# فوض — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D8%B6/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D9%88%D8%B6/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فوض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D8%B6.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: فوض

فَوَّضَ إِليه الأَمرَ: صَيَّرَه إِليه وجعَلَه الحاكم فيه. وفي حديث الدعاء: فَوَّضْتُ أَمْري إِليك أَي رَدَدْتُه إِليك. يقال: فَوَّضَ أَمرَه إِليه إِذا ردّه إِليه وجعله الحاكم فيه؛ ومنه حديث الفاتحة: فَوَّضَ إِليَّ عَبْدي. والتَّفْوِيضُ في النكاح التزويجُ بلا مَهْر. وقَوْمٌ فَوْضَى: مُخْتَلِطُون، وقيل: هم الذين لا أَمير لهم ولا من يجمعهم؛ قال الأَفْوَهُ الأَوْدِي:
لا يَصْلُحُ القَوْمُ فَوْضَى لا سَراةَ لَهم،
ولا سَراةَ إِذا جُهّالُهُم سادُوا
وصار الناسُ فَوْضَى أَي متفرِّقين، وهو جماعةُ الفائضِ، ولا يُفْرَدُ كما يُفْرد الواحد من المتفرّقين. والوحش فَوْضَى: متفرّقة تتردّد. وقوم فَوْضَى أَي مُتَساوُونَ لا رَئيسَ لهم. ونَعامٌ فَوْضَى أَي مُخْتَلِطٌ بعضه ببعض، وكذلك جاء القوم فَوْضى، وأَمْرُهم فَيْضَى وفَوْضَى: مختلط؛ عن اللحياني، وقال: معناه سواء بينهم كما قال ذلك في فضا. ومتاعُهم فَوْضَى بينهم إِذا كانوا فيه شركاء، ويقال أَيضاً فَضاً؛ قال: طَعامُهُمُ فَوْضَى فَضاً في رِحالِهِمْ،
ولا يَحْسَبُونَ السُّوءَ إِلاَّ تَنادِيا
ويقال: أَمرهم فَيْضُوضا وفَيْضيضَا وفَوْضُوضا بينهم. وهذه الأَحرف الثلاثة يجوز فيها المدُّ والقصر، وقال أَبو زيد: القوم فَيْضُوضا أَمرُهم وفَيْضُوضا فيما بينهم إِذا كانوا مختلطين، فيَلْبَسُ هذا ثوبَ هذا، ويأْكل هذا طعامَ هذا، لا يُؤَامِرُ واحد منهم صاحِبَه فيما يَفْعَلُ في أَمره. ويقال: أَموالُهم فَوْضَى بينهم أَي هم شرَكاء فيها، وفَيْضُوضا مثله، يمد ويقصر. وشَرِكةُ
(* قوله «وشركة» ككلمة ويخفف وهو الأَغلب بكسر
أَوّله وتسكين ثانيه؛ أفاده المصباح.) المُفاوضَةِ: الشَّرِكةُ العامّةُ في كل شيء. وتَفاوَضَ الشَّرِيكانِ في المال إِذا اشتركا فيه أَجمع، وهي شركة المفاوضة. وقال الأَزهري في ترجمة عنن: وشارَكه شركة مفاوضة، وذلك أَن يكون مالهما جميعاً من كل شيء يَمْلِكانه بينهما، وقيل: شَرِكةُ المفاوضة أَن يشتركا في كل شيء في أَيديهما أَو يَسْتَفِيئانِه من بعد، وهذه الشركة باطلة عند الشافعي، وعند النعمان وصاحبيه جائزة. وفاوَضَه في أَمْره أَي جارَاه. وتَفاوَضوا الحديث: أَخذوا فيه. وتَفَاوَضَ القوم في الأَمر أَي فاوَضَ فيه بعضُهم بعضاً. وفي حديث معاوية قال لدَغْفَلِ بن حنظلة: بِمَ ضَبَطْتَ ما أَرَى؟ قال: بمُفاوَضةِ العُلماء، قال: وما مُفاوَضةُ العلماء؛ قال: كنت إِذا لقِيتُ عالماً أَخذت ما عنده وأَعطيته ما عندي؛ المُفاوَضةُ: المُساواةُ والمُشارَكةُ، وهي مُفاعلة من التفْويض، كأَن كلَّ واحد منهما رَدّ ما عنده إِلى صاحبه، أَراد مُحادَثة العلماء ومُذاكرتهم في العلم، واللّه أَعلم.

### Türkçe

**فَوَّضَ** ona işi: onu ona çevirdi ve onu onda hüküm veren kıldı. Ve
dua hadîsinde: **فَوَّضْتُ أَمْري إِليك** yani onu sana geri çevirdim. Denir: **فَوَّضَ
أَمرَه إِليه** onu ona geri çevirdiği ve onu onda hüküm veren kıldığı zaman; bundan da Fâtiha hadîsi:
**فَوَّضَ إِليَّ عَبْدي**. Ve **التَّفْوِيضُ** nikâhta, mehir olmaksızın evlendirmedir.
Ve bir kavim **فَوْضَى**: karışık olanlar; ve denildi: onlar, kendileri için ne bir emirleri olan ne de onları toplayan kimse bulunanlardır; **الأَفْوَهُ الأَوْدِي** dedi:
لا يَصْلُحُ القَوْمُ فَوْضَى لا سَراةَ لَهم،
ولا سَراةَ إِذا جُهّالُهُم سادُوا
Ve insanlar **فَوْضَى** oldu, yani dağınık olanlar; ve o, **الفائضِ**’in cemaatidir; ve dağınıklardan bir tek olanın müfred kılındığı gibi müfred kılınmaz. Ve vahşî hayvan **فَوْضَى**: gidip gelen dağınık olanlar. Ve bir kavim
**فَوْضَى** yani eşit olanlar, kendileri için bir reis olmayanlar. Ve devekuşları **فَوْضَى** yani bir kısmı bir kısmına karışık; ve yine böyle “kavim **فَوْضى** geldi”, ve onların işi **فَيْضَى** ve **فَوْضَى**: karışık; Lihyânî’den; ve dedi: manası, **فضا**’da bunu söylediği gibi, aralarında eşittir. Ve eşyaları
**فَوْضَى** aralarında, onda ortaklar oldukları zaman; ve ayrıca **فَضاً** da denir; dedi:
طَعامُهُمُ فَوْضَى فَضاً في رِحالِهِمْ،
ولا يَحْسَبُونَ السُّوءَ إِلاَّ تَنادِيا
Ve denir: işleri aralarında **فَيْضُوضا** ve **فَيْضيضَا** ve **فَوْضُوضا**. Ve bu üç harfte med ve kasr câizdir; ve Ebû Zeyd dedi: kavim **فَيْضُوضا** işleri ve aralarında **فَيْضُوضا**, karışık oldukları zaman; böylece bu, bunun elbisesini giyer,
ve bu, bunun yemeğini yer; onlardan biri, işinde ne yapacağı hususunda arkadaşına danışmaz. Ve denir: malları aralarında **فَوْضَى** yani onda ortaktırlar; ve **فَيْضُوضا** da onun gibidir,
med edilir ve kasr edilir. Ve **شَرِكةُ
(* قوله «وشركة» ككلمة ويخفف وهو الأَغلب بكسر
أَوّله وتسكين ثانيه؛ أفاده المصباح.) المُفاوضَةِ**: her şeyde genel ortaklıktır. Ve iki ortak malda **تَفاوَضَ** etti, onda bütünüyle ortak oldukları zaman; ve o, **شركة
المفاوضة**’dir. Ve Ezherî **عنن** maddesinde dedi: ve onunla **شركة مفاوضة** ortaklığı yaptı; ve bu, ikisinin mallarının, sahip oldukları her şeyden, aralarında birlikte olmasıdır; ve denildi: **شَرِكةُ المفاوضة**
iki elindekilerin her şeyinde ortak olmaları yahut bundan sonra onu elde etmeleridir; ve bu ortaklık Şâfiî katında bâtıldır, Nu‘mân ve iki arkadaşının katında câizdir. Ve onunla işinde **فاوَضَه** yani ona ayak uydurdu. Ve **تَفاوَضوا الحديث**: ona daldılar. Ve kavim işte **تَفَاوَضَ** etti yani onda bir kısmı bir kısmıyla **فاوَضَ** etti. Ve Muâviye hadîsinde, Dağfel b. Hanzala’ya dedi: “Gördüğümü ne ile zapt ettin?” Dedi: “Âlimlerle **بمُفاوَضةِ العُلماء** ile.” Dedi: “Âlimlerin **مُفاوَضةُ
العلماء**’si nedir?” Dedi: “Bir âlimle karşılaştığımda, onun yanındakini alır ve ona benim yanımdakini verirdim”; **المُفاوَضةُ**: eşitlik ve ortaklıktır; ve o, **التفْويض**’den bir **مُفاعلة**’dir; sanki ikisinden her biri, yanındakini arkadaşına geri çevirmiştir; âlimlerle konuşmayı ve ilimde onlarla müzâkereyi kastetti; ve Allah daha iyi bilir.
