# قثد (ق-ث-د) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AB%D8%AF
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%AB%D8%AF

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ث - د
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 8 sözlük

## Sözlükler (8)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AB%D8%AF/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

القاف والدال والثاء معهما
ق ث د يستعمل فقط قثد: القَثَدُ: هو خيار باذرنق.

##### Türkçe

**القاف** ve **الدال** ve **الثاء** birlikte

**ق ث د** yalnızca **قثد** kullanılır: **القَثَدُ**: o, **خيار باذرنق**tur.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AB%D8%AF/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ق د ث
قثد ، ثدق ، دثق : مستعملة .
قثد : قال الليث : القَثَد : خيار باذْرَنْق .
وقال ابن دريد : القَثَد : القِثاء المدوَّر .
قال حُصيب الْهذَلي :
تُدعى خُثيم بن عمرٍ و في طوائفها
في كل وَجهٍ رَعيلٌ ثم يُقتثَدُ
أي : يقطع .
ثدق : أهمله الليث وَهو مستعمل .
ثادق : اسمُ موضعٍ ذكره لبيدٌ فقال :
فأجمادَ ذي رَقْد فأكنافَ ثادقٍ
فصارةَ يوفي فوقَها والأصائلا
أبو العباس عن ابن الأعرابيّ قال : الثَّدْقّ والثادِقّ : النَّدَى الظاهر .
يقال : تباعَدَ في الثادقّ .
وقال ابن دريد : سألتُ الرياشيّ وأبا حاتمٍ عن اشتقاق ثادق فلم يَعرِفاه ، فسألت أبا عثمان الأشْناندانيّ عنه فقال : ثَدَق المطرُ من السحاب ، إذا خرَج خروجاً سريعاً .
دثق : أهمله الليث . وروى أبو العباس عن ابن الأعرابي أنه قال : الدَّثْقّ : صَبُّ الماء بالعَجَلة .
قلتُ : هو مِثل الدَّفْق سواء .

##### Türkçe

ق د ث
**قثد** ، **ثدق** ، **دثق** : kullanımdadır.

**قثد** : Leys dedi: **القَثَد** : **خيار باذْرَنْق**’tır.
İbn Düreyd dedi: **القَثَد** : yuvarlak **القِثاء**’dır.
Husayb el-Hüzelî dedi:
تُدعى خُثيم بن عمرٍ و في طوائفها
في كل وَجهٍ رَعيلٌ ثم يُقتثَدُ
Yani: kesilir.

**ثدق** : Leys onu ihmal etti; hâlbuki kullanımdadır.

**ثادق** : Lebîd’in zikrettiği bir yer adıdır; şöyle dedi:
فأجمادَ ذي رَقْد فأكنافَ ثادقٍ
فصارةَ يوفي فوقَها والأصائلا

Ebu’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den: dedi ki: **الثَّدْقّ** ve **الثادِقّ** : açık **النَّدَى**’dır.
Şöyle denir: **تباعَدَ في الثادقّ**.
İbn Düreyd dedi: **ثادق**’in اشتقاق’ı hakkında er-Riyâşî’ye ve Ebû Hâtim’e sordum da ikisi de bilmediler; sonra Ebû عثمان **الأشْناندانيّ**’ye onu sordum, dedi ki: **ثَدَق** yağmur buluttan (çıktı); yani hızlı bir çıkışla çıktı.

**دثق** : Leys onu ihmal etti. Ebu’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti: dedi ki: **الدَّثْقّ** : suyu aceleyle dökmektir.
Dedim ki: o, **الدَّفْق** gibidir, aynıdır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AB%D8%AF/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب القاف والثاء وما يثلثهما)
(قثد)  القاف والثاء والدال ليس بشيء، غير أنَّه يقال: القَثَد: نبتٌ.
(قثم)  القاف والثاء والميم أصلٌ يدلُّ على جمعٍ وإعطاء. من ذلك قولهم: قَثَمَ مِن مالِهِ، إذا أعطاه. ورجلٌ قُثَمٌ: مِعْطاء. والقَثُوم: الرّجُل الجَموع للخير. قال:
فللكُبَراءِ أكلٌ كيف شاؤوا *** وللصُّغَراء أكلٌ واقتِثامُ([1])(قثا)  القاف والثاء والألف الممدودة. القِثَّاءُ معروف.
--------------ـــ
([1]) أنشده في المجمل، وأنشده في اللسان (قثم) وقبله:
لأصبح بطن مكة مقشعرا *** كأن الأرض ليس بها هشام
يظل كأنه أثناء سرط *** وفوق جفانه شحم ركام
 والشعر للحارث بن خالد بن العاص كما في الاشتقاق 101 والأغاني (15: 18).

ـ

##### Türkçe

(قاف ve **ثاء** ve onları üçleyen şeyler bâbı)

(**قثد**)  **القاف** ve **الثاء** ve **الدال** bir şey değildir; ancak denilir ki: **القَثَد**: bir bitkidir.

(**قثم**)  **القاف** ve **الثاء** ve **الميم** bir asıldır; bir toplama ve verme üzerine delâlet eder. Bundan: onların sözü: **قَثَمَ مِن مالِهِ**, ona verdiği zaman. Ve bir adam **قُثَمٌ**: çok veren. Ve **القَثُوم**: hayır için toplayıcı adam. Dedi ki:
Büyüklere, diledikleri gibi bir yeme vardır *** küçüklere ise bir yeme ve **اقتِثامُ**

(**قثا**)  **القاف** ve **الثاء** ve uzatılmış **الألف**. **القِثَّاءُ** bilinen(şey)dir.
--------------ـــ
([1]) Onu el-Mücmel’de inşâd etti; onu Lisân’da (**قثم**) (maddesinde) inşâd etti ve ondan önce:
Mekke’nin karnı sabahleyin ürpermiş olurdu *** sanki yerde Hişâm yokmuş gibi
Gölge eder; sanki o, bir yutmanın esnâsında *** ve göz kapaklarının üstünde yığılmış bir yağ
Ve şiir, el-İştiḳāḳ 101 ve el-Eġānî (15: 18)’de olduğu üzere el-Ḥâriŝ b. Ḫâlid b. el-ʿÂṣ’ındır.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AB%D8%AF/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

القَثَدُ: الخيار وهو ضرب من القِثَّاءِ، واحدته قَثَدَةٌ، وقيل: هو نبت يشبه القِثَّاء. التهذيب: القَثَدُ خيار باذْرَنْق؛ وقال ابن دريد: هو القِثَّاء المُدَوَّرُ؛ قال خَصِيب الهذلي:
تُدْعَى خُثَيْمُ بنُ عَمْروٍ في طوائِفِها،
في كلِّ وجْهِ رَعِيلٍ ثم يُقَتَثَدُ
أَي يُقْطَع كما يُقْطَعُ القَثَدُ وهو الخيار، ويروى يَفْتَنِدُ أَي يفنى من الفَنَد وهو الهرم. وفي الحديث: أَنه كان يأْكل القِثَّاءِ أَو القَثَدَ بالمُجاجِ؛ القَثَدُ، بفتحتين: نبت يشبه القِثَّاء، والمُجاجُ: العسل.

##### Türkçe

**القَثَدُ**: salatalık; o, **القِثَّاءِ**’dan bir türdür; onun bir tanesi **قَثَدَةٌ**’dir. Ve denildi ki: o, **القِثَّاء**’a benzeyen bir bitkidir. **التهذيب**: **القَثَدُ**, **باذْرَنْق** salatalığıdır; İbn Düreyd dedi ki: o, yuvarlak **القِثَّاء**’dır; Hasîb el-Hüzelî dedi ki:

تُدْعَى خُثَيْمُ بنُ عَمْروٍ في طوائِفِها،
في كلِّ وجْهِ رَعِيلٍ ثم يُقَتَثَدُ

Yani, **القَثَدُ** kesildiği gibi kesilir; o, salatalıktır. Ve **يَفْتَنِدُ** diye rivayet edilir; yani, **الفَنَد**’den (o da ihtiyarlıktır) fânî olur. Ve hadiste: onun **القِثَّاءِ** yahut **القَثَدَ**’i **بالمُجاجِ** ile yediği (vardır); **القَثَدُ**, iki fetha ile: **القِثَّاء**’a benzeyen bir bitkidir; ve **المُجاجُ**: baldır.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AB%D8%AF/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ق ث د * * القَثَدُ * بفتحتين نبت يشبه القثاء

##### Türkçe

* ق ث د * * **القَثَدُ** * iki fetha ile; **القثاء**’a benzeyen bir bitkidir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AB%D8%AF/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

القثد، محركة: نبت يشبه القثاء، أو ضرب منه، وقال ابن دريد: وهو القثاء المدور، أو هو الخيار، واحدته القثدة بهاء، وفي الحديث أنه صلى الله عليه وسلم كان يأكل القثد بالمجاج. والقثد، بفتح فسكون: أكله، أي القثد محركة، نقله الصاغاني. والاقتثاد: القطع: قال حصيب الهذلي:
  تدعى خثيم بن عمرو في طوائفهافي كل وجه رعيل ثم يقتثد أي يقطع كما يقطع القثد، كما في اللسان. قلت: ويروى يفتند، وقد أشرنا إليه في ف ن د.

##### Türkçe

**القثد** (harekeli): **القثاء**’a benzeyen bir bitki; yahut ondan bir tür. İbn Düreyd dedi: O, yuvarlak **القثاء**’dır; yahut o **الخيار**’dır. Onun teki **القثدة**’dir, **هاء** ile. Hadiste: “O (sallallahu aleyhi ve sellem) **القثد**’i **المجاج** ile yerdi.”

**القثد** (fetha ile sonra sükûn): onun yenmesi; yani (harekeli) **القثد**. Bunu es-Sâğânî nakletti.

**الاقتثاد**: kesme. Husayb el-Hüzelî dedi:
  “Onun taifelerinde Huseym b. Amr diye çağrılır; her yönde bir sürü, sonra **يقتثد**,” yani **القثد** kesildiği gibi keser; Lisân’da olduğu üzere.

Dedim: **يفتند** diye de rivayet olunur; ona **ف ن د**’de işaret ettik.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AB%D8%AF/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

قَثَدَ
1 قَثَدَ ذ , aor. قَثِدَ , (TK,) inf. n. قَثْدٌ, (K,) He ate the [plant, or vegetable, called] قَثَدٌ. (K.)

اقتثد
8 اقتثد ذ He cut (L, K) as one cuts the قثد. (L.)

قَثَدٌ
قَثَدٌ ذ [a coll. gen. n.] A certain plant resembling the قِثَّآء [a kind of cucumber]: (S, L, K:) or a species of the قثّآء: (L, K:) or the round قثّآء: (IDrd, L:) or the خِيار: (L, K:) or the خيار باذرنق [Persian بَادْ رَنْكْ]: (T, L:) n. un. with ة. (L, K.)

##### Türkçe

**قَثَدَ**
1 **قَثَدَ** **ذ** , muzâri‘ **قَثِدَ** , (TK,) mastar ismi **قَثْدٌ**, (K,) **قَثَدٌ** [adı verilen bitkiyi yahut sebzeyi] yedi. (K.)

**اقتثد**
8 **اقتثد** **ذ** **قثد** kesilir gibi kesti. (L, K) (L.)

**قَثَدٌ**
**قَثَدٌ** **ذ** [cins isim için topluluk ismi] **قِثَّآء**’a [bir tür hıyar] benzeyen belirli bir bitki: (S, L, K:) yahut **قثّآء**’ın bir türü: (L, K:) yahut yuvarlak **قثّآء**: (IDrd, L:) yahut **خِيار**: (L, K:) yahut **خيار باذرنق** [Farsça **بَادْ رَنْكْ**]: (T, L:) tekili ة iledir. (L, K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AB%D8%AF/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

قَثَدَ
قَثَدَ U ( n. ac. قَثْد 1 ),
a.  Ate gherkins.

قَثَد
قَثَد 4 ,  قَثَدَة 4t ,
a.  Gherkin.

##### Türkçe

قَثَدَ
**قَثَدَ** U (mast. isim **قَثْد** 1),
a. Kornişon salatalık yedi.

قَثَد
**قَثَد** 4, **قَثَدَة** 4t,
a. Kornişon salatalık.
