# قبض — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D8%B6/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%A8%D8%B6/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قبض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D8%B6.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: قبض

القاف والضاد والباء معهما
ق ض ب، ق ب ض يستعملان فقط قضب: القَضْبُ: الفصفصة الرطبة، قال يصف البستان:
فسيلها سامقُ جـبـارِهـا		واعتمَّ فيها القَضْيُب والسُّنْبُلُ
والقَضْبُ: كل شجرة سبطت أغصانها.
والقُضْبُ: قطعك للقضيب ونحوه.
والتَّقضيبُ: قطع أغصان الكرم أيام الربيع، قال القطامي:
فغدا صبيحة صوبها متوجساً		شئز القيام يُقَضِّبُ الأغصانا
وقَضَبْتُ ساعده بالسيف قَضْباً، وسيف قاضبٌ وقَضّابٌ ومِقضبٌ.
والقَضْبُ اسم ما قَضَبْتَ لسهام أو قسي، قال:
وفارجٍ من قَضْبِ ما تَقَضَّبا
والفارجُ: القوس البائنة الوتر.
والاقتِضابُ: ركوبك دابة صعبة لم ترض.
والاقتِضابُ: أن تقترح من ذات نفسك كلاماً أو شعراً فاضلاً.
والقضيبُ: السيف الدقيق، وجمع القضيب من الغصن قُضِبان بالضم والكسر.
قبض: القَبْضُ بجمع الكف على الشيء.
ومَقْبِضُ القوس أعم وأعرف من مِقْبَضٍ، وهو حيث يُقبَضُ عليه بجمع اليد، ومن السكين أيضاً.
والقَبيضُ: السريع نقل القوائم من الدواب.
وانقَبَضَ القوم أي أسرعوا في السير، قال رؤبة:
وعجِّلي بالقوم وانقباضِي
والقبْضُ: سوق شديد، قال:
في مائة يسير منها القابِضُ
وتقول: إنه ليَقبِضنُي ما قَبَضَكَ ويبسطني ما بَسَطكَ.
وتقول: الخير يبسطهُ والشر يَقبِضهُ. وانقَبَضْتَ عنا فما قَبَضَك عنا.
والتَّقَبُّضُ: التشنج.
والقَبَضُ: ما جمع من الغنائم فألقي في قبضه أي مجتمعه.
والقَبّاضةُ: الحمار السريع الذي يَقبِضُ العانة أي يعجلها، قال:
قَبَاضَةٌ بين العنيف واللبق

### Türkçe

**القاف** ve **الضاد** ve **الباء** onlarla birlikte

**ق ض ب**، **ق ب ض** yalnızca kullanılırlar.

**قضب**: **القَضْبُ**: yaş **الفصفصة** (yonca); bahçeyi vasfederken dedi ki:
فَسِيلُها سامِقُ جـبـارِهـا		واعتمَّ فيها **القَضْيُب** و**السُّنْبُلُ**

Ve **القَضْبُ**: dalları düzleşmiş her ağaç.

Ve **القُضْبُ**: senin **القضيب** ve benzerini kesmendir.

Ve **التَّقضيبُ**: ilkbahar günlerinde asmanın dallarını kesmek; **القطامي** dedi ki:
فغدا صبيحة صوبها متوجساً		شئز القيام يُقَضِّبُ الأغصانا

Ve “kılıçla onun önkolunu **قَضْباً** kestim”; ve kesen kılıç: **قاضبٌ** ve **قَضّابٌ** ve **مِقضبٌ**.

Ve **القَضْبُ**: oklar yahut yaylar için kestiğin şeyin adıdır; dedi ki:
وفارجٍ من **قَضْبِ** ما تَقَضَّبا

Ve **الفارجُ**: kirişi ayrık olan yaydır.

Ve **الاقتِضابُ**: razı olmamış (uysallaşmamış) zor bir binek hayvana binmendir.

Ve **الاقتِضابُ**: kendi nefsinden üstün bir söz yahut şiir teklif etmen (ortaya atman)dır.

Ve **القضيبُ**: ince kılıç; ve daldan olan **القضيب**in çoğulu **قُضِبان**dır; (hem) damme ile hem kesre ile.

**قبض**: **القَبْضُ**: avucu bir şeyin üzerine toplayarak (kapatıp) tutmaktır.

Ve **مَقْبِضُ** yayın (tutulan yeri), **مِقْبَضٍ**dan daha genel ve daha bilinenidir; o, elin toplanmasıyla üzerine tutulandır; bıçaktan da (böyledir).

Ve **القَبيضُ**: binek hayvanlarda ayakları hızlı nakletmek (hızlı adım atmak).

Ve **انقَبَضَ القوم**: yani yürüyüşte hızlandılar; **رؤبة** dedi ki:
وعجِّلي بالقوم وانقباضِي

Ve **القبْضُ**: şiddetli sevk; dedi ki:
في مائة يسير منها القابِضُ

Ve dersin ki: “Seni tutan şey beni de tutuyor; seni açan şey beni de açıyor”: **إنه ليَقبِضنُي ما قَبَضَكَ ويبسطني ما بَسَطكَ**.

Ve dersin ki: “Hayır onu açar, şer onu tutar”: **الخير يبسطهُ والشر يَقبِضهُ**. Ve “bizden **انقَبَضْتَ**; seni bizden ne tuttu?”: **فما قَبَضَك عنا**.

Ve **التَّقَبُّضُ**: kasılma.

Ve **القَبَضُ**: ganimetlerden toplanan şeydir; “onun **قبضه**sine”, yani onun toplanma yerine atıldı.

Ve **القَبّاضةُ**: süratli eşek; **العانة**yı, yani onu acele ettirir; dedi ki:
قَبَاضَةٌ بين العنيف واللبق
