# فيظ — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%8A%D8%B8/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D9%8A%D8%B8/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فيظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%8A%D8%B8.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: فيظ

فَاظَ
1 فَاظَ ذ , aor. يَفِيظُ, inf. n. فَيْظٌ (ISk, T, S, M, K) and فُيُوظٌ and فَيَظَانٌ (S, M, K) and فَيْظَانٌ (Lh, TA) and فَيْظُوظَةٌ, (Lth, M, K,) He (a man, S) died; (ISk, T, S, M, K;) as also, (sometimes, S) ↓ فَاظَ, aor. يَفُوظُ, inf. n. فَوْظٌ (ISk, T, S, M, K) and فَوَاظٌ; (S, K, TA; but in the CK, فُوَاظٌ, and there said to be with damm;) or, accord. to IJ, only the inf. n., فَوْظٌ, of the latter verb is used, though the verb itself is allowable on the ground of analogy. (M.) You say also, حَانَ فَيْظُهُ and ↓ فَوْظُهُ, [in the CK فُوْظُهُ,] The time came for his dying. (M, K.) In like manner, (S,) you say also, فَاظَتْ نَفْسُهُ His soul departed, or went forth; Lth, T, S, M;) on the authority of AO and Ks; and the like is related on the authority of AZ; (S;) aor. تَفِيظُ, (M,) inf. n. فَيْظٌ (Lth, T, M) and فَيْظُوظَةٌ; (Lth, T;) and [accord. to some,] فَاظَتْ نَفْسُهُ, inf. n. فَوْظٌ: (M:) or, when the نفس is mentioned, you say, فَاضَتْ, with ض: (K:) As says, I heard Aboo-'Amr Ibn-El-'Alà say that one should not say فَاظَتْ نَفْسُهُ, (T, * S, M, *) but فاظ, (S, M,) meaning “ he died; ” and not فَاضَ, with ض, decidedly; (S;) or not فَاضَتْ: (T:) [but what was said by As respecting these two verbs has been stated more fully, and variously, in art. فيض, q. v.:] AO says that فاظت نَفْسُهُ is of the dial. of Keys; and فاضت, of the dial. of Temeem: Fr says that the people of El-Hijلz and Teiyi say the former; and Kudل'ah and Temeem and Keys say the latter: AHلt says, I heard AZ say that Benoo-Dabbeh alone say the latter; and ElMلzinee relates the like on the authority of AZ. (TA.) ― -b2- You say also, فَاظَ نَفْسَهُ, (Ks, S, M, K,) aor. يَفِيظُ, (Ks, T,) He vomited forth his soul: (Ks, S, M, K:) the verb being trans. as well as intrans. (Ks, S.)

افاظهُ
4 افاظهُ ذ He (God) caused him to die. (K, TA.) And you say also, ضَرَبْتُهُ حَتَّى أَفَظْتُ نَفْسَهُ [I beat him, or smote him, until I made his soul to depart, or go forth]. (S.) And لَأُفِيظَنَّ نَفْسَكَ [I will assuredly cause thy soul to depart, or go forth] (M.) And افاظهُ اللّٰهُ نَفْسَهُ [God caused him to vomit forth his soul]. (Ks, T, S, M.)

تفيّظوا أَنْفُسَهُمْ
تفيّظوا أَنْفُسَهُمْ ذ They constrained themselves to vomit forth their souls. (S, TA.) [But in one copy of the S, I find يُفِيظُوا أَنْفُسَهُمْ, expl. as meaning They cause to vomit forth their souls; which suggests that the right reading may perhaps be يُفِيظُوا: or it may be يَفِيظُوا, from فَاظَ نَفْسَهُ.]

### Türkçe

**فَاظَ**
1 **فَاظَ** ذ , muzâri‘ **يَفِيظُ**, mastar ismi **فَيْظٌ** (ISk, T, S, M, K) ve **فُيُوظٌ** ve **فَيَظَانٌ** (S, M, K) ve **فَيْظَانٌ** (Lh, TA) ve **فَيْظُوظَةٌ**, (Lth, M, K,) O (bir adam, S) öldü; (ISk, T, S, M, K;) yine (bazen, S) ↓ **فَاظَ**, muzâri‘ **يَفُوظُ**, mastar ismi **فَوْظٌ** (ISk, T, S, M, K) ve **فَوَاظٌ**; (S, K, TA; fakat CK’de **فُوَاظٌ**, ve orada damme ile olduğu söylenmiştir;) yahut, IJ’ye göre, yalnızca mastar ismi, **فَوْظٌ**, ikinci fiilin kullanılır, her ne kadar fiilin kendisi kıyas bakımından câiz ise de. (M.) Sen ayrıca dersin, **حَانَ فَيْظُهُ** ve ↓ **فَوْظُهُ**, [CK’de **فُوْظُهُ**,] Onun ölmesi için vakit geldi. (M, K.) Aynı şekilde, (S,) sen ayrıca dersin, **فَاظَتْ نَفْسُهُ** Onun ruhu ayrıldı, yahut çıktı; Lth, T, S, M;) AO ve Ks’nin rivayetine göre; ve benzeri AZ’nin rivayetine göre nakledilmiştir; (S;) muzâri‘ **تَفِيظُ**, (M,) mastar ismi **فَيْظٌ** (Lth, T, M) ve **فَيْظُوظَةٌ**; (Lth, T;) ve [bazılarına göre,] **فَاظَتْ نَفْسُهُ**, mastar ismi **فَوْظٌ**: (M:) yahut, ne zaman **نفس** zikredilirse, **فَاضَتْ**, **ض** ile dersin: (K:) As der ki, Aboo-’Amr Ibn-El-’Alà’nın şöyle dediğini işittim: **فَاظَتْ نَفْسُهُ** denmemelidir, (T, * S, M, *) fakat **فاظ**, (S, M,) “o öldü” mânâsında; ve kesinlikle **فَاضَ**, **ض** ile, değil; (S;) yahut **فَاضَتْ** değil: (T:) [fakat As’ın bu iki fiil hakkında söylediği, **فيض** maddesinde daha tafsilatlı ve çeşitli olarak zikredilmiştir, bk.]: AO der ki **فاظت نَفْسُهُ** Keys lehçesindendir; ve **فاضت**, Temeem lehçesindendir: Fr der ki Hicaz ve Teiyi halkı birincisini söyler; ve Kudâ‘ah ve Temeem ve Keys ikincisini söyler: AHt der ki, AZ’nin şöyle dediğini işittim: Benoo-Dabbeh yalnızca ikincisini söyler; ve ElMâzinee, AZ’nin rivayetine göre benzerini nakleder. (TA.) ― -b2- Sen ayrıca dersin, **فَاظَ نَفْسَهُ**, (Ks, S, M, K,) muzâri‘ **يَفِيظُ**, (Ks, T,) O, ruhunu kusup çıkardı: (Ks, S, M, K:) fiil, lâzım olduğu gibi müteaddîdir de. (Ks, S.)

**افاظهُ**
4 **افاظهُ** ذ O (Allah) onu öldürdü. (K, TA.) Ve sen ayrıca dersin, **ضَرَبْتُهُ حَتَّى أَفَظْتُ نَفْسَـهُ** [Onu dövdüm, yahut vurdum, ta ki onun ruhunu ayrılır, yahut çıkarır hâle getirinceye kadar]. (S.) Ve **لَأُفِيظَنَّ نَفْسَكَ** [Senin ruhunu mutlaka ayrılır, yahut çıkarır kılacağım]. (M.) Ve **افاظهُ اللّٰهُ نَفْسَهُ** [Allah onun ruhunu kusup çıkarmasını sağladı]. (Ks, T, S, M.)

**تفيّظوا أَنْفُسَهُمْ**
**تفيّظوا أَنْفُسَهُمْ** ذ Onlar, ruhlarını kusup çıkarmaya kendilerini zorladılar. (S, TA.) [Fakat S’nin bir nüshasında, **يُفِيظُوا أَنْفُسَهُمْ** buluyorum, “Ruhlarını kusup çıkartırlar” mânâsıyla açıklanmış; bu da doğru okunuşun belki **يُفِيظُوا** olabileceğini düşündürür: yahut **فَاظَ نَفْسَهُ**’den, **يَفِيظُوا** olabilir.]
