# فوه — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D9%87/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D9%88%D9%87/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فوه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D9%87.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: فوه

باب الهاء والفاء ووايء معهما
ه ف و، وه ف، ف و ه، و ف ه، ه ي ف مستعملات هفو: الهَفْوُ: الذَّهابُ في الهواء، يقال: هَفَتِ الصُّوفةُ في الهواء، أي: ذهبت فهي تَهْفُو هَفْوّاً وهُفُوّاً.
والثَّوْبُ الرُّقارِقُ، ورَفارِفُ الفُسْطاط إذا حرّكَتْهُ الرّيح، قلت: هو يَهْفو، والرِّيحُ تَهْفو به.
والهَفْوةُ: الزّلّةُ وقد هفا ... ويُقال للظَّليم إذا عدا؛ قد هفاء، والفؤادُ إذا ذَهَب في إثْرِ شيءٍ قلت: هفا. ويُقال: الألف الليّنةُ: هافيةٌ في الهواء.
والهَفاةُ اللَّفاةُ: الأحمق.
وهف: وَهَفَ الزَّرعُ يَهِفُ وَهْفاً ووهيفاً مثل: وَرَفَ يَرِف وَرْفاً ووَرِيفاً، أي: اهتزَ واشتدّتْ خُضْرته.
فوه: الفُوهُ أصلُ بِناء الفَمِ. والأَفْوَهُ: الواسِعُ الفم. قال يصف الأسد:
أَشْدقَ يَفْترُ افْتِرارَ الأَفْوَهِ
وفَرَسٌ فَوْهاءُ شَوْهاءُ: واسعةُ الفَمِ في رأسِها طُولٌ.
واستفاهَ الرَّجلُ: كَُر أَكْلُه بعد القلَة.
ورجلٌ فَيَّهٌ، أي: أكول.
والفَوَهُ: خُروجُ الثَّنايا العُلْيا وطولها.
والفُوَّهَةُ: رأسُ الوادي وفم النَّهر... والفُوّهَةُ: عُروقٌ يُصْبَغُ بها.
وفه: الوافِهُ: القَيّم على بَيْتِ النَّصارَى الّذي فيه صَليبُهم. بلغةِ أَهْلِ الجَزيرة وفي الحديث: "لا يُغَيَّروافهٌ عن وَفْهِيَّته، ولا قِسِّيسٌ عن قِسّيسيَّته".
هيف: الهيف: ريحٌ باردة تهبُّ من قِبَل مهبّ الجنوب، وهي أيضاً كلّ ريح سموم تُعَطِّش المال، وتُيَبِّس الرَّطْب، قال ذو الرّمة:
وصَوَّحَ البَقْلَ ناجٌ تَجيءُ به		هَيْفٌ يَمانِيَةٌ في مَرِّها نَكَبُ
ورجلٌ مِهْيافٌ هَيُوفٌ، أي: لا يصبر عن الماء.
والهَيَفُ دِقَّةُ الخَصْر، وصاحبُهُ أهيفُ وهيفاءُ، والفِعْلُ: هَيِفَ يَهْيَفُ، ولغةُ تَميمٍ: هاف يَهافُ هَيْفاً.

### Türkçe

باب **الهاء** و**الفاء** و**وايء** معهما
**ه ف و**، و**ه ف**، **ف و ه**، **و ف ه**، **ه ي ف** kullanımdadır.

**هفو**: **الهَفْوُ**: havada gitmek; denir ki: **هَفَتِ الصُّوفةُ** havada, yani: gitti; artık o **تَهْفُو** **هَفْوّاً** ve **هُفُوّاً**.

Ve ince elbise, ve rüzgâr onu hareket ettirdiğinde çadırın saçakları; dedin ki: o **يَهْفو**; ve rüzgâr onu ile **تَهْفو**.

Ve **الهَفْوةُ**: sürçme; ve gerçekten **هفا** ... Ve devekuşuna, koştuğu zaman denir: gerçekten **هفاء**; ve yürek bir şeyin izinde gittiği zaman dedin ki: **هفا**. Ve denir: yumuşak elif: havada **هافيةٌ**.

Ve **الهَفاةُ اللَّفاةُ**: ahmak.

**وهف**: **وَهَفَ الزَّرعُ** **يَهِفُ** **وَهْفاً** ve **وهيفاً**; şu gibi: **وَرَفَ** **يَرِف** **وَرْفاً** ve **وَرِيفاً**; yani: sallandı ve yeşilliği şiddetlendi.

**فوه**: **الفُوهُ** ağzın yapısının aslıdır. Ve **الأَفْوَهُ**: ağzı geniş olan. Aslanı vasfederek dedi:
أَشْدقَ يَفْترُ افْتِرارَ **الأَفْوَهِ**

Ve **فَوْهاءُ** **شَوْهاءُ** bir at: ağzı geniş; başında bir uzunluk vardır.

Ve **استفاهَ** adam: azlıktan sonra yemesi çok oldu.

Ve **فَيَّهٌ** bir adam, yani: çok yiyen.

Ve **الفَوَهُ**: üst kesici dişlerin çıkması ve onların uzunluğu.

Ve **الفُوَّهَةُ**: vadinin başı ve nehrin ağzı... ve **الفُوّهَةُ**: onunla boyanan damarlar/köklerdir.

**وفه**: **الوافِهُ**: içinde haçlarının bulunduğu Hristiyanların evinin kayyımı. Cezîre ehlinin diliyle. Ve hadiste: "Bir **وافهٌ** **وَفْهِيَّته**’sinden değiştirilmez, ne de bir **قِسِّيسٌ** **قِسّيسيَّته**’sinden."

**هيف**: **الهيف**: güney esişi tarafından esen soğuk bir rüzgârdır; ve o ayrıca, malı susatan ve yaş olanı kurutan her semûm rüzgârıdır. Zû’r-Rumme dedi:
وصَوَّحَ البَقْلَ ناجٌ تَجيءُ به		هَيْفٌ يَمانِيَةٌ في مَرِّها نَكَبُ

Ve **مِهْيافٌ** **هَيُوفٌ** bir adam, yani: sudan uzak durmaya sabretmez.

Ve **الهَيَفُ**: belin inceliğidir; sahibi **أهيفُ** ve **هيفاءُ**dur. Ve fiil: **هَيِفَ** **يَهْيَفُ**; ve Temîm’in dili: **هاف** **يَهافُ** **هَيْفاً**.
