# فهه — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%87%D9%87/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D9%87%D9%87/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فهه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%87%D9%87.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: فهه

فَهَّ عن الشيء يَفَهُّ فَهّاً: نَسِيَه. وأَفَهَّهُ غيرهُ: أَنْساه. والفَهُّ: الكليلُ اللسانِ العَييُّ عن حاجته، والأُنثى فَهَّةٌ، بالهاء . والفَهِيهُ والفَهْفَهُ: كالفَهِّ. وقد فَهِهْتَ وفَهَهْتَ تَفَهُّ وتَفِهُّ فَهّاً وفَهَهاً وفَهَاهةً أَي عَيِيتَ؛ وفَهَّ العَيِيُّ عن حاجته. الجوهري: الفَهةُ والفَهاهةُ العِيُّ. يقال: سَفِيه فَهِيهٌ، وفَهَّهُ الله. ويقال: خرجت لحاجةٍ فأَفَهَّني عنها فلانٌ حتى فَهِهْتُ أَي أَنْسانِيها. ابن الأَعرابي: أَفَهَّني عن حاجتي حتى فَهِهْتُ فَهَهاً أَي شَغَلني عنها حتى نَسِيتُها، ورجلٌ فَهٌّ وفَهِيهٌ؛ وأَنشد: فلم تُلْفِني فَهّاً، ولم تُلْفِ حُجَّتي
مُلَجْلَجَةً أَبْغي لها مَنْ يُقِيمُها
ابن شميل: فَهَّ الرجلُ في خُطْبَتِه وحُجَّتِه إذا لم يُبالِغْ فيها ولم يَشْفِها، وقد فَهِهْتَ في خُطْبَتِكَ فَهاهةً. قال: وتقول أَتَيْتُ فلاناً فبَيَّنْتُ له أَمري كلَّه إلا شيئاً فَهِهْتُه أَي نَسِيتُه. وفهْفَهَ إذا سَقَطَ من مرتبةٍ عالية إلى سُفْلٍ. وفي الحديث: ما سَمِعتُ منك فَهَّةً في الإسلام قَبْلَها، يعني السَّقْطةَ والجَهْلة ونحوَها. وفي حديث أَبي عبيدة بن الجرَّاح: أَنه قال لعمر، رضي الله عنه، حين قال له يوم السَّقِيفةِ ابْسُطْ يَدَك أُبايِعْك: ما رأَيت مِنْك فَهَّةً في الإسلام قَبْلَها، أَتُبايِعُني وفيكمُ الصِّدِّيقُ ثانيَ اثْنَينِ؟ قال أَبو عبيد:الفَهَّة مثل السَّقْطةِ والجَهْلةِ ونحوِها. يقال: فَهَّ يَفَهُّ فَهاهةً وفَهِه فَهُوَ فَهٌّ وفَهِيهٌ إذا جاءت منه سَقْطةٌ من العِيِّ وغيره.

### Türkçe

**فَهَّ** bir şeyden, **يَفَهُّ** **فَهّاً**: onu unuttu. Ve başkası onu **أَفَهَّهُ**: ona unutturdu. Ve **الفَهُّ**: dili ağır, ihtiyacını ifade etmekten âciz olan; dişisi **فَهَّةٌ**’dir, **بالهاء**. Ve **الفَهِيهُ** ile **الفَهْفَهُ**: **الفَهِّ** gibidir. Ve sen **فَهِهْتَ** ve **فَهَهْتَ**; **تَفَهُّ** ve **تَفِهُّ**; **فَهّاً** ve **فَهَهاً** ve **فَهَاهةً** (yani) âciz oldun; ve âciz olan, ihtiyacından **فَهَّ** eder (yani) onu ifade etmekten âciz kalır. el-Cevherî: **الفَهةُ** ve **الفَهاهةُ** âcizliktir. Denir ki: **سَفِيه** **فَهِيهٌ**, ve Allah onu **فَهَّهُ** etti. Ve denir ki: Bir ihtiyaç için çıktım da falan beni ondan **أَفَهَّني** etti, ta ki **فَهِهْتُ**; yani onu bana unutturdu. İbnü’l-A‘râbî: Beni ihtiyacımdan **أَفَهَّني** etti, ta ki **فَهِهْتُ** **فَهَهاً**; yani beni ondan meşgul etti de onu unuttum; ve bir adam **فَهٌّ** ve **فَهِيهٌ**’dir; ve şu beyit okunmuştur:

فلم تُلْفِني فَهّاً، ولم تُلْفِ حُجَّتي
مُلَجْلَجَةً أَبْغي لها مَنْ يُقِيمُها

İbn Şümeyl: Adam, hutbesinde ve hüccetinde **فَهَّ** eder; onu (yani hutbe ve hücceti) mübalağa ile yapmadığı ve onu doyurmadığı (tamamlamadığı) zaman; ve sen hutbende **فَهِهْتَ** **فَهاهةً**. Dedi: Ve şöyle dersin: Falana geldim de ona işimin hepsini açıkladım, ancak bir şeyi **فَهِهْتُه**; yani onu unuttum. Ve **فهْفَهَ**: yüksek bir mertebeden aşağıya düştüğü zaman. Ve hadiste: Senden, ondan önce İslâm’da bir **فَهَّةً** işitmedim; yani sürçmeyi, cehaleti ve benzerlerini kastediyor. Ve Ebû Ubeyde b. el-Cerrâh hadîsinde: Ömer’e, Allah ondan razı olsun, Sakîfe günü ona “Elini uzat, sana biat edeyim” dediği vakit şöyle dediği rivayet edilmiştir: Senden, ondan önce İslâm’da bir **فَهَّةً** görmedim; sizde iki kişiden ikincisi olan Sıddîk varken bana mı biat ediyorsun? Ebû Ubeyd dedi: **الفَهَّة** sürçme, cehalet ve benzerleri gibidir. Denir ki: **فَهَّ** **يَفَهُّ** **فَهاهةً**; ve **فَهِه**; o hâlde o **فَهٌّ** ve **فَهِيهٌ**’dir; âcizlikten ve başkasından bir sürçme ondan geldiği zaman.
