# قبص — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D8%B5/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%A8%D8%B5/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قبص](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D8%B5.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: قبص

القاف والصاد والباء معهما
ق ص ب، ص ق ب، ق ب ص، ب ص ق مستعملات قصب: القَصَبُ: ثياب من كتان ناعمة رقاق، والواحد قصَبيُّ.
وكل نبت ساقه ذو أنابيب فهو قَصبٌ، وقصب الزرع تقصيباً.
والقَصَبُ: عظام اليدين والرجلين، وقصَبةُ الأنف عظمه، وكل عظيم مستدير أجوف.
وما اتخذ من فضة أو غيرها قصب.
والقَصْباءُ: القَصَبُ الكثير في مَقْصَبَتِه.
وقَصَبُ الرئة عروق غلاظ فيها، وهي مخارج النفس ومجاريه.
والقَصَبةُ: جوف القصر أو جوف الحصن يبنى فيه بناء هو أوسطه.
والقَصبةُ خصلة من الشعر تلتوي فإذا أنت قَصَّبْتَها كانت تَقصيبةً، وتجمع تَقاصيبَ، قال بشار:
وفرعٌ زانَ متنيكِ		وزانته التَّقاصيبُ
وهو أن تضمها لياً إلى أصلها وتشدها فتصبح تَقَاصيبَ.
وفلان يقصِبُ فلاناً: يمزقه ويذكره بالقبيح.
والقَصْبُ: القطع، والقَصّابُ يقصب الشاة ويفصل أعضاءها تقصيباً.
والقَصَبُ من الجوهر: ما كان مستطيلاً أجوف.
ولخديجة بيت في الجنة من قَصَبٍ لا وصب فيه ولا نصب أي لا داء فيه ولا عناء.
والقَصَبَ: الأمعاء كلها، وجمع أقصابٌ.
والقاصِبُ: الزامر.
صقب: الصَّقبُ والسَّقبُ الطويل مع ترارة في كل شيء.
والصِّقَبُ: القرب، وبالسين لغة.
ويقال للفصيل والفصيلة سَقْبٌ وسَقْبَةٌ.
ويقال للغصن الطويل الريان سَقْبٌ، قال ذو الرمة:
سَقْبانِ لم يتقشرْ عنْهما النَّجبُ
قبص: القَبْصُ: التناول بأطراف الأصابع.
ويروى: "فَقَبَصْتُ قَبْصَةً"، أي أخذت من أثر دابة جبرئيل عليه السلام. من التراب بأطراف أصابعي.
وفرس قَبُوصٌ أي إذا جرى لم يصب الأرض إلا أطراف سنابكه من قدم، ويقال: هو الرشيق الخلق، قال:
سليم الرجع طهطاه قَبوصُ
والقَبْصُ، والقِبْصُ أجود، مجمع النمل الكثير.
وتقول: إنهم لفي قِبْصٍ من العدد، وفي قِبْصِ الحصى أي في كثرة لا يستطاع عده.
والقَبَصُ: ارتفاع في الرأس وعظم، وقَبِصَ قَبَصاً فهو رجل أَقَبصُ الرأس. ضخم مدور، قال:
قَبْصاءُ لم تنطح ولم تكتل
بصق: بَصَقَ لغة في بَسَق، وبُصاقُ الجراد لعابه.
والبِصاقُ: هنات من الحرة تبدو منها إلى المستوى، الواحدة بَصْقةٌ كأن الحر بَصَقَها بَصْقاً.

### Türkçe

**القاف** ve **الصاد** ve **الباء** bunlarla birlikte

**ق ص ب**، **ص ق ب**، **ق ب ص**، **ب ص ق** kullanımdadır. **قصب**: **القَصَبُ**: ince, yumuşak ketenden elbiseler; tekili **قصَبيُّ**’dir.

Ve her bitki ki sapı borucuklu (tüplü) ise o **قَصبٌ**’dur; ekinin **قصب**’u, **تقصيباً** (taksîb ederek).

Ve **القَصَبُ**: ellerin ve ayakların kemikleridir; burnun **قصَبةُ**’si onun kemiğidir; ve her yuvarlak, içi boş büyük kemik.

Ve gümüşten veya başkasından yapılmış olan şey **قصب**’dur.

Ve **القَصْباءُ**: kendi **مَقْصَبَتِه**’sinde çok olan **القَصَبُ**’dur.

Ve akciğerin **قَصَبُ**’u: onda bulunan kalın damarlardır; onlar nefesin çıkışları ve onun yollarıdır.

Ve **القَصَبةُ**: sarayın iç boşluğu veya kalenin iç boşluğu; onun içinde bir yapı yapılır ki o onun ortasıdır.

Ve **القَصبةُ**: saçtan bir tutamdır; bükülür; sen onu **قَصَّبْتَ**’in mi o bir **تَقصيبةً** olur; **تَقاصيبَ** olarak toplanır. Beşşâr dedi ki:
وفرعٌ زانَ متنيكِ		وزانته التَّقاصيبُ

Ve o, onu bükerek köküne doğru toplaman ve onu sıkıca bağlamandır; böylece **تَقَاصيبَ** olur.

Ve falan, falanı **يقصِبُ**: onu parçalar ve onu çirkin olanla anar.

Ve **القَصْبُ**: kesmedir; ve **القَصّابُ** koyunu **يقصب** eder ve onun uzuvlarını **تقصيباً** ayırır.

Ve cevherden **القَصَبُ**: uzunlamasına, içi boş olan şeydir.

Ve Hadîce için cennette **قَصَبٍ**’dan bir ev vardır; onda ne **وصب** vardır ne **نصب**; yani onda ne hastalık vardır ne yorgunluk.

Ve **القَصَبَ**: bütün bağırsaklardır; çoğulu **أقصابٌ**.

Ve **القاصِبُ**: zurnacı.

**صقب**: **الصَّقبُ** ve **السَّقبُ**: her şeyde, her birinde bir **ترارة** ile birlikte uzun olan.

Ve **الصِّقَبُ**: yakınlık; **السين** ile (de) bir dildir.

Ve sütten kesilmemiş deve yavrusuna ve dişisine **سَقْبٌ** ve **سَقْبَةٌ** denir.

Ve uzun, sulak dala **سَقْبٌ** denir. Zû’r-Rumme dedi ki:
سَقْبانِ لم يتقشرْ عنْهما النَّجبُ

**قبص**: **القَبْصُ**: parmak uçlarıyla alma.

Ve rivayet olunur: “**فَقَبَصْتُ قَبْصَةً**”, yani Cebrâîl عليه السلام’in binitinin izinden, toprağı parmaklarımın uçlarıyla aldım.

Ve **قَبُوصٌ** bir at: yani koştuğu zaman, ayağından, toprakla ancak toynaklarının uçları temas eder; ve denir ki: o yaratılışça çeviktir. Dedi ki:
سليم الرجع طهطاه قَبوصُ

Ve **القَبْصُ** ve **القِبْصُ** (daha) iyidir: çok karıncanın toplandığı yer.

Ve dersin ki: onlar sayı bakımından bir **قِبْصٍ** içindedir; ve çakılın **قِبْصِ**’inde, yani sayılması mümkün olmayan bir çokluk içindedir.

Ve **القَبَصُ**: başta bir yükselti ve kemiktir; **قَبِصَ قَبَصاً**; o hâlde o, başı **أَقَبصُ** bir adamdır: iri, yuvarlak. Dedi ki:
قَبْصاءُ لم تنطح ولم تكتل

**بصق**: **بَصَقَ** **بَسَق**’ta bir dildir; ve çekirgenin **بُصاقُ**’u onun salyasıdır.

Ve **البِصاقُ**: lavdan (taşlıktan) birtakım küçük çıkıntılardır; onlardan düzlüğe doğru görünür; tekili **بَصْقةٌ**’dır; sanki sıcaklık onu **بَصَقَها بَصْقاً** (tükürmüş) gibidir.
