# قبض — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D8%B6/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%A8%D8%B6/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قبض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D8%B6.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: قبض

قَبَضْتُ الشي قَبْضاً: أخذته. والقَبْضُ: خلاف البسطِ. ويقال: صار الشيء في قَبْضتك، أي في مِلكك. ودخل مال فلانٍ في القَبَضِ، وهو ما قُبِضَ من أموال الناس. والانقِباضُ: خلافُ الانبساط. وانْقَبَضَ الشيءُ: صار مَقْبوضاً. والقُبْضَةُ بالضم: ما قَبَضْتَ عليه من شيء. يقال: أعطاه قُبْضَةً من سويقٍ أو تمرٍ، أي كفًّا منه. وربَّما جاء بالفتح. والمَقْبِضُ من القوس والسيف: حيث يُقْبَضُ عليه بجمع الكفّ. وأقْبَضْتَ السيف والسكين، أي جعلت له مَقْبِضاً. ويقال: رجلٌ قُبَضَةٌ رُفَضَةٌ، للذي يتمسَّك بالشيء ثم لا يلبث أن يدعه ويرفضه. وراعٌ قُبَضَةٌ، إذا كان مُنْقَبِضاً لا يتفسَّح في رعي غنمه. وتَقَبَّضَ عنه، أي اشْمأزّ. وتَقَبَّضَتِ الجلدة في النار، إذا انزوت. وقَبَّضْتُ الشيء تَقْبيضاً: جمعته وزويته. وتَقبيضُ المال: إعطاؤه لمن يأخذه. وقُبِضَ فلان، أي مات، فهو مقبوضٌ. والقَبْضُ: الإسراعُ، ومنه قوله تعالى: "أوَلَمْ يَرَوْا إلى الطَّيرِ فوقَهمْ صافَّاتٍ ويَقْبِضْنَ". ورجلٌ قابِضٌ وقَبيضٌ بيِّن القَباضةِ، إذا كان منكمشاً سريعاً. وفرسٌ قَبيضُ الشدِّ، أي سريعُ نقل القوائم. والقبْضُ: السوقُ السريعُ، يقال: هذا حادٍ قابِضٌ. وحادٍ قَبَّاضٌ وقَبَّاضَةٌ. قال رؤبة:
قَبَّاضَةٌ بين العنيفِ واللبِق

### Türkçe

**قَبَضْتُ** **الشي** **قَبْضاً**: onu aldım. **والقَبْضُ**: **البسطِ**’ın zıddıdır. Ve denilir: şey **قَبْضتك**’te oldu; yani mülkünde oldu. Ve falanın malı **القَبَضِ**’a girdi; o, insanların mallarından kabzedilmiş olan şeydir. **والانقِباضُ**: **الانبساط**’ın zıddıdır. Ve **انْقَبَضَ** şey: **مَقْبوضاً** oldu. **والقُبْضَةُ** (damme ile): bir şeyden üzerine kabzettiğin şeydir. Denilir: ona **قُبْضَةً** **سويقٍ** veya **تمرٍ** verdi; yani ondan bir avuç. Ve bazen fetha ile gelir. **والمَقْبِضُ** yaydan ve kılıçtan: avucun toplanmasıyla üzerine kabzedilen yerdir. Ve **أقْبَضْتَ** kılıcı ve bıçağı; yani ona bir **مَقْبِضاً** yaptın. Ve denilir: adam **قُبَضَةٌ رُفَضَةٌ**; bir şeye tutunup sonra gecikmeden onu bırakan ve terk eden kimse için. Ve çoban **قُبَضَةٌ**; eğer daralan, koyunlarını otlatmada genişlemeyen ise. Ve **تَقَبَّضَ** ondan; yani tiksindi. Ve deri ateşte **تَقَبَّضَتِ**; eğer büzüşüp çekildi ise. Ve **قَبَّضْتُ** şeyi **تَقْبيضاً**: onu topladım ve büzdüm. Ve **تَقبيضُ** mal: onu alan kimseye onu vermektir. Ve falan **قُبِضَ**; yani öldü; o hâlde o **مقبوضٌ**dur. **والقَبْضُ**: hızlanmadır; ondan Yüce Allah’ın sözü: “أوَلَمْ يَرَوْا إلى الطَّيرِ فوقَهمْ صافَّاتٍ ويَقْبِضْنَ”. Ve adam **قابِضٌ** ve **قَبيضٌ**; **القَباضةِ**’si açık (belli) ise; eğer büzülmüş, hızlı ise. Ve at **قَبيضُ الشدِّ**; yani ayakların naklinde hızlı. Ve **القبْضُ**: hızlı sevktir; denilir: bu **حادٍ قابِضٌ**dur. Ve **حادٍ قَبَّاضٌ** ve **قَبَّاضَةٌ**. Rü’be dedi ki:
قَبَّاضَةٌ بين العنيفِ واللبِق
