# قحا — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D8%A7/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%AD%D8%A7/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قحا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D8%A7.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: قحا

القَحْوُ: تأْسيس الأُقْحُوان، وهي في التقدير أُفْعُلان من نبات الرَّبيع مُفَرَّضُ الورق دقيق العِيدان له نَور أَبيض كأَنه ثغر جارية حدَثةِ السن. الأَزهري: الأُقحُوانُ هو القُرَّاصُ عند العرب، وهو البابُونج والبابونك عند الفرس. وفي حديث قس بن ساعدة: بَواسِق أُقْحوان؛ الأُقحوان: نبت تشبه به الأَسنان، ووزنه أُفْعُلان، والهمزة والنون زائدتان. ابن سيده: الأُقْحُوان البابونج أَو القُرَّاص، واحدته أُقْحوانة، ويجمع على أَقاحٍ، وقد حكي قُحْوانٌ ولم يو إِلاَّ في شعر، ولعله على الضرورة كقولهم في حد الاضطرار سامةَ في أُسامةَ. قال الجوهري: وهو نبت طيب الريح حواليه ورق أَبيض ووسطه أَصفر، ويصغر على أقَيْحِيٍّ لأَنه يجمع على أَقاحِيَّ بحذف الأَلف والنون، وإِن شئت قلت أَقاح بلا تشديد. قال ابن بري عند قول الجوهري ويصغر على أُقَيْحِيٍّ، قال: هذا غلط منه وصوابه أُقَيْحِيانٌ، والواحدة أُقَيْحِيانةٌ، لقولهم أَقاحِيَّ كما قالوا ظُرَيْبانٌ في تصغير ظَرِبانٍ، لقولهم ظَرابيَّ. والمَقْحُوُّ من الأَدْوية: الذي فيه الأُقْحوان. ودَواءٌ مَقْحُوٌّ ومُقَحًّى: جعل فيه الأُقحوان. الأَزهري: والعرب تقول: رأَيتُ أَقاحِيَّ أَمْرِه كقولك رأَيت تَباشيرَ أَمره. وفي النوادر: اقْتَحَيْتُ المالَ وقَحَوْتُه واجْتَفَفْته وازْدَفَفْتُه أَي أَخذته.
الأَزهري: أُقْحوانةُ موضع معروف في دِيار بني تَميم، قال: وقد نزلت بها. ابن سيده: والأُقْحوانةُ موضع بالابدية؛ قال:
مَنْ كانَ يَسْأَلُ عَنَّا أَيْنَ مَنْزِلُنا؟
فالأُقْحوانةُ مِنَّا مَنْزِلٌ قَمِنُ

### Türkçe

**القَحْوُ**: **الأُقْحُوان**’ın tesis edilmesi (kurulması); o, takdirde, bahar bitkilerinden **أُفْعُلان** vezninde (bir isim)dir; yaprağı dilimli, dalları ince; beyaz bir çiçeği vardır; sanki yaşı küçük bir cariyenin ağzı (dişleri) gibidir. **الأَزهري**: **الأُقحُوانُ** Araplar katında **القُرَّاصُ**’tur; o, Farslar katında **البابُونج** ve **البابونك**’tur. **قس بن ساعدة** hadîsinde: “yüksek (uzun) **أُقْحوان**lar”; **الأُقحوان**: dişlere benzetilen bir bitkidir; vezni **أُفْعُلان**’dır; **الهمزة** ve **النون** ziyadedir. İbn Sîde: **الأُقْحُوان** **البابونج** yahut **القُرَّاص**’tır; onun bir tanesi **أُقْحوانة**’dır; **أَقاحٍ** üzere cem‘ olunur; **قُحْوانٌ** da rivayet edilmiştir, fakat şiirden başka bir yerde rivayet edilmemiştir; belki zaruret üzere (söylenmiştir); onların, ıztırar haddinde, **أُسامةَ**’de **سامةَ** demeleri gibi. **الجوهري** dedi: O, güzel kokulu bir bitkidir; çevresinde beyaz yaprak, ortasında sarı (kısım) vardır; **أَقَيْحِيٍّ** üzere tasğîr olunur; çünkü **أَقاحِيَّ** üzere cem‘ olunur; **الأَلف** ve **النون**’u hazf ile; istersen **أَقاح** dersin, teşdîdsiz. İbn Berrî, Cevherî’nin “ve **أُقَيْحِيٍّ** üzere tasğîr olunur” sözü yanında dedi: Bu, ondan bir hatadır; onun doğrusu **أُقَيْحِيانٌ**’dır; bir tanesi de **أُقَيْحِيانةٌ**’dır; onların **أَقاحِيَّ** demeleri sebebiyle; tıpkı onların **ظَرابيَّ** demeleri sebebiyle **ظَرِبانٍ**’ın tasğîrinde **ظُرَيْبانٌ** dedikleri gibi. İlaçlardan **المَقْحُوُّ**: içinde **الأُقْحوان** bulunan (şey)dir. Ve **دَواءٌ مَقْحُوٌّ** ve **مُقَحًّى**: içine **الأُقحوان** konuldu. **الأَزهري**: Araplar der ki: “Onun işinin **أَقاحِيَّ**’sini gördüm”; senin “onun işinin **تَباشيرَ**’ini gördüm” demen gibi.

**النوادر**’de: **اقْتَحَيْتُ المالَ** ve **قَحَوْتُه** ve **اجْتَفَفْته** ve **ازْدَفَفْتُه**; yani onu aldım.

**الأَزهري**: **أُقْحوانةُ** Benî Temîm diyarlarında bilinen bir yerdir; dedi ki: Ben oraya indim (konakladım). İbn Sîde: **الأُقْحوانةُ** **الابدية**’de bir yerdir; dedi ki:
مَنْ كانَ يَسْأَلُ عَنَّا أَيْنَ مَنْزِلُنا؟
فالأُقْحوانةُ مِنَّا مَنْزِلٌ قَمِنُ
