# قثث — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AB%D8%AB/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%AB%D8%AB/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قثث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AB%D8%AB.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قثث

القث: الجر والسوق  وجمعك الشىء بكثرة. يقال: قث الشئ يقثه قثا: جره وجمعه في كثرة، وجاء فلان يقث مالا ويقث معه دنيا عريضة، أي يجرها معه، وفي الحديث:  حث النبي صلى الله عليه وسلم على الصدقة فجاء أبو بكر بماله يقثه  أي يسوقه، من قولهم: قث السيل الغثاء، وقيل: يجمعه. القث:  القلع، كالاقتثاث  يقال: اقتث القوم من أصلهم، واجتثهم، إذا استأصلهم، واقتث حجرا من مكانه، إذا اقتلعه، واقتث واجتث، إذا قلع من أصله، والقث والجث واحد. القث  : نبث  ، وصوابه بالفاء، كما تقدم، أو لغة فيه.  والمقثة: الكثرة  ، كالمفثة بالفاء، وبنو فلان ذوو مقثة، أي ذوو عدد كثير، وما أكثر مقثتهم، قاله الأصمعي وغيره. المقثة والمطثة: لغتان، وهما بكسر الميم:  خشبة  مستديرة  عريضة يلعب بها الصبيان  ينصبون شيئا، ثم يجدتثونه عن موضعه، قال ابن دريد: هي شبيهة بالخرارة، وتقول: قثثناة وطثثناه، قثا وطثا. قثاث  كغراب: المتاع  ونحوه وجاءوا بقثاثهم وقثاثتهم، أي لم يدعوا وراءهم شيئا. القثاث،  ككتان: النمام  ، أنكره بعضهم، وقال: إنما هو بالفوقية لا المثلثة، أو هو لغة، وعليه جرى المصنف، وهو ضعف. قثاث  ككتاب  ، كذا ضبطه بعض المحدثني، وأهل الأنساب  : جد  والد  ذهبن  ، بالذال المعجمة، كجعفر، وقيل: بالمهملة، وقيل: دهين مصغرا، وقال جماعة: زهير، وضعفوا الثاني والثالث وغلطوا الرابع،  ابن قرضم  كزبرج، ابن العجيل القثاثي  الوارد على رسول الله صلى الله  تعالى  عليه وسلم  من بنى مهرة،  والمحدثون  وبعض من أهل الأنساب  يفتحون  القاف وقرضم بالقاف، كما قيده الدار قطنى، وضبطه ابن ماكولا بالفاء.  والقثيثى  بالكسر  : جمع المال  ، وهو مصدر قث المال، إذا جمعه.  والقثيثة والقثاثة  ، بالفتح فيهما  : الجماعة  من الناس.  والقثقثة: وفاء المكيال،  وتحريك الوتد  ، وإراغته  لنزعه  من الأرض.
 ومما يستدرك عليه: يقال للودى أول ما يقلع من أمه: جثيث وقثيث.

### Türkçe

**القث**: çekme ve sevk etme; ve senin bir şeyi çoklukla toplaman. Denilir: **قث الشئ يقثه قثا**: onu çekti ve onu çokluk içinde topladı; ve falan kimse geldi, malı **يقث** ediyor ve onunla birlikte geniş bir dünya **يقث** ediyor; yani onu kendisiyle birlikte çekiyor. Ve hadiste: Peygamber صلى الله عليه وسلم sadakaya teşvik etti de Ebû Bekir malıyla geldi, onu **يقثه** ediyordu; yani onu sevk ediyordu; onların sözünden: **قث السيل الغثاء**; ve denildi: onu toplar.

**القث**: söküp çıkarma; **كالاقتثاث** gibi. Denilir: **اقتث القوم من أصلهم** ve **اجتثهم**; onları kökünden söküp attığı zaman. Ve bir taşı yerinden **اقتث** etti; onu söküp çıkardığı zaman. Ve **اقتث** ve **اجتث**: kökünden söküp çıkardığı zaman. Ve **القث** ile **الجث** birdir.

**القث**: **نبث**; ve doğrusu **بالفاء** iledir, daha önce geçtiği üzere; yahut onda bir dildir.

Ve **المقثة**: çokluk; **كالمفثة بالفاء** gibi. Ve falan oğulları **ذوو مقثة**dir; yani çok sayılı kimselerdir. Ve onların **مقثتهم**i ne çoktur! Bunu el-Asmaʿî ve başkası söyledi.

**المقثة** ve **المطثة**: iki dildir; ve ikisi de mîm’in kesresiyle: çocukların oynadığı, yuvarlak, geniş bir tahta; bir şeyi dikerler, sonra onu yerinden **يجدتثونه** ederler. İbn Düreyd dedi: o, **الخرارة**ya benzer. Ve dersin: **قثثناة** ve **طثثناه**; **قثا** ve **طثا**.

**قثاث** كـ**غراب**: eşya ve benzeri. Ve **بقثاثهم** ve **قثاثتهم** ile geldiler; yani arkalarında hiçbir şey bırakmadılar.

**القثاث** كـ**كتان**: laf taşıyan; bazısı onu inkâr etti ve dedi: ancak o, **بالفوقية** iledir, **لا المثلثة** ile değil; yahut o bir dildir. Ve bunun üzere musannif yürüdü; ve o zayıftır.

**قثاث** كـ**كتاب**: bazı muhaddislerin ve nesep ehlinin onu ضبط ettiği böyledir: **جد والد ذهبن**; **بالذال المعجمة** ile, **كجعفر** gibi. Ve denildi: **بالمهملة** ile. Ve denildi: **دهين** küçültülmüş olarak. Ve bir cemaat dedi: **زهير**. Ve ikinciyi ve üçüncüyü zayıf saydılar ve dördüncüyü yanlışladılar: **ابن قرضم** كـ**زبرج**; **ابن العجيل القثاثي**; Benî Mehرة’den, Resûlullah صلى الله تعالى عليه وسلم’e gelen. Ve muhaddisler ve nesep ehlinden bazısı **القاف**ı fetha ederler ve **قرضم**ı **بالقاف** ile (okurlar); ed-Dârakutnî’nin kaydettiği gibi. Ve İbn Mâkûlâ onu **بالفاء** ile ضبط etti.

Ve **القثيثى** (kesre ile): malı toplama; ve o, **قث المال**ın masdarıdır; onu topladığı zaman.

Ve **القثيثة** ve **القثاثة** (ikisinde de fetha ile): insanlardan bir cemaat.

Ve **القثقثة**: ölçeğin tamlığı; ve kazığı hareket ettirme; ve onu, yerden söküp çıkarmak için gevşetip sallama.

Ve onun üzerine istidrâk edilenden: **الودى**ye, anasından ilk sökülüp çıkarıldığı zaman, **جثيث** ve **قثيث** denilir.
