# فيف — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%8A%D9%81/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%81%D9%8A%D9%81/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [فيف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%8A%D9%81.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: فيف

الفيف: المكان المستوي نقله الجوهري. أو هي المفازة التي لا ماء فيها مع الاستواء والسعة، قاله الليث، وأنشد:
  والركب يعلو بهم صهب يمانية                      فيفا عليه لذيل الريح نمـنـيم

  كالفيفاة وهذه عن ابن جني والفيفياء بالمد ويقصر فيكتب بالياء، قال المبرد: ألف فيفاء زائدة، لأنهم يقولون: فيف في هذا المعنى، وقال شيخنا: وزن فيفاء فعلاء، ولولا الفيف لكان حمله على فعلان أولى، ولكن الفيف دل على زيادة الألفين، فهي من باب قلق، وهي ألفاظ يسيرة، وليست ألف فيفاء للإلحاق فيصرف؛ لأنه ليس في الكلام فعلال، وقد بسطه السهيلي في الروض، فراجعه. ج الفيف: أفياف، وفيوف وأنشد الجوهري لرؤبة:
  مهيل أفياف لها فيوف والمهيل: المخوف، وقوله: لها؛ أي من جوانبها صحارى، هذا نص الصحاح، وفي التكملة: هو تصحيف قبيح، وتفسير غير صحيح، والرواية مهبل بسكون الهاء وكسر الباء الموحدة، وهي مهواة ما بين كل جبلين، وازداد فسادا بتفسيره؛ فإنه لو كان يكون من الهول لقيل: مهول، بالواو. وجمع الفيفي، مقصورا: فياف. وقال المؤرج: الفيف من الأرض: مختلف الرياح ورجحه شمر وأقره. وفيف، من غير إضافة: منزل لمزينة قال معن بن أوس المزني:
  أعاذل من يحتل فـيفـا وفـيحة                      وثورا، ومن يحمى الأكاحل بعدنا وفيف الريح: ع، بالدهناء قال أبو عفان: هو بأعالي نجد، وله يوم معروف، كان فيه حرب بين خثعم وبني عامر فقئت فيه عين عامر ابن الطفيل وهو القائل فيه:
  وقد علموا أني أكر علـيهـم                      عشية فيف الريح كر المدور وأنشد الجوهري لعمر وبن معد يكرب:
  أخبر المخبر عنكم أنكـم                      يوم فيف الريح أبتم بالفلج وقال الصاغاني: وليس هذا البيت في ديوان عمرو بن معد يكرب، ولا له قصيدة على هذه القافية. وقول الجوهري: وفيف الريح: يوم من أيام العرب غلط والصواب: ويوم فيف الريح: يوم من أيام العرب.
 وفيفاء رشاد: ع قال كثير:
  وقد علمت تلك المطية أنكـم                      متى تسلكوا فيفا رشاد تخودوا وفيفاء الخبار: موضع بالعقيق قرب المدينة، أنزله النبي صلى الله عليه وسلم نفرا من عرينة عند لقاحه، والخبار، كسحاب: الأرض اللينة، ورواه بعضهم الحبار، بالحاء المهملة والموحدة المشددة. وفيفاء الغزال: موضع بمكة حيث ينزل منها إلى الأبطح قال كثير:
  أناديك ما حج الحجيج وكبرت                      بفيفا غزال رفقة وأهـلـت ومما يستدرك عليه: الفيفاء: الصخرة الملساء، وهذا قد ذكره الجوهري. وفيفاء مدان: موضع جاء ذكره في غزوة زيد بن حارثة. وقال أبو عمرو: وكل طريق بين جبلين: فيف. وفيفان: اسم موضع، قال تأبط شرا.

  فحثحثت مشغوف الفؤاد وراعني                      أناس بفيفان فمرت الفـرانـيا

### Türkçe

**الفيف**: düz yer; el-Cevherî onu nakletti. Yahut o, içinde su bulunmayan, düzlük ve genişlikle beraber olan çöldür; el-Leys bunu söyledi ve şu beyti okudu:
  Kafile, Yemenî doru atlar üzerinde onları yükseltir                      Üzerinde rüzgârın eteğine bir **نمـنـيم** olan bir **فيفا**ya (doğru)

  **كالفيفاة**; bu, İbn Cinnî’dendir. Ve **الفيفياء** med ile; kısaltılır da **الياء** ile yazılır. el-Müberred dedi: **فيفاء**’ın **ألف**’ı ziyadedir; çünkü onlar bu mânâda **فيف** derler. Şeyhimiz dedi: **فيفاء**’ın vezni **فعلاء**’dır; **الفيف** olmasaydı onu **فعلان** üzerine حمل etmek daha evlâ olurdu; fakat **الفيف**, iki **ألف**’ın ziyadesine delâlet etti; o hâlde o, **قلق** bâbındandır; bunlar az lafızlardır. Ve **فيفاء**’ın **ألف**’ı ilhâk için değildir ki sarf olunsun; çünkü الكلام’da **فعلال** yoktur. es-Süheylî bunu **الروض**’da genişçe açmıştır; ona müracaat et. **الفيف**’in cemi: **أفياف** ve **فيوف**. el-Cevherî, Ru’be’ye ait olarak şu beyti okudu:
  **مهيل** **أفياف** لها **فيوف**; ve **المهيل**: korkulan (yer)dir. Ve onun sözü: **لها**; yani onun yanlarından çöller (vardır). Bu, **الصحاح**’ın nassıdır. Ve **التكملة**’de: o, çirkin bir tashîf ve sahih olmayan bir tefsirdir; rivayet **مهبل**’dir; **الهاء**’ın sükûnu ve **الباء** **الموحدة**’nın kesriyle; o, her iki dağ arasındaki çukur (yer)dir. Onu tefsiriyle daha da fesada artırdı; çünkü eğer o, **الهول**’den olsaydı **مهول** denirdi, **الواو** ile. **الفيفي**’nin cemi, maksûr olarak: **فياف**. el-Muerric dedi: yerden **الفيف**: rüzgârların muhtelifi; Şemmer onu tercih etti ve onu ikrar etti. Ve **فيف** (izâfetsiz): Müzeyne’ye ait bir menzildir; Ma’n b. Evs el-Müzenî dedi:
  Ey kınayıcı, **فيفا** ve **فيحة**’yı,                      ve **ثورا**’yı mesken tutanı; ve bizden sonra **الأكاحل**’i himaye edeni (kınama).

Ve **فيف الريح**: **ع**; **الدهناء**’da. Ebû Affân dedi: o, Necd’in yukarı taraflarındadır; onun bilinen bir günü vardır; onda Has’am ile Benî Âmir arasında bir savaş oldu; onda Âmir b. et-Tufeyl’in gözü çıkarıldı; o, onun hakkında şöyle diyen kimsedir:
  Ve bilmişlerdir ki ben onların üzerine dönerim                      **فيف الريح** akşamı, dönenin dönüşü gibi.

el-Cevherî, Amr b. Ma’dîkerib’e ait olarak şu beyti okudu:
  Haber veren size haber verdi: siz                      **فيف الريح** günü **الفلج**’de gecelediniz.

es-Sâğânî dedi: Bu beyit Amr b. Ma’dîkerib’in divanında değildir; bu kafiye üzere ona ait bir kaside de yoktur. Ve el-Cevherî’nin sözü: **وفيف الريح**: Arapların günlerinden bir gündür; yanlıştır. Doğrusu: **ويوم فيف الريح**: Arapların günlerinden bir gündür.
 **فيفاء رشاد**: **ع**; Kesîr dedi:
  Ve o binek bilmiştir ki siz                      ne vakit **فيفا رشاد**’a girseniz, sürülürsünüz.

Ve **فيفاء الخبار**: Medine yakınında **العقيق**’te bir mevzidir; Nebî صلى الله عليه وسلم, develerinin sütlü develeri yanında **عرينة**’den bir grubu oraya indirdi. Ve **الخبار**, **سحاب** gibi: yumuşak toprak. Bazıları onu **الحبار** diye rivayet etti; **الحاء** **المهملة** ile ve şeddeli **الباء** **الموحدة** ile. Ve **فيفاء الغزال**: Mekke’de bir mevzidir; oradan **الأبطح**’a inilir; Kesîr dedi:
  Sana seslenirim; hacılar haccedince ve tekbir getirince                      **فيفا غزال**’da bir topluluk ve telbiye getirdim.

Ve onun üzerine istidrâk olunan şeylerdendir: **الفيفاء**: kaygan (düz) kaya; bunu el-Cevherî zikretmiştir. Ve **فيفاء مدان**: Zeyd b. Hârise’nin gazvesinde zikri gelen bir mevzidir. Ebû Amr dedi: Her iki dağ arasındaki her yol: **فيف**. Ve **فيفان**: bir mevzin adıdır; Teebbete Şerran dedi:

  Gönlü tutkun olanı dürttüm; beni ürküttü                      **فيفان**’da insanlar; derken **الفـرانـيا** geçti.
