‏ فلم تلفني فهّاً ولم تلف حجّتي ملجلجة أبغى لها من يقيمها وما سمعت منك فهّة في الإسلام قبلها أي مرة من الفهاهة أو كلمةً فهةً أي ذات فهاهة‏.‏
وكانت مني فهّة أي غفلة‏.‏
وخرجت لحاجة فأفهّني عنها فلان إذا نسّاكها‏.‏

##### Türkçe

ف ه ه
Bir adam **فَهّ** ve bir kadın **فَهّةٌ**.

Dedi ki: “Beni **فَهّاً** bulmadın ve hüccetimi de peltek (dolaşık) bulmadın; onu doğrultacak birini arıyorum. Ve senden, İslâm’da ondan önce herhangi bir defa **فَهّة** işitmedim; **الفهاهة**’den (olan) herhangi bir defa; yahut **فَهَةً** bir kelime (işitmedim); yani **فهاهة** sahibi.”

Ve benden **فَهّة** oldu; yani gaflet.

Bir ihtiyaç için çıktım; falan kimse beni ondan **أَفَهَّنِي** etti; onu bana unutturduğu zaman.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%87%D9%87/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

فَهَّ عن الشيء يَفَهُّ فَهّاً: نَسِيَه. وأَفَهَّهُ غيرهُ: أَنْساه. والفَهُّ: الكليلُ اللسانِ العَييُّ عن حاجته، والأُنثى فَهَّةٌ، بالهاء . والفَهِيهُ والفَهْفَهُ: كالفَهِّ. وقد فَهِهْتَ وفَهَهْتَ تَفَهُّ وتَفِهُّ فَهّاً وفَهَهاً وفَهَاهةً أَي عَيِيتَ؛ وفَهَّ العَيِيُّ عن حاجته. الجوهري: الفَهةُ والفَهاهةُ العِيُّ. يقال: سَفِيه فَهِيهٌ، وفَهَّهُ الله. ويقال: خرجت لحاجةٍ فأَفَهَّني عنها فلانٌ حتى فَهِهْتُ أَي أَنْسانِيها. ابن الأَعرابي: أَفَهَّني عن حاجتي حتى فَهِهْتُ فَهَهاً أَي شَغَلني عنها حتى نَسِيتُها، ورجلٌ فَهٌّ وفَهِيهٌ؛ وأَنشد: فلم تُلْفِني فَهّاً، ولم تُلْفِ حُجَّتي
مُلَجْلَجَةً أَبْغي لها مَنْ يُقِيمُها
ابن شميل: فَهَّ الرجلُ في خُطْبَتِه وحُجَّتِه إذا لم يُبالِغْ فيها ولم يَشْفِها، وقد فَهِهْتَ في خُطْبَتِكَ فَهاهةً. قال: وتقول أَتَيْتُ فلاناً فبَيَّنْتُ له أَمري كلَّه إلا شيئاً فَهِهْتُه أَي نَسِيتُه. وفهْفَهَ إذا سَقَطَ من مرتبةٍ عالية إلى سُفْلٍ. وفي الحديث: ما سَمِعتُ منك فَهَّةً في الإسلام قَبْلَها، يعني السَّقْطةَ والجَهْلة ونحوَها. وفي حديث أَبي عبيدة بن الجرَّاح: أَنه قال لعمر، رضي الله عنه، حين قال له يوم السَّقِيفةِ ابْسُطْ يَدَك أُبايِعْك: ما رأَيت مِنْك فَهَّةً في الإسلام قَبْلَها، أَتُبايِعُني وفيكمُ الصِّدِّيقُ ثانيَ اثْنَينِ؟ قال أَبو عبيد:الفَهَّة مثل السَّقْطةِ والجَهْلةِ ونحوِها. يقال: فَهَّ يَفَهُّ فَهاهةً وفَهِه فَهُوَ فَهٌّ وفَهِيهٌ إذا جاءت منه سَقْطةٌ من العِيِّ وغيره.

##### Türkçe

**فَهَّ** bir şeyden, **يَفَهُّ** **فَهّاً**: onu unuttu. Ve başkası onu **أَفَهَّهُ**: ona unutturdu. Ve **الفَهُّ**: dili ağır, ihtiyacını ifade etmekten âciz olan; dişisi **فَهَّةٌ**’dir, **بالهاء**. Ve **الفَهِيهُ** ile **الفَهْفَهُ**: **الفَهِّ** gibidir. Ve sen **فَهِهْتَ** ve **فَهَهْتَ**; **تَفَهُّ** ve **تَفِهُّ**; **فَهّاً** ve **فَهَهاً** ve **فَهَاهةً** (yani) âciz oldun; ve âciz olan, ihtiyacından **فَهَّ** eder (yani) onu ifade etmekten âciz kalır. el-Cevherî: **الفَهةُ** ve **الفَهاهةُ** âcizliktir. Denir ki: **سَفِيه** **فَهِيهٌ**, ve Allah onu **فَهَّهُ** etti. Ve denir ki: Bir ihtiyaç için çıktım da falan beni ondan **أَفَهَّني** etti, ta ki **فَهِهْتُ**; yani onu bana unutturdu. İbnü’l-A‘râbî: Beni ihtiyacımdan **أَفَهَّني** etti, ta ki **فَهِهْتُ** **فَهَهاً**; yani beni ondan meşgul etti de onu unuttum; ve bir adam **فَهٌّ** ve **فَهِيهٌ**’dir; ve şu beyit okunmuştur:

فلم تُلْفِني فَهّاً، ولم تُلْفِ حُجَّتي
مُلَجْلَجَةً أَبْغي لها مَنْ يُقِيمُها

İbn Şümeyl: Adam, hutbesinde ve hüccetinde **فَهَّ** eder; onu (yani hutbe ve hücceti) mübalağa ile yapmadığı ve onu doyurmadığı (tamamlamadığı) zaman; ve sen hutbende **فَهِهْتَ** **فَهاهةً**. Dedi: Ve şöyle dersin: Falana geldim de ona işimin hepsini açıkladım, ancak bir şeyi **فَهِهْتُه**; yani onu unuttum. Ve **فهْفَهَ**: yüksek bir mertebeden aşağıya düştüğü zaman. Ve hadiste: Senden, ondan önce İslâm’da bir **فَهَّةً** işitmedim; yani sürçmeyi, cehaleti ve benzerlerini kastediyor. Ve Ebû Ubeyde b. el-Cerrâh hadîsinde: Ömer’e, Allah ondan razı olsun, Sakîfe günü ona “Elini uzat, sana biat edeyim” dediği vakit şöyle dediği rivayet edilmiştir: Senden, ondan önce İslâm’da bir **فَهَّةً** görmedim; sizde iki kişiden ikincisi olan Sıddîk varken bana mı biat ediyorsun? Ebû Ubeyd dedi: **الفَهَّة** sürçme, cehalet ve benzerleri gibidir. Denir ki: **فَهَّ** **يَفَهُّ** **فَهاهةً**; ve **فَهِه**; o hâlde o **فَهٌّ** ve **فَهِيهٌ**’dir; âcizlikten ve başkasından bir sürçme ondan geldiği zaman.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%87%D9%87/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ف ه ه * * الفَهَّةُ * السقطة والجهلة ونحوها وهو في الحديث

##### Türkçe

* ف ه ه * * **الفَهَّةُ** * düşüş ve cehalet ve benzerleri; ve o, hadistedir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%87%D9%87/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( *!الفَهَّةُ *!والفَهاهَةُ *!والفَهْفَهَةُ : العِيُّ ) ؛ ) وعلى الأَوَّلَيْن اقْتَصَرَ الجوْهرِيُّ ؛ ( وقد فَهِهَ ، كفَرِحَ ) ، *!فَهَهاً : ( عَيِيَ .
( و ) *!فَهِهَ ( الشَّيءَ : نَسِيَهُ ) . ) يقالُ : أَتَيْتُ فلاناً فبَيَّنْتُ له أَمْرِي كُلَّه إلاَّ شيئاً *!فَهِهْتُه ، أَي نَسِيْتُه ؛ عن ابنِ شُمَيْلٍ .
( *!وأَفْهَهَهُ اللَّهُ *!وفَهَّهَهُ ) : ) جَعَلَهُ *!فهّاً ، ( فَهْوَ *!فَهٌّ *!وفَهِيهٌ *!وفَهْفَهٌ ) ؛ ) الأخيرَةُ عن ابنِ دُرَيْدٍ ؛ أَي كَلِيلُ اللِّسانِ عَيِيٌّ عن حاجَتِه .
يقالُ : سَفِيهٌ *!فَهِيهٌ ؛ وأَنْشَدَ الجوْهرِيُّ :
فلم تُلْفِني *!فَهًّا ولم تُلْفِ حُجَّتي مُلَجْلَجَةً أَبْغي لها مَنْ يُقِيمُها ( وهو *!فَهْفاهٌ على المالِ ) : ) أَي ( حَسَنُ القِيامِ به ) .

( وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!فَهَّ عن الشيءِ *!يَفَهُّ *!فَهًّا : نَسِيَه .
وأَفَهَّهُ غيرُهُ : أَنْساهُ . يقالُ : خَرَجْتُ لحاجَةٍ *!فأَفَهَّني عنها فُلانٌ : أَي أَنْسانِيها .
*!والفَهَّةُ : المرَّةُ مِن *!الفَهَاهَةِ .
وكلمةٌ *!فَهَّةٌ : ذاتُ *!فَهاهَةٍ .
*!والفَهَّةُ : الغَفْلَةُ .
وأَيْضاً : السَّقْطَةُ والجَهْلَةُ .
وقد فَهَّ يَفَهُّ *!فَهاهَةً وفَهَّةً : جاءَتْ منه سَقْطَةٌ مِن العِيِّ وغيرِهِ .
وامْرأَةٌ *!فَهَّةٌ : عَيِيَّةٌ عن حاجَتِها .
وقالَ ابنُ دُرَيْدٍ : أَفَهَّني عن حاجَتِي : شَغَلَنِي عنها .
وقالَ ابنُ شُمَيْل : *!فَهّ الرّجُلُ في خُطْبَتِه وحُجَّتِه إذا لم يُبالِغْ فيها ولم يَشْفِها .
*!وفَهْفَهَ : سَقَطَ من مرْتبَةٍ عالِيَةٍ إلى سُفْلٍ ؛ عن ابنِ الأَعْرابيِّ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :

##### Türkçe

: ( **الفَهَّةُ** ve **الفَهاهَةُ** ve **الفَهْفَهَةُ**: dilsizliktir )؛ ) ve ilk ikisi üzerine Cevherî iktisar etti؛ ( ve **فَهِهَ**، **كَفَرِحَ** )، **فَهَهاً**: ( dilsiz oldu.
( ve ) **فَهِهَ** ( **الشَّيءَ**: onu unuttu ) . ) denilir: Falana geldim de ona işimin hepsini açıkladım, ancak bir şeyi **فَهِهْتُه**; yani onu unuttum; İbn Şümeyl’den.
( **وأَفْهَهَهُ اللَّهُ** ve **فَهَّهَهُ** ): ) onu **فهّاً** kıldı, ( o ise **فَهٌّ** **وفَهِيهٌ** **وفَهْفَهٌ** )؛ ) sonuncusu İbn Düreyd’dendir؛ yani dili ağır, ihtiyacı hakkında dilsizdir.
Denilir: **سَفِيهٌ فَهِيهٌ**; ve Cevherî inşad etti:
فلم تُلْفِني **فَهًّا** ولم تُلْفِ حُجَّتي مُلَجْلَجَةً أَبْغي لها مَنْ يُقِيمُها ( ve o, mal hakkında **فَهْفاهٌ**’dır ): ) yani ( onunla iyi kaim olandır ) .

( Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**فَهَّ** şeyden **يَفَهُّ فَهًّا**: onu unuttu.
Ve başkası onu **أَفَهَّهُ**: ona unutturdu. Denilir: Bir ihtiyaç için çıktım da falan beni ondan **فأَفَهَّني**: yani onu bana unutturdu.
**والفَهَّةُ**: **الفَهَاهَةِ**’den bir kerredir.
Ve **فَهَّةٌ** bir kelime: **فَهاهَةٍ** sahibi olandır.
**والفَهَّةُ**: gaflettir.
Ve ayrıca: sürçme ve cehalettir.
Ve **فَهَّ يَفَهُّ فَهاهَةً وفَهَّةً**: ondan dilsizlikten ve başkasından bir sürçme geldi.
Ve **فَهَّةٌ** bir kadın: ihtiyacı hakkında dilsizdir.
Ve İbn Düreyd dedi: Beni ihtiyacımdan **أَفَهَّني**: beni ondan meşgul etti.
Ve İbn Şümeyl dedi: Erkek, hutbesinde ve hüccetinde **فَهّ** olur; onda mübalağa etmediği ve onu doyurmadığı zaman.
**وفَهْفَهَ**: yüksek bir mertebeden aşağıya düştü; İbnü’l-A‘râbî’den.
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%87%D9%87/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

فَهَّ
فَهَّ A ( n. ac. فَهَاْهَة 22t ),
a.  Was weak, feeble; failed.

b.  Forgot.

فَهَّهَ
فَهَّهَ II ,  أَفْهَهَ IV ,
a.  Weakened, enfeebled.

b.  Made to forget.

فَهّ
فَهّ 1 ,
a.  Weak, feeble, powerless.

فَهَّة
فَهَّة 1t ,
a.  Weakness, feebleness, powerlessness.

b.  Forgetfulness, inadvertence.

c.  Oversight, slip; fault, error; defect.

فَهَاْهَة
فَهَاْهَة 22t ,
a.  see 1t .

فَهِيْه
فَهِيْه 25 ,
a.  see 1 .

##### Türkçe

**فَهَّ**
**فَهَّ** A (n. ac. **فَهَاْهَة** 22t),
a. Zayıf, güçsüz idi; başarısız oldu.

b. Unuttu.

**فَهَّهَ**
**فَهَّهَ** II, **أَفْهَهَ** IV,
a. Zayıflattı, güçten düşürdü.

b. Unutturdu.

**فَهّ**
**فَهّ** 1,
a. Zayıf, güçsüz, kudretsiz.

**فَهَّة**
**فَهَّة** 1t,
a. Zayıflık, güçsüzlük, kudretsizlik.

b. Unutkanlık, gaflet.

c. Gözden kaçırma, sürçme; kusur, hata; ayıp.

**فَهَاْهَة**
**فَهَاْهَة** 22t,
a. bkz. 1t.

**فَهِيْه**
**فَهِيْه** 25,
a. bkz. 1.
