# فوه — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D9%87/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D9%88%D9%87/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فوه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D9%87.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: فوه

ف و ه
ما فهت بكلمةٍ وما تفوّهت بها وفاوهته بكذا وتفاوهوا به‏.‏
وكان الأحنف مفوّهاً منطيقاً‏.‏
ورجلٌ أفوه وارمأة فوهاء وزوّجوني فوهاء شوهاء‏:‏ واسعة الفم قبيحة‏.‏
وفرس فوهاء شوهاء‏:‏ حديدة النفس‏.‏
ورجل فيّه ومستفيه‏:‏ أكول واستفاه فلان‏:‏ اشتدّ أكله بعد قلّته‏.‏
ورأيته عند فوهة النهر وفوّهة الزقاق‏.‏
وتفوّه الزقاق‏:‏ دخله‏.‏
وفي الحديث‏:‏ ‏"‏ إنه خرج فلما تفوّه‏:‏ مطيب‏.‏
وتقول‏:‏ منطيق مفوّه ومنطق مفوّه‏.‏
وقد أصاب المال من أفواه البقل أي من أخلاطه وصنوفه‏.‏
قال‏:‏ بها قضب الريحان تندى وحنوةٌ ومن كل أفواه البقول بها بقل وتقول‏:‏ إن رد الفوهة لشديد وهي الفالة‏.‏
ومن المجاز‏:‏ محالة فوهاء‏:‏ بيّنة الفوه إذا اتسعت طالت أسنانها‏.‏
وطعة فوهاء‏:‏ واسعة‏.‏
ودخلوا في أفواه البلد وخرجوا من أرجله وهي أوائله وأواخره‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ ولو قمت مذ قام ابن ليلى لقد هوت ركابي بأفواه السماوة والرجل أي لو قمت من مرضي منذ وُلّيَ عبد العزيز بن مروان لسرت إليه‏.‏
وطلعت علينا فوهة إبلك أي أوّلا‏.‏
ويقال‏:‏ سقط فوه ولا فض فوه أي ثغره وسقط لفيه أي لوجهه‏.‏
‏"‏ ولو وجدت إليه فاكرشٍ ‏"‏ أي أدنى طريق‏.‏
‏"‏ وفاهاً لفيك ‏"‏ أي جعل الله فم الداهية لفيك أي كفحتك الداهية‏.‏
قال الكميت‏:‏ وجرّ فلان إبله على أفواهها إذا تركها ترعى وتسير وسقى إبله على أفواهها إذا نزع لها الماء وهي تشرب‏.‏

### Türkçe

ف و ه
Bir kelimeyle **فِهْتُ** etmedim ve onunla **تَفَوَّهْتُ** etmedim; ona bununla **فَاوَهْتُهُ** ve onunla **تَفَاوَهُوا** ettiler.‏
Ve **الأحنف** fasih konuşan, konuşkan biriydi.‏
Ve bir adam **أَفْوَه** ve bir kadın **فَوْهَاء**; ve beni **فَوْهَاء شَوْهَاء** ile evlendirdiler: ağzı geniş, çirkin.‏
Ve bir at **فَوْهَاء شَوْهَاء**: nefsi sert (inatçı)dır.‏
Ve bir adam **فِيَّه** ve **مُسْتَفِيه**: çok yiyen; ve falan **اِسْتَفَاهَ**: azlığından sonra yemesi şiddetlendi.‏
Onu nehrin **فُوهَة**’si yanında ve sokağın **فُوَّهَة**’si yanında gördüm.‏
Ve sokak **تَفَوَّهَ** etti: ona girdi.‏
Ve hadiste: “O çıktı; sonra **تَفَوَّهَ** edince: güzel kokulu (olarak).”
Ve dersin ki: konuşkan, **مُفَوَّه**; ve konuşma, **مُفَوَّه**.‏
Ve malı, baklanın **أَفْوَاه**’ından, yani onun karışımlarından ve türlerinden elde etti.‏
Dedi ki:
“Onunla reyhan dalları nemlenir ve bir **حَنوة**;
ve onda baklaların bütün **أَفْوَاه**’ından bir bakla vardır.”
Ve dersin ki: **الفُوهَة**’nin reddi şiddetlidir; o da **الفَالَة**’dir.‏
Ve mecazdan: **مِحَالَة فَوْهَاء**: **فُوه**’u açık (belli) olan; genişlediği zaman dişleri uzar.‏
Ve **طَعَة فَوْهَاء**: geniş.‏
Ve beldenin **أَفْوَاه**’ına girdiler ve onun **أَرْجُل**’ünden çıktılar; bunlar onun evvelleri ve âhirleridir.‏
**ذو الرمة** dedi ki:
“Eğer İbn Leylâ’nın kalktığından beri kalkmış olsaydım,
binitlerim **السَّمَاوَة**’nin ve **الرَّجَل**’in **أَفْوَاه**’ına düşerdi.”
Yani: eğer hastalığımdan, **عبد العزيز بن مروان**’ın vali kılındığından beri kalkmış olsaydım, ona doğru yürürdüm.‏
Ve bize develerinin **فُوهَة**’si çıktı; yani ilkin (önce).‏
Ve denir ki: **سَقَطَ فُوه** ve **لا فَضَّ فُوه**; yani onun ön dişleri; ve **سَقَطَ لَفِيه**; yani yüzü üzerine.‏
“Ve eğer ona bir **فَاكِرْش** bulsaydım” yani en yakın yol.‏
“Ve **فَاهًا لَفِيك**” yani Allah belânın ağzını senin yüzüne kılsın; yani belâ seni yüz yüze getirdi (sana çattı).‏
**الكميت** dedi ki: Falan develerini onların **أَفْوَاه**’ı üzerine sürdü; onları otlayıp yürür hâlde bıraktığı zaman. Ve develerini onların **أَفْوَاه**’ı üzerine suladı; onlara suyu çekip çıkardığı zaman, onlar içerken.‏
