# قبح — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D8%AD/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%A8%D8%AD/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قبح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D8%AD.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: قبح

قَبُحَ
1 قَبُحَ ذ , (S, Msb, K, &c.,) aor. قَبُحَ , (Msb, K,) inf. n. ↓ قُبْحٌ, (Msb, K,) [or this, accord. to the S, seems to be a simple subst.,] and قَبْحٌ (K) and قَبَاحَةٌ (S, K) and قُبُوحَةٌ and قُبُوحٌ and قُبَاحٌ, (K,) He, or it, (a form, and an action, L, and anything, T,) was, or became, bad, evil, abominable, foul, unseemly, unsightly, ugly, or hideous; contr. of حَسُنَ. (S, Msb, K, TA, &c.) One says of a man, قَبُحَ وَشَقُحَ [app. using the latter v. as an imitative sequent]: and جَآءَ بِالقَبَاحَةِ وَالشَّقَاحَةِ [He did, or said, what was bad or evil &c.]. (K in art. شقح.) And ↓ اُقْبُحْ اـِنْ كُنْتَ قَابِحًا Be thou bad or evil &c., if thou be desirous of becoming so: and قَوْقَ مَا قَبُحَ ↓ مَا هُوَ بِقَابِحٍ He is not becoming bad &c., or will not become bad &c., above the degree in which he has become so: and in like manner one says in similar cases. (Lh, L.) -A2- لَا تَقْبَحُوا الوَجْهَ, occurring in a trad., means Say not ye that the face is قَبِيح [i. e. unseemly, unsightly, ugly, or hideous]; because God formed it: or the meaning is, say not ye قَبَحَ اللّٰهُ وَجْهَ فُلَانٍ [expl. in what follows]. (L.) ― -b2- And قَبَحَهُ اللّٰهُ, (S, A, Msb, K, TA, &c., [in the CK قَبَّحَهُ,]) aor. قَبَحَ , (Msb,) inf. n. قَبْحٌ and قُبُوحٌ, (AZ, L, TA,) God removed him, or may God remove him, (S, A, Msb, K, &c.,) far, (A, TA,) from good, or prosperity, (S, Msb, K,) or from all that is good; (L, TA;) [or from success, or the attainment of that which he deserves or seeks; (see the pass. part. n.;)] like as one does the dog and the pig: (AZ, L, TA:) [or God drove him away, or may God drive him away, like a dog: or God rendered him, or may God render him, foul, unseemly, unsightly, ugly, or hideous, in form: (see, again, the pass. part. n.:)] and اللّٰهُ ↓ قَبَّحَهُ has a similar, but intensive, signification. (Msb.) One says, قَبْحًا لَهُ [an elliptical expression, a verb and its agent being understood, i. e., with these supplied, (May God decree) removal far from good, &c., to him; or (cause) removal &c. (to cleave) to him; meaning may removal &c. betide him]; (S;) and ↓ قُبْحًا (S, A) also, (S,) with damm; (A;) [i. e. foulness, unseemliness, unsightliness, ugliness, or hideousness;] and لَهُ وَشُقْحًا ↓ قُبْحًا; (L, K, TA;) and قَبْحًا لَهُ وَشَقْحًا; in which شقحا is [said to be] an imitative sequent. (L, TA: but see art. شقح.) ― -b3- قَبَحْتُ لَهُ وَجْهَهُ, [thus,] without teshdeed, means I said to him, قَبَحَ اللّٰهُ وَجْهَكَ [i. e. May God remove thee far from good, &c., for وَجْهَكَ is here put for نَفْسَكَ, the phrase being] from القَبْحُ signifying “ the removing far [from good, &c.]. ” (AA, L. [See an ex. in a verse cited in art. سبح, conj. 2.]) -A3- And قَبَحَ (IAar, L, K, TA, [accord. to the CK قبّح, and so in one of two copies of the A, but the former is the right, as is shown by the form of the aor. in an ex. in the TA,]) He broke a purulent pustule (in his face, L,) in order that the matter might come forth: (L, K, TA:) or he squeezed a purulent pustule to express its contents before it was ripe: (A, TA:) and [in like manner] he broke an egg, (K,) or anything. (L.)

قبّحهُ
2 قبّحهُ ذ He (i. e. God) rendered him, or it, bad, evil, abominable, foul, unseemly, unsightly, ugly, or hideous. (L.) ― -b2- See also the preceding paragraph, near the middle. ― -b3- And He rejected, or reprobated, what he said, as bad, evil, abominable, foul, or unseemly. (L.) ― -b4- And قبّح عَلَيْهِ فِعْلَهُ, (S, A, Msb, K,) inf. n. تَقْبِيحٌ, (S, K,) He showed, or declared, his deed to be bad, evil, abominable, foul, or unseemly: (K:) said when a deed is such as is blamed. (Msb.)

قابحهُ
3 قابحهُ ذ , (A,) inf. n. مُقَابَحَةٌ, (K, TA,) with which مُكَابَحَةٌ is syn., (TA,) He reviled, or vilified, him, being reviled, or vilified, by him; or he vied, or contended, with him in reviling, or vilifying (A, K. *)

اقبح
4 اقبح ذ He did [or said] what was bad, evil, abominable, foul, or unseemly. (S, A, K.) -A2- مَا أَقْبَحَ وَجْهَهُ is said in reviling a man [as meaning How foul, unseemly, unsightly, ugly, or hideous, is his face!]. (Ham p. 138.)

استقبحهُ
10 استقبحهُ ذ He regarded him, or it, as bad, evil, abominable, foul, unseemly, unsightly, ugly, or hideous; (TA;) contr. of استحسنهُ. (S, * K.)

قُبْحٌ
قُبْحٌ ذ [either an inf. n. or a simple subst.; much used as a simple subst., and ↓ مَقَابِحُ, q. v., may be an anomalous pl. thereof, like as مَحَاسِنُ is said to be of its contr. حُسْنٌ]: see 1, first sentence; and again, in two places, in the latter half.

القَبَاحُ
القَبَاحُ ذ : see the next following paragraph.

قَبِيحٌ
قَبِيحٌ ذ Bad, evil, abominable, foul, unseemly, unsightly, ugly, or hideous; contr. of حَسَنٌ; (S, L, Msb, K, &c.;) applied to a form, and to an action, (L,) and to anything: (T:) pl. قِبَاحٌ and قَبَاحَى and قَبْحَى: fem. قَبِيحَةٌ; pl. قَبَائِحُ and قِبَاحٌ. (K.) ― -b2- نَاقَةٌ قَبِيحَةٌ الشُّخْبِ A she-camel having wide orifices to her teats. (A, K.) ― -b3- القَبِيحُ [is said to signify] The extremity of the bone of the elbow; (S, TA;) so in the T; and the اـِبْرَة is another small bone, the head of which is large, and the rest of it small, [the former, i. e. the head.] compactly joined to the قَبِيح: (TA:) or [it is more correctly expl. as] the extremity of the bone of the upper half of the arm, next the elbow; (K, TA;) the extremity next the shoulderjoint being called الحَسَنُ, because of the abundance of the flesh that is upon it: (TA:) or the (??) part of the upper half of the arm; the upper part being called الحَسَنُ: (Fr. TA:) or the قَبِيحَانِ are the two slender ends that are at the heads of the ذِرَاعَانِ [here meaning the two bones of the fore arm; (TA:) or the قَبِيح is the place of junction [of the bones] of the shank and the thigh, (K, TA,) which are termed قَبِيحَانِ; (TA;) and it is also called ↓ القَبَاحُ: (K, TA:) accord. to A'Obeyd, كِسْرُ قَبِيحٍ, (L, TA,) which is composed of two syn. words, one prefixed to the other, governing it in the gen. case, (L,) signifies the bone of the سَاعِد [here meaning the upper half of the arm] from the part next the middle to the elbow. (L, TA; and thus it is expl. in the S and K in art. كسر.)

قُبَّاحٌ
قُبَّاحٌ ذ A bear (K, TA) that is extremely aged, or old and weak. (TA.)

قَابِحٌ
قَابِحٌ ذ [as part, n. of قَبُحَ]: see 1, first quarter, in two places.

مَقْبُوحٌ
مَقْبُوحٌ ذ , of which the pl. occurs in the Kur [xxviii. 42]. (S, L, Msb,) Removed (S, Msb, K, TA) far (TA) from good, or prosperity, (S, K,) or from all that is good: (L, TA;) or from success, or the attainment of that which he desires or seeks; (Msb;) like as are the dog and the pig: (AZ, L, TA:) or driven away like a dog: (ISd, TA:) or rendered foul, unseemly, unsightly, ugly, or hideous, in form. (I'Ab, TA.) [See also مَشْقُوحٌ, in the first paragraph of art. شقح.]

مَقَابِحُ
مَقَابِحُ ذ Bad, evil, abominable, foul, or unseemly, qualities or dispositions [&c.]; contr. of [مَحَاسِنُ and] مَمَادِحُ. (L. [See قُبْحٌ.])

### Türkçe

قَبُحَ
1 **قَبُحَ** **ذ** , (S, Msb, K, &c.,) muzâri‘i **قَبُحَ** , (Msb, K,) mastarı ↓ **قُبْحٌ**, (Msb, K,) [yahut bu, S’ye göre, basit bir isim gibi görünür,] ve **قَبْحٌ** (K) ve **قَبَاحَةٌ** (S, K) ve **قُبُوحَةٌ** ve **قُبُوحٌ** ve **قُبَاحٌ**, (K,) O, yahut o (bir sûret ve bir fiil, L, ve herhangi bir şey, T,) kötü, şerli, iğrenç, pis, yakışıksız, çirkin görünümlü, çirkin, yahut korkunç idi veya oldu; **حَسُنَ**’ın zıddı. (S, Msb, K, TA, &c.) Bir adam hakkında şöyle denir: **قَبُحَ وَشَقُحَ** [görünüşe göre ikincisini taklitî bir ardıl olarak kullanarak]: ve **جَآءَ بِالقَبَاحَةِ وَالشَّقَاحَةِ** [kötü veya şerli vb. olanı yaptı yahut söyledi]. (K, **شقح** maddesinde.) Ve ↓ **اُقْبُحْ اـِنْ كُنْتَ قَابِحًا** “Eğer öyle olmayı arzu ediyorsan, kötü yahut şerli vb. ol”: ve **قَوْقَ مَا قَبُحَ** ↓ **مَا هُوَ بِقَابِحٍ** “O, kötüleşmekte vb. değildir, yahut kötüleşmeyecek vb.dir; kötüleştiği derecenin üstünde”: ve benzeri hâllerde de aynı şekilde söylenir. (Lh, L.) -A2- Bir hadiste vârid olan **لَا تَقْبَحُوا الوَجْهَ**, “Yüzün **قَبِيح** [yani yakışıksız, çirkin görünümlü, çirkin, yahut korkunç] olduğunu söylemeyin” demektir; çünkü Allah onu şekillendirmiştir: yahut mânâ, “**قَبَحَ اللّٰهُ وَجْهَ فُلَانٍ** demeyin”dir [aşağıda açıklanmıştır]. (L.) ― -b2- Ve **قَبَحَهُ اللّٰهُ**, (S, A, Msb, K, TA, &c., [CK’de **قَبَّحَهُ**]) muzâri‘i **قَبَحَ** , (Msb,) mastarı **قَبْحٌ** ve **قُبُوحٌ**, (AZ, L, TA,) Allah onu uzaklaştırdı, yahut Allah onu uzaklaştırsın, (S, A, Msb, K, &c.,) uzak, (A, TA,) hayırdan yahut refahtan, (S, Msb, K,) yahut hayır olan her şeyden; (L, TA;) [yahut başarıdan, yahut hak ettiği veya aradığı şeye erişmekten; (ism-i mef‘ûle bak);] köpeğe ve domuza yapıldığı gibi: (AZ, L, TA:) [yahut Allah onu köpek gibi kovdu, yahut Allah onu köpek gibi kovsun: yahut Allah onu sûretçe pis, yakışıksız, çirkin görünümlü, çirkin, yahut korkunç kıldı, yahut kılsın: (yine ism-i mef‘ûle bak):] ve **اللّٰهُ** ↓ **قَبَّحَهُ** benzer, fakat şiddetli bir mânâya sahiptir. (Msb.) Şöyle denir: **قَبْحًا لَهُ** [hazfedilmiş bir ifade; bir fiil ve onun fâili takdir edilmiştir; yani bunlar tamamlanınca, “(Allah hükmetsin) hayırdan uzaklaştırmaya vb. onun için; yahut (sebep kılsın) uzaklaştırmayı vb. (ona yapışmaya)”; mânâ: uzaklaştırma vb. ona gelsin]; (S;) ve ↓ **قُبْحًا** (S, A) dahi, (S,) damme ile; (A;) [yani pislik, yakışıksızlık, çirkin görünümlülük, çirkinlik, yahut korkunçluk;] ve **لَهُ وَشُقْحًا** ↓ **قُبْحًا**; (L, K, TA;) ve **قَبْحًا لَهُ وَشَقْحًا**; bunda **شقحا** [denildiğine göre] taklitî bir ardıldır. (L, TA: fakat **شقح** maddesine bak.) ― -b3- **قَبَحْتُ لَهُ وَجْهَهُ**, [böyle,] şeddesiz, “Ona **قَبَحَ اللّٰهُ وَجْهَكَ** dedim” demektir [yani “Allah seni hayırdan vb. uzaklaştırsın”; çünkü burada **وَجْهَكَ**, **نَفْسَكَ** yerine konmuştur; ibare] “hayırdan vb. uzaklaştırma” mânâsına gelen **القَبْحُ**’tandır. (AA, L. [**سبح** maddesinde, 2. bâbda zikredilen bir beyitte bir örneğe bak.]) -A3- Ve **قَبَحَ** (IAar, L, K, TA, [CK’ye göre **قبّح**, ve A’nın iki nüshasından birinde de böyledir; fakat birincisi doğrudur; TA’daki bir örnekte muzâri‘inin şekli bunu gösterir,]) (yüzünde, L,) irinli bir çıbanı, içindeki madde çıksın diye patlattı: (L, K, TA:) yahut olgunlaşmadan önce içindekini çıkarmak için irinli bir çıbanı sıktı: (A, TA:) ve [aynı şekilde] bir yumurtayı, (K,) yahut herhangi bir şeyi kırdı. (L.)

قبّحهُ
2 **قبّحهُ** **ذ** O (yani Allah) onu, yahut onu (şeyi), kötü, şerli, iğrenç, pis, yakışıksız, çirkin görünümlü, çirkin, yahut korkunç kıldı. (L.) ― -b2- Ayrıca, önceki paragrafın ortalarına yakın yerine de bak. ― -b3- Ve onun söylediğini, kötü, şerli, iğrenç, pis, yahut yakışıksız olarak reddetti, yahut ayıpladı. (L.) ― -b4- Ve **قبّح عَلَيْهِ فِعْلَهُ**, (S, A, Msb, K,) mastarı **تَقْبِيحٌ**, (S, K,) Onun fiilini kötü, şerli, iğrenç, pis, yahut yakışıksız olarak gösterdi, yahut beyan etti: (K:) bir fiil kınanan türden olduğunda söylenir. (Msb.)

قابحهُ
3 **قابحهُ** **ذ** , (A,) mastarı **مُقَابَحَةٌ**, (K, TA,) bununla **مُكَابَحَةٌ** eşanlamlıdır, (TA,) Ona sövdü yahut onu aşağıladı; o da ona söver yahut onu aşağılar iken; yahut sövmede yahut aşağılamada onunla yarıştı yahut çekişti. (A, K. *)

اقبح
4 **اقبح** **ذ** Kötü, şerli, iğrenç, pis, yahut yakışıksız olanı yaptı [yahut söyledi]. (S, A, K.) -A2- Bir adamı sövmede **مَا أَقْبَحَ وَجْهَهُ** denir [mânâsı: “Onun yüzü ne kadar pis, yakışıksız, çirkin görünümlü, çirkin, yahut korkunç!”]. (Ham p. 138.)

استقبحهُ
10 **استقبحهُ** **ذ** Onu, yahut onu (şeyi), kötü, şerli, iğrenç, pis, yakışıksız, çirkin görünümlü, çirkin, yahut korkunç gördü; (TA;) **استحسنهُ**’ın zıddı. (S, * K.)

قُبْحٌ
**قُبْحٌ** **ذ** [ya bir mastar yahut basit bir isim; basit isim olarak çok kullanılır; ve ↓ **مَقَابِحُ**, bkz., bunun aykırı bir çoğulu olabilir; tıpkı **مَحَاسِنُ**’in zıddı **حُسْنٌ**’ün çoğulu olduğu söylendiği gibi]: 1’in ilk cümlesine bak; ve yine, ikinci yarının iki yerinde.

القَبَاحُ
**القَبَاحُ** **ذ** : bir sonraki paragrafa bak.

قَبِيحٌ
**قَبِيحٌ** **ذ** Kötü, şerli, iğrenç, pis, yakışıksız, çirkin görünümlü, çirkin, yahut korkunç; **حَسَنٌ**’ün zıddı; (S, L, Msb, K, &c.;) bir sûrete ve bir fiile, (L,) ve herhangi bir şeye uygulanır: (T:) çoğulu **قِبَاحٌ** ve **قَبَاحَى** ve **قَبْحَى**: müennesi **قَبِيحَةٌ**; çoğulu **قَبَائِحُ** ve **قِبَاحٌ**. (K.) ― -b2- **نَاقَةٌ قَبِيحَةٌ الشُّخْبِ** Meme uçlarının delikleri geniş olan bir dişi deve. (A, K.) ― -b3- **القَبِيحُ** [şu mânâya geldiği söylenir:] dirsek kemiğinin ucu; (S, TA;) T’de böyledir; ve **اـِبْرَة** başka bir küçük kemiktir; başı büyük, geri kalanı küçüktür; [birincisi, yani başı,] sıkıca **قَبِيح**’e bitişiktir: (TA:) yahut [daha doğru olarak] kolun üst yarısının kemiğinin, dirseğe yakın ucu diye açıklanır; (K, TA;) omuz eklemine yakın uca ise, üzerinde etin çokluğu sebebiyle, **الحَسَنُ** denir: (TA:) yahut kolun üst yarısının (??) kısmı; üst kısmına **الحَسَنُ** denir: (Fr. TA:) yahut **قَبِيحَانِ**, **ذِرَاعَانِ**’ın başlarında bulunan iki ince uçtur [burada iki önkol kemiği mânâsında; (TA:) yahut **قَبِيح**, incik ve uyluğun [kemiklerinin] birleşme yeridir, (K, TA,) bunlara **قَبِيحَانِ** denir; (TA;) ve ayrıca ↓ **القَبَاحُ** da denir: (K, TA:) A‘Obeyd’e göre, **كِسْرُ قَبِيحٍ**, (L, TA,) biri diğerinin önüne getirilmiş, onu cer hâlinde yöneten iki eşanlamlı kelimeden oluşur, (L,) ve **سَاعِد**’in [burada kolun üst yarısı mânâsında] ortasına yakın kısımdan dirseğe kadar olan kemiği demektir. (L, TA; ve S ile K’de **كسر** maddesinde de böyle açıklanır.)

قُبَّاحٌ
**قُبَّاحٌ** **ذ** Çok ihtiyarlamış; yahut yaşlı ve zayıf bir ayı. (K, TA) (TA.)

قَابِحٌ
**قَابِحٌ** **ذ** [**قَبُحَ**’ın ism-i fâili olarak]: 1’in ilk çeyreğinde iki yerde bak.

مَقْبُوحٌ
**مَقْبُوحٌ** **ذ** , bunun çoğulu Kur’ân’da [xxviii. 42] geçer. (S, L, Msb,) Uzaklaştırılmış, (S, Msb, K, TA) uzak, (TA) hayırdan yahut refahtan, (S, K,) yahut hayır olan her şeyden: (L, TA;) yahut başarıdan, yahut arzu ettiği veya aradığı şeye erişmekten; (Msb;) köpek ve domuz gibi: (AZ, L, TA:) yahut köpek gibi kovulmuş: (ISd, TA:) yahut sûretçe pis, yakışıksız, çirkin görünümlü, çirkin, yahut korkunç kılınmış. (I'Ab, TA.) [Ayrıca **شقح** maddesinin ilk paragrafında **مَشْقُوحٌ**’a da bak.]

مَقَابِحُ
**مَقَابِحُ** **ذ** Kötü, şerli, iğrenç, pis, yahut yakışıksız vasıflar veya huylar [&c.]; [**مَحَاسِنُ** ve] **مَمَادِحُ**’ın zıddı. (L. [**قُبْحٌ**’a bak.])
