# فيأ — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%8A%D8%A3/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D9%8A%D8%A3/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%8A%D8%A3.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: فيأ

فاءَ يَفيءُ فَيْئاً: رجع، وأفاءه غيره: رَجَعه. وفلان سريع الفَيءِ من غضبه، وإنه لحسنُ الفِيئَةِ، أي حسنُ الرُجوعِ. والفِئةُ: الطائفة ويجمع على فِئونَ وفِئاتٍ. والفَيءُ: الخُراجُ والغنيمة: تقول منه: أفاء الله على المسلمين مالَ الكفَّار يُفيءُ إفاءةً. واسْتَفَأْتُ هذا المال، أي أخذته فَيْئاً. والفَيْءُ: ما بعد الزوال من الظلِّ. قال حميد ابن ثور يصف سَرْحَةً وكنى بها عن امرأة:
فلا الظلُّ من برد الضُّحى تستطيعهولا الفَيْءُ من بعد العشيّ تـذوقُ
وإنما سمِّي الظلُّ فيئاً لرجوعه من جانبٍ إلى جانبٍ. قال ابن السكيت: الظلُّ ما نسختهُ الشمس، والفَيْءُ ما نسخ الشمسَ. وحكى أبو عبيدة عن رؤبة: كلُّ ما كانت عليه الشمسُ فزالت عنه فهو فَيْءٌ وظِلٌّ، وما لم تكن عليه الشمس فهو ظلٌّ، والجمع أفياءٌ وفُيوءٌ. وقد فَيَّأتِ الشجرةُ تَفْيِئةً، وتَفَيَّأْتُ أنا في فَيْئها. وتَفَيَّأت الظلالُ، أي تَقَلَّبَتْ.

### Türkçe

فَاءَ يَفيءُ فَيْئاً: geri döndü; başkası onu **أفاءه**: onu geri döndürdü. Ve falan, öfkesinden **الفَيءِ** bakımından hızlıdır; ve o, elbette **الفِيئَةِ** bakımından güzeldir; yani geri dönüşü güzeldir. Ve **الفِئةُ**: taife; **فِئونَ** ve **فِئاتٍ** üzere çoğul yapılır. Ve **الفَيءُ**: haraç ve ganimet; ondan şöyle dersin: Allah, kâfirlerin malını Müslümanlara **أفاء** etti; **يُفيءُ** **إفاءةً**. Ve ben bu malı **اسْتَفَأْتُ**; yani onu **فَيْئاً** olarak aldım. Ve **الفَيْءُ**: gölgenin zevalden sonraki kısmı. حميد ابن ثور, bir **سَرْحَةً**’yı vasfederek ve onunla bir kadından kinaye ederek dedi:
فلا الظلُّ من برد الضُّحى تستطيعهولا الفَيْءُ من بعد العشيّ تـذوقُ
Ve ancak gölge, bir yandan bir yana dönmesinden dolayı **فيئاً** diye adlandırıldı. ابن السكيت dedi: **الظلُّ** güneşin neshettiği şeydir; **الفَيْءُ** ise güneşi nesheden şeydir. أبو عبيدة, رؤبة’den şöyle nakletti: Üzerinde güneş bulunan her şey, ondan çekilip gidince, o **فَيْءٌ** ve **ظِلٌّ**’dür; güneşin üzerinde bulunmadığı şey ise **ظلٌّ**’dür; çoğulu **أفياءٌ** ve **فُيوءٌ**’dür. Ve ağaç **فَيَّأتِ** **تَفْيِئةً**; ve ben onun **فَيْئها**’sında **تَفَيَّأْتُ**. Ve **تَفَيَّأت** gölgeler; yani dönüp durdular.
