# قحب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%AD%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قحب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قحب

القحب: الشيخ المسن، والعجوز قحبة، و هو الذي يأخذه السعال قاله أبو زيد. وقد قحب كنصر يقحب قحبا وقحابا، بالضم، أي في الأخير، إذا سعل مثله قحب تقحيبا إذا سعل، ورجل قحب وامرأة قحبة: كثيرة السعال مع الهرم، وقيل: هما الكثيرا السعال مع هرم أو غير هرم. يقال: أخذه سعال قاحب أي شديد. والقحبة: الفاسدة الجوف من داء، من القحاب، وهو فساد الجوف. قال الأزهري: قيل للبغي قحبة؛ لأنها كانت في الجاهلية تؤذن طلابها بقحابها وهو سعالها. وعن ابن سيده: القحبة: الفاجرة. وأصلها من السعال، سميت لأنها تسعل أو تنحنح أي ترمز به، أو هي أي القحبة كلمة مولدة، وبه جزم الجوهري وغيره. وقال أبو هلال في كتاب الصناعتين: صار تسمية البغي المكتسبة بالفجور قحبة حقيقة، وإنما القحاب: السعال: وفي شفاء الغليل: العامة تسمي البغي قحبة. قال شاعرهم:
  وقـحـبة إذا رأى                      جمالها العلق سجد

  وبه قحبة، أي سعال. والقحب: سعال الشيخ، وسعال الكلب. ومن أمراض الإبل القحاب، وهو السعال. وقال الجوهري: القحاب: سعال الخيل والإبل، وربما جعل للناس. وفي التهذيب: القحاب: السعال. فعم ولم يخصص. وقال ابن سيده: قحب البعير يقحب قحبا وقحابا: سعل، ولا يقحب منها إلا الناحز أو المغد. وقحب لرجل والكلب. وقيل: أصل القحاب في الإبل، وهو فيما سوى ذلك مستعار. وبالدابة قحبة أي سعال. وفي التهذيب: أهل اليمن يسمون المرأة المسنة قحبة. ويقال للعجوز القحبة والقحمة وأنشد:
  شيبني قبل إنى وقت الهرم
  كل عجوز قحبة فيها صمم ثم قال: ويقال لكل كبيرة من الغنم مسنة. وقال ابن سيده: القحبة: المسنة من الغنم وغيرها. وفي الأساس: ويسمي أهل اليمن المرأة قحبة، ويقولون: لا تثق بقول قحبة، ولا تغتر بطول صحبة، انتهى. فلينظر مع كلام الأزهري. والمشهور عندنا الآن: به قحبة أي سعال. ويقال: أتين نساء يقحبن، أي يسعلن. ويقال للشاب إذا سعل: عمرا وشبابا. وللشيخ: وريا وقحابا. وفي التهذيب: يقال للبغيض إذا سعل: وريا وقحابا. وللحبيب إذا سعل: عمرا وشبابا. ثم إن هذه الترجمة عندنا مكتوبة بالسواد على الصواب، وفي بعض بالحمرة على أنها من زيادات المصنف على الجوهري، وليس كذلك.

### Türkçe

**القحب**: yaşlı ihtiyar; yaşlı kadın **قحبة**’dir; ve o, öksürüğün kendisini tuttuğu kimsedir; bunu Ebû Zeyd söylemiştir. Ve (fiil olarak) **قحب** (Nasara vezninde) **يقحب** **قحبا** ve **قحابا** (ضم ile), yani sonunda, eğer onun gibi öksürürse; bunun gibi **قحب** (fiili) **تقحيبا** (masdarıyla) eğer öksürürse. Ve **رجل قحب** ve **امرأة قحبة**: ihtiyarlıkla birlikte çok öksüren; ve denildi ki: ikisi, ihtiyarlıkla veya ihtiyarlık olmaksızın çok öksürenlerdir. Denilir: onu **سعال قاحب** tuttu; yani şiddetli. Ve **القحبة**: bir hastalıktan dolayı içi bozulmuş olan; **القحاب**’dan (gelir); ve o, için bozulmasıdır. Ezherî dedi: fahişeye **قحبة** denildi; çünkü o, câhiliyyede taliplerini **قحاب**’ıyla, yani öksürüğüyle haberdar ederdi. İbn Sîde’den: **القحبة**: fâcire. Ve aslı öksürüktendir; adlandırıldı; çünkü o öksürür veya boğazını temizler; yani onunla işaret eder; yahut o, yani **القحبة**, türetilmiş bir kelimedir; Cevherî ve başkaları bununla kesin hüküm verdi. Ebû Hilâl, **كتاب الصناعتين**’de dedi: fuhuşla kazanım elde eden fahişenin **قحبة** diye adlandırılması hakikat oldu; hâlbuki **القحاب**: öksürük(tür). Ve **شفاء الغليل**’de: avam fahişeye **قحبة** adını verir. Şairleri dedi ki:
  Ve **قـحـبة**; onun güzelliğini yapışkan (şey) gördüğünde secde etti

Ve onda **قحبة** vardır; yani öksürük. Ve **القحب**: ihtiyarın öksürüğü ve köpeğin öksürüğü. Ve develerin hastalıklarından **القحاب** vardır; ve o, öksürüktür. Cevherî dedi: **القحاب**: atların ve develerin öksürüğü; ve bazen insanlara da kılınır. **التهذيب**’de: **القحاب**: öksürük. Böylece genelledi ve tahsis etmedi. İbn Sîde dedi: deve **قحب** eder, **يقحب** **قحبا** ve **قحابا**: öksürdü; ve ondan ancak **الناحز** veya **المغد** olan öksürür. Ve bir adam ve köpek için de **قحب** (denir). Ve denildi ki: **القحاب**’ın aslı develerdedir; ve bunun dışındakinde ödünçtür. Ve binek hayvanda **قحبة** vardır; yani öksürük. **التهذيب**’de: Yemen ehli yaşlı kadına **قحبة** derler. Ve yaşlı kadına **القحبة** ve **القحمة** denilir; ve şu (şiir) okunmuştur:
  Beni, ihtiyarlık vaktinden önce ağarttı
  Her yaşlı kadın **قحبة**; onda sağırlık vardır
Sonra dedi: her büyük koyuna, yaşlı (olana) denilir. İbn Sîde dedi: **القحبة**: koyundan ve başkasından yaşlı olan. **الأساس**’ta: Yemen ehli kadına **قحبة** adını verir; ve derler: bir **قحبة**’nin sözüne güvenme; ve uzun arkadaşlığa aldanma; bitti. Öyleyse Ezherî’nin sözüyle birlikte bakılsın. Ve şimdi bizde meşhur olan: onda **قحبة** vardır; yani öksürük. Ve denilir: **أتين نساء يقحبن**; yani öksürürler. Ve gence, öksürdüğünde denilir: **عمرا وشبابا**. Ve ihtiyara: **وريا وقحابا**. **التهذيب**’de: sevimsiz olana, öksürdüğünde denilir: **وريا وقحابا**. Ve sevgili olana, öksürdüğünde denilir: **عمرا وشبابا**. Sonra, şu da var ki: bu tercüme bizde doğru olarak siyahla yazılmıştır; ve bazısında kırmızıyla, musannifin Cevherî’ye yaptığı ziyadelerden olduğu üzere; hâlbuki öyle değildir.
