# فوف — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D9%81/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D9%88%D9%81/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فوف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D9%81.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: فوف

الفُوفُ: البياض الذي يكون في أَظفار الأَحْداث، وكذلك الفَوْفُ، واحدته فُوفَةٌ يعني بواحده الطائفة منه، ومنه قيل: بُرْدٌ مُفَوَّفٌ. الجوهري: الفُوفُ الحَبَّة البيضاء في باطن النواة التي تنْبُت منها النَّخْلة. قال ابن بري: صوابه الجُبَّة البيضاء. والفُوف: جمع فُوفَة. والفُوفَة والفُوف: القشرة التي على حَبَّة القلب والنواةِ دون لَحْمة التَّمْرة، وكل قِشْرَة فُوفٌ. التهذيب: ابن الأَعرابي الفُوفَة القِشْرة الرقيقة تكون على النَّواة، قال: وهي القِطْمير أَيضاً، وسئل ابن الأَعرابي عن الفُوف فلم يعرفه؛ وأَنشد:
أَمْسى غُلامي كَسِلاً قَطُوفا،
يَسْقِي مُعِيداتِ العِراق جُوفا
باتَتْ تَبَيّا حَوضَها عُكُوفا،
مثل الصُّفوف لاقَتِ الصفوفا
وأَنتِ لا تُغْنِينَ عنِّي فُوفا
العِراق: عِراق القرْبة، ومعناه لا تغني عني شيئاً، واحدته فُوفة؛ قال الشاعر:
فأَرْسَلْتُ إلى سَلْمى
بأَنَّ النَّفْسَ مَشْغُوفَهْ
فما جادَتْ لنا سَلْمى
بزِنْجِيرٍ، ولا فُوفَهْ
وما أَغْنى عنه فُوفاً أَي قَدْرَ فُوفٍ. والفُوفُ: ضَرْبٌ من بُرود اليَمَنِ. وفي حديث عثمان: خَرَج وعليه حُلَّةٌ أَفْوافٌ؛ الأَفْواف: جمع فُوفٍ وهو القُطْن، وواحدة الفُوف فُوفةٌ، وهي في الأَصل القشرة التي على النواة. يقال: بُرْدُ أَفْوافٍ وحُلَّةُ أَفوافٍ بالإضافة. الليث: الأَفْواف ضَرْب من عَصْبِ البُرود. ابن الأعرابي: الفُوفُ ثِياب رِقاقٌ من ثياب اليمن مُوَشَّاة، وهو الفُوف، بضم الفاء، وبُرْدٌ مُفَوَّفٌ أَي رقيق. الجوهري: الفُوفُ قِطَع القُطْن، وبُرْد فُوفيٌّ وثُوثيٌّ على البدل؛ حكاه يعقوب. وبُرْدُ أَفْوافٍ ومُفَوَّف: بياض وخطوط بيض
(* قوله «وبرد أفواف
ومفوف إلخ» عبارة القاموس: وبرد مفوف كمعظم رقيق أو فيه خطوط بيض وبرد أفواف مضافة رقيق ا هـ. فلعل في عبارة اللسان سقطاً والأصل وبرد أَفواف وبرد مفوف أي ذو بياض إلخ أو فيه بياض.). وفي حديث كعب: تُرْفَع للعبد غُرْفةٌ مُفَوّفة، وتفويفها لَبِنةٌ من ذهب وأُخرى من فِضة. والفَوْف: مصدر الفُوفَة. يقال: ما فافَ عني بخَيْرٍ ولا زَنْجَرَ فَوْفاً، والاسم الفُوفة، وهو أَن يسأَل رجلاً فيقولَ بظُفُر إبهامه على سَبّابته: ولا مثْلَ ذا؛ وأَما الزَّنْجَرَة فما يأْخُذُ بطْنُ الظفر من بطن الثنية إذا أَخَذْتَها به وقُلْتَ: ولا هذا؛ وقيل: الزَّنْجَرةُ أَن يقول بظُفُر إبهامه على ظُفُر سبّابته: ولا هذا؛ وقول ابن أَحمر:
والفُوفُ تَنْسِجُه الدَّبورُ، وأَتْـ
ـلالٌ مُلَمَّعَةُ القَرَا شُقْرُ
الفُوف: الزَّهر شبّهه بالفُوف من الثياب تنسِجُه الدبور إذا مرت به، وأَتلال: جمع تلّ، والملمعة: من النَّوْر والزَّهْر. وما ذاق فوفاً أَي ما ذاق شيئاً.

### Türkçe

**الفُوفُ**: çocukların tırnaklarında bulunan beyazlık; aynı şekilde **الفَوْفُ** da. Onun bir tanesi **فُوفَةٌ**’dir; yani onun bir tanesiyle ondan bir taife (parça) kastedilir. Ondandır ki şöyle denilmiştir: **بُرْدٌ مُفَوَّفٌ**.

el-Cevherî: **الفُوفُ** çekirdeğin iç tarafındaki, ondan hurma ağacının bittiği beyaz tanedir. İbn Berrî dedi: Onun doğrusu **الجُبَّة البيضاء**’dır. Ve **الفُوف**: **فُوفَة**’nin çoğuludur. Ve **الفُوفَة** ve **الفُوف**: hurmanın etinden aşağıda, kalp tanesi ve çekirdek üzerindeki kabuktur; her kabuk **فُوفٌ**’tur.

**التهذيب**: İbnü’l-A‘râbî: **الفُوفَة** çekirdek üzerinde bulunan ince kabuktur; dedi: ve o, **القِطْمير**’dir de. Ve İbnü’l-A‘râbî’ye **الفُوف** hakkında soruldu da onu bilmedi; ve inşad etti:

أَمْسى غُلامي كَسِلاً قَطُوفا،
يَسْقِي مُعِيداتِ العِراق جُوفا
باتَتْ تَبَيّا حَوضَها عُكُوفا،
مثل الصُّفوف لاقَتِ الصفوفا
وأَنتِ لا تُغْنِينَ عنِّي فُوفا

**العِراق**: kırbanın **عِراق**’ı; ve manası: benden hiçbir şeyi gidermiyorsun; onun bir tanesi **فُوفة**’dir. Şair dedi:

فأَرْسَلْتُ إلى سَلْمى
بأَنَّ النَّفْسَ مَشْغُوفَهْ
فما جادَتْ لنا سَلْمى
بزِنْجِيرٍ، ولا فُوفَهْ

Ve “ona **فُوفاً** hiçbir şey gidermedi” yani **فُوفٍ** miktarı (kadar). Ve **الفُوفُ**: Yemen bürdelerinden bir türdür.

Ve Osman hadîsinde: çıktı ve üzerinde **حُلَّةٌ أَفْوافٌ** vardı; **الأَفْواف**: **فُوفٍ**’un çoğuludur ve o pamuktur; **الفُوف**’un bir tanesi **فُوفةٌ**’dir; ve o aslında çekirdek üzerindeki kabuktur. İzafetle “**بُرْدُ أَفْوافٍ**” ve “**حُلَّةُ أَفوافٍ**” denir.

el-Leys: **الأَفْواف** bürde **عَصْب**’ından bir türdür.

İbnü’l-A‘râbî: **الفُوفُ** Yemen elbiselerinden nakışlı ince elbiselerdir; ve o **الفُوف**’tur, **الفاء**’nın dammesiyle; ve **بُرْدٌ مُفَوَّفٌ** yani ince.

el-Cevherî: **الفُوفُ** pamuk parçalarıdır; ve **بُرْد فُوفيٌّ** ve **ثُوثيٌّ** bedel üzere; bunu Ya‘kūb rivayet etti. Ve **بُرْدُ أَفْوافٍ** ve **مُفَوَّف**: beyazlık ve beyaz çizgiler.

(* “**وبرد أفواف ومفوف إلخ**” sözü: **القاموس**’un ibaresi: “**وبرد مفوف كمعظم رقيق أو فيه خطوط بيض وبرد أفواف مضافة رقيق**” sonu. Öyleyse **اللسان**’ın ibaresinde bir düşme var gibidir; asıl: “**وبرد أَفواف وبرد مفوف أي ذو بياض إلخ أو فيه بياض**”.)

Ve Ka‘b hadîsinde: kula **غُرْفةٌ مُفَوّفة** yükseltilir; ve onun **تفويف**’i bir altın tuğla ve bir gümüş tuğladır.

Ve **الفَوْف**: **الفُوفَة**’nin masdarıdır. Denir: “benden hayır ile **فافَ** etmedi ve **زَنْجَرَ** etmedi **فَوْفاً**”; isim **الفُوفة**’dir; ve o şudur: bir adam bir adama sorar da, başparmağının tırnağıyla işaret parmağı üzerine (vurup) der ki: “ve bunun benzeri de değil”; **الزَّنْجَرَة** ise, onu (dişi) onunla tuttuğunda ve “ve bu da değil” dediğinde, tırnağın karnının, ön dişin karnından aldığı şeydir; ve denildi: **الزَّنْجَرةُ** başparmağının tırnağıyla işaret parmağının tırnağı üzerine (vurup) “ve bu da değil” demesidir.

İbn Ahmer’in sözü:

والفُوفُ تَنْسِجُه الدَّبورُ، وأَتْـ
ـلالٌ مُلَمَّعَةُ القَرَا شُقْرُ

**الفُوف**: çiçektir; onu, üzerinden geçtiğinde **الدَّبور**’un dokuduğu elbiselerden **الفُوف**’a benzetti. Ve **أَتلال**: **تلّ**’in çoğuludur; ve **الملمعة**: **النَّوْر** ve **الزَّهْر**’dendir. Ve “**فوفاً** tatmadı” yani hiçbir şey tatmadı.
