# قحح (ق-ح-ح) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D8%AD
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%AD%D8%AD

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ح - ح
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D8%AD/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الحاء والقاف وما قبلهما مهمل
ح ق، ق ح مستعملان
حق:
الحقُّ نقيض الباطل. حقَّ الشيْء يَحِقُّ حَقّاً أي وَجَبَ وُجُوباً. وتقول: يُحِقُّ عليكَ أنّ تفعَلَ كذا، وأنتَ حقيقٌ على أن تفعَلَه. وحَقيقٌ فَعيلٌ في موضع مفعول.
وقول اللهِ عزَّ وجَلّ-: "حقيق على أن لا أقول" معناه مَحقوق كما تقول: واجب. وكلُّ مفعُول رُدَّ إلى فَعيل فمذكَّره ومُؤنّته بغير الهاء، وتقول للمرأة: أنتِ حقيقةٌ لذلك، وأنتِ مَحقوقةٌ أن تفظعلي ذلك، قال الأعشى:
لَمحقُوقَةٌ أنْ تَسْتَجيبي لصَوْته		وأنْ تَعلمي أنَّ المُعانَ مُوَفَّقُ
والحَقَّةُ من الحَقِّ كأنَّها أوجَبُ وأَخَصُّ. تقول: هذه حَقَّتي أي حَقّي.
قال:
وحَقَّهٌ ليست بقول التُرَّهة.
والحقيقة: ما يصيرُ إليه حقُّ الأمر ووجوبه. وبلغْتُ حقيقةَ هذا: أي يقين شأنه.
وفي الحديث: "لا يبلُغُ أحدُكُم حقيقةَ الإِيمان حتى لا يعيبَ على مُسلِمٍ بعَيْبٍ هو فيه".
وحقيقةُ الرجل: ما لَزِمَهُ الدفاعُ عنه من أهل بيته، والجميع حقائق.
وتقول: أَحَقَّ الرجُلُ إذا قال حَقّاً وادَّعَى حَقّاً فوَجَبَ له وحَقَّقَ، كقولك: صدَّق وقالَ هذا هو الحقُّ. وتقول: ما كان يَحُقُّك أن تَفْعَل كذا أي ما حَقَّ لك. والحاقَّةُ: النازلة التي حقَّتْ فلا كاذبةَ لها. وتقولُ للرجل إذا خاصَمَ في صِغار الأشياء: إنّه لنَزِقُ الحِقاقِ.
وفي الحديث: "مَتَى ما يَغْلُوا يحتَقُّوا" أي يَدَّعي كلُّ واحدٍ أنَّ الحقَّ في يَدَيْه، ويغلوا أي يُسرفوا في دينهم ويَختَصمُوا يتجادَلُوا: والحِقُّ: دونَ الجَذَع من الإِبِل بسنةٍ، وذلك حين يَسْتَحِقُّ للرُكُوب، والأُنثَى حِقَّةٌ: إذا استَحَقَّتِ الفَحْلَ، وجمعه حِقاق وحَقائِق، قال عَديّ:
لاحِقّةٌ هُنَّ ولا يَنوبُ
وقال الأعشى
أيُّ قومٍ قَوْمي إذا عَزَّتِ الخَمْ		رُ وقامتْ زِقاقُهُمْ والحِقاقُ
والرواية: قامت حِقاقُهُم والزِّقاق فمن رواه: قامت زقاقُهم والحقاق يقول: استوت في الثمن فلم يفضلُ زِقٌ حِقّاً، ولا حِقٌّ زِقّاً. ومثله:

"قامت زقاقُهم بالحِقاق فالباءُ والواوُ بمنزلة واحدة: كقولهم: قد قامَ القَفيزُ ودِرْهَم، وقام القَفيزُ بدرهم. وأنتَ بخَيرٍ يا هذا، وأنت وخَيْرٌ يا هذا، وقال:
ولا ضعافِ مُخِّهِنَّ زاهقِ		لَسْنَ بأنيابٍ ولا حَقـائقِ
وقال:
أفانينَ مكتُوبٍ لها دونَ حِقِّـهـا		إذا حَمْلُها راشَ الحِجاجَيْن بالثُّكْلِ
جَعَلَ الحِقَّ وقتاً. وجمع الحُقَّةِ من الخَشَب حُقَق، قال رؤية:
سَوَّى مَساحيهِنَّ تَقطيطَ الحُقَقْ
والحَقْحَقَةُ: سَيْرُ أوّلِ اللُيل، وقد نُهِيَ عنه، ويقال: هو إتعابُ ساعة.
وفي الحديث: "إيّاكُم والحَقْحَقةَ في الأعمال، فإنَّ أحَبَّ الأعمال إلى الله ما داومَ عليه العبد وإنْ قلَّ".
ونباتُ الحَقيق: ضرب من التَّمْر وهو الشِّيصُ.
قح:
والقُحُّ الجافي من الناس والأشياء، يقالُ للبَطِّيخة التي لم تَنْضَج: إنَّها لقُحٌّ. والفعلُ: قَحَّ يقُحُّ قُحوحةً، قال:
لا أبتغي سَيْبَ اللئيم القُـحِّ		يكادُ من نَـحْـنَـحةٍ وأَحِّ
يَحْكي سُعالَ الشَّرِقِ الأَبَحِّ
والقُحُّ: الشَّيخُ الفاني. والقُحُّ: الخالصُ من كُلِّ شَيْءٍ. والقُحْقُحُ: فوقَ القَبِّ شيئاً. والقَبُّ: العظمُ الناتئ من الظَّهْر بين الأَلْيَتْين.

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **القاف** ve onlardan önce olan(lar) bölümü ihmâl edilmiştir
**ح ق**، **ق ح** kullanımdadırlar

**حق**:
**الحقُّ** **الباطل**’ün zıddıdır. **حقَّ** **الشيْء** **يَحِقُّ** **حَقّاً**; yani **وَجَبَ** **وُجُوباً**. Ve dersin ki: “Sana şunu yapman **يُحِقُّ**”; ve sen onu yapmaya **حقيقٌ**’sın. Ve **حَقيقٌ** **فعيلٌ** veznindedir, **مفعول** yerinde.
Ve Allah’ın عزَّ وجَلّ sözü: “**حقيق على أن لا أقول**” mânâsı **مَحقوق**’tur; “**واجب**” dediğin gibi. Ve her **مفعُول** ki **فَعيل**’e döndürülürse, onun müzekkeri ve müennesi **الهاء** olmaksızın olur; ve kadına dersin: “Sen buna **حقيقةٌ**’sın”; ve “Sen bunu yapmaya **مَحقوقةٌ**’sın”, **قال الأعشى**:
لَمحقُوقَةٌ أنْ تَسْتَجيبي لصَوْته		وأنْ تَعلمي أنَّ المُعانَ مُوَفَّقُ
Ve **الحَقَّةُ** **الحَقِّ**’tendir; sanki o daha vacip ve daha hususîdir. Dersin ki: “Bu benim **حَقَّتي**’mdir”; yani benim **حَقّي**’m.
**قال**:
وحَقَّهٌ ليست بقول التُرَّهة.
Ve **الحقيقة**: işin hakkı ve vücûbu kendisine dönen şeydir. Ve “Bu(nun) **حقيقةَ**sına ulaştım”: yani onun hâlinin yakînine.
Ve hadiste: “**لا يبلُغُ أحدُكُم حقيقةَ الإِيمان حتى لا يعيبَ على مُسلِمٍ بعَيْبٍ هو فيه**”.
Ve erkeğin **حقيقةُ**si: ehl-i beytinden, onun hakkında müdafaa kendisine lâzım gelen şeydir; hepsi **حقائق**tir.
Ve dersin ki: Adam **أَحَقَّ** etti; **حَقّاً** söylediği ve **حَقّاً** iddia ettiği zaman; böylece ona vacip oldu ve **حَقَّقَ**; senin “**صدَّق** etti ve ‘işte bu **الحقُّ**tur’ dedi” sözün gibi. Ve dersin ki: “Senin şunu yapman **يَحُقُّك** değildi”; yani sana **حَقَّ** olmadı. Ve **الحاقَّةُ**: vâki olan nâzile; ki **حقَّتْ**; artık onun için yalanlayan yoktur. Ve küçük şeylerde husûmet eden adama dersin ki: “O, **الحِقاقِ**’ın **لنَزِقُ**’udur.”
Ve hadiste: “**مَتَى ما يَغْلُوا يحتَقُّوا**”; yani her biri hakkın kendi elinde olduğunu iddia eder; ve “**يغلوا**” yani dinlerinde israf ederler; ve ihtilâf ederler, cedelleşirler. Ve **الحِقُّ**: develerde **الجَذَع**’dan bir sene aşağı olandır; bu, binmeye müstehak olduğu zamandır. Dişisi **حِقَّةٌ**’dir: erkek deveye müstehak olduğu zaman. Cem‘i **حِقاق** ve **حَقائِق**tir. **قال عَديّ**:
لاحِقّةٌ هُنَّ ولا يَنوبُ
**وقال الأعشى**
أيُّ قومٍ قَوْمي إذا عَزَّتِ الخَمْ		رُ وقامتْ زِقاقُهُمْ والحِقاقُ
Ve rivayet: “**قامت حِقاقُهُم والزِّقاق**”; kim “**قامت زقاقُهم والحقاق**” diye rivayet ederse, der ki: fiyatça eşit oldular; böylece bir **زِقّ** bir **حِقّ**’a üstün gelmedi, ne de bir **حِقّ** bir **زِقّ**’a. Bunun benzeri:
“**قامت زقاقُهم بالحِقاق**”; burada **الباء** ve **الواو** bir menzilededir: onların “**قد قامَ القَفيزُ ودِرْهَم**” ve “**قام القَفيزُ بدرهم**” demeleri gibi. Ve “Sen hayırdasın, ey şu” ve “Sen ve hayır, ey şu.” Ve **قال**:
ولا ضعافِ مُخِّهِنَّ زاهقِ		لَسْنَ بأنيابٍ ولا حَقـائقِ
Ve **قال**:
أفانينَ مكتُوبٍ لها دونَ حِقِّـهـا		إذا حَمْلُها راشَ الحِجاجَيْن بالثُّكْلِ
**الحِقَّ**’ı bir vakit kıldı. Ve ağaçtan olan **الحُقَّةِ**’nin cem‘i **حُقَق**tır. **قال رؤية**:
سَوَّى مَساحيهِنَّ تَقطيطَ الحُقَقْ
Ve **الحَقْحَقَةُ**: gecenin evvelinde yürüyüştür; ondan nehyedilmiştir; ve denilir ki: o, bir saatlik yormadır.
Ve hadiste: “**إيّاكُم والحَقْحَقةَ في الأعمال، فإنَّ أحَبَّ الأعمال إلى الله ما داومَ عليه العبد وإنْ قلَّ**”.
Ve **الحَقيق**’in bitkisi: hurmadan bir türdür; o da **الشِّيصُ**tur.

**قح**:
Ve **القُحُّ**: insanlardan ve şeylerden kaba olan(dır). Olgunlaşmamış karpuza denilir: “O, elbette **قُحٌّ**dur.” Fiil: **قَحَّ** **يقُحُّ** **قُحوحةً**. **قال**:
لا أبتغي سَيْبَ اللئيم القُـحِّ		يكادُ من نَـحْـنَـحةٍ وأَحِّ
يَحْكي سُعالَ الشَّرِقِ الأَبَحِّ
Ve **القُحُّ**: fânî ihtiyar(dır). Ve **القُحُّ**: her şeyden hâlis olan(dır). Ve **القُحْقُحُ**: **القَبِّ**’in üstünde biraz(dır). Ve **القَبُّ**: iki kalça arasındaki sırtta çıkıntı yapan kemiktir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D8%AD/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الأصمعيّ: القُحُّ: الخالص في اللؤم أو الكرم. يقال: رجلٌ قُحٌّ، للجافي كأنه خالص فيه. وأعراب أقحاحٌ، وعربيٌّ قُحٌّ. أي محض خالص. وعربيَّةٌ قُحَّةٌ وعبد قُحٌّ، أي خالص بيِّن القَحاحَة. والقُحوحة.

##### Türkçe

الأصمعيّ: **القُحُّ**: cimrilikte veya cömertlikte hâlis olan. Denir: **رجلٌ قُحٌّ**, kaba olan için; sanki onda hâlis gibidir. Ve **أعراب أقحاحٌ**, ve **عربيٌّ قُحٌّ**. Yani: sırf hâlis. Ve **عربيَّةٌ قُحَّةٌ** ve **عبد قُحٌّ**, yani: **القَحاحَة**si açık-seçik hâlis. Ve **القُحوحة**.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D8%AD/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ق ح ح
أعرابي قح‏.‏
وتقول‏:‏ قرأنه في الصحاح وسمعته من الأقحاح‏.‏
وعربية فحّةٌ‏:‏ محضةٌ‏.‏
وهو من قحهم‏:‏ من صميمهم‏.‏
وعيدٌ قح‏:‏ قنّ‏.‏
ولثيم قح‏:‏ ما فيه من الكرم شيء‏.‏
ويقال للبطيخة الفجة‏:‏ إنها لقح‏:‏ لجفائها‏.‏

##### Türkçe

ق ح ح
Bedevî **قح**.
Ve dersin ki: Onu **الصحاح**’ta okudum ve onu **الأقحاح**’tan işittim.
Ve **فحّةٌ** Arapçalık: katıksız.
Ve o, onların **قحهم**’undandır: onların özünden.
Ve **قح** bir **عيدٌ**: **قنّ**.
Ve **قح** bir **ولثيم**: onda cömertlikten bir şey yoktur.
Ve ham karpuza denilir: O, elbette **لقح**’tır: kabalığından dolayı.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D8%AD/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

القُحُّ: الخالص من اللُّؤْم والكَرَم ومن كل شيء؛ يقال: لَئيم قُحٌّ إِذا كان مُعْرِقاً في اللؤم، وأَعرابي قُحٌّ وقُحاحٌ أَي مَحْضُ خالص؛ وقيل: هو الذي لم يدخل الأَمصار ولم يختلط بأَهلها، وقد ورد في الحديث: وعَرَبيَّةٌ قُحَّةٌ، وقال ابن دريد: قُحٌّ مَحْضٌ فلم يخص أَعرابيّاً من غيره؛ وأَعراب أَقْحاحٌ، والأُنثى قُحَّةٌ، وعبد قُحٌّ: محض خالص بَيِّنُ القَحاحة والقُحُوحةِ خالص العُبودة؛ وقالوا: عربيّ كُحٌّ وعربية كُحَّة، الكاف في كُحٍّ بدل من القاف في قُحٍّ لقولهم أَقْحاح ولم يقولوا أَكحاح. يقال: فلان من قُحّ العرب وكُحِّهم أَي من صِميمهم؛ قال ذلك ابن السكيت وغيره.
وصار إِلى قُحاحِ الأَمر أَي أَصله وخالصه. والقُحاح أَيضاً، بالضم: الأَصل؛ عن كراع؛ وأَنشد:
وأَنتَ في المَأْرُوكِ من قُحاحِها
ولأَضْطَرَّنَّك إِلى قُحاحِك أَي إِلى جُهْدِك؛ وحكى الأَزهري عن ابن الأَعرابي: لأَضْطَرَّنَّك إِلى تُرِّك وقُحاحِك أَي إِلى أَصلك. قال: وقال ابن بزرج: والله لقد وَقعْتُ بقُحَاحِ قُرِّك ووَقَعْتُ بقُرِّك؛ وهو أَن يعلم علمه كله ولا يخفى عليه شيء منه.
والقُحُّ: الجافي من الناس كأَنه خالص فيه؛ قال:
لا أَبْتَغِي سَيْبَ اللئيمِ القُحِّ،
يَكادُ من نَحْنَحةٍ وأُحِّ،
يَحْكي سُعالَ الشَّرِقِ الأَبَحِّ
الليث: والقُحُّ أَيضاً الجافي من الأَشياء حتى إِنهم يقولون للبِطِّيخة التي لم تَنْضَجْ: قُحٌّ، قيل: القُحُّ البطيخ آخِرَ ما يكون؛ وقد قَحَّ يَقُحُّ قُحوحةً؛ قال الأَزهري: أَخطأَ الليث في تفسير القُحِّ، وفي قوله للبطيخة التي لم تَنْضَجْ إِنها لَقُحٌّ وهذا تصحيف، قال: وصوابه الفِجُّ، بالفاء والجيم. يقال ذلك لكل ثمر لم يَنْضَجْ، وأَما القُحُّ، فهو أَصل الشيء وخالصه، يقال: عربيّ قُحّ وعربيّ مَحْضٌ وقَلْبٌ إِذا كان خالصاً لا هُجْنة فيه.
والقَحِيحُ: فوقَ الجَرْعِ.

##### Türkçe

**القُحُّ**: alçaklıktan ve cömertlikten ve her şeyden saf/katıksız olan; denir ki: alçak

**قُحٌّ** eğer alçaklıkta kökleşmiş ise; ve **أَعرابي قُحٌّ** ve **قُحاحٌ** yani sırf saf/katıksız; ve denildi: o, şehirlere girmemiş ve onların halkıyla karışmamış olandır; ve hadiste vârid olmuştur:
ve **عَرَبيَّةٌ قُحَّةٌ**; ve İbn Düreyd dedi: **قُحٌّ مَحْضٌ**; böylece bir başkasından ayrı olarak bedevîyi tahsis etmedi; ve **أَعراب أَقْحاحٌ**; dişisi **قُحَّةٌ**; ve **عبد قُحٌّ**: sırf saf/katıksız, **القَحاحة** ve **القُحُوحةِ**si apaçık; kulluğun safı/katıksızı; ve dediler: **عربيّ كُحٌّ** ve **عربية كُحَّة**; **كُحٍّ**deki **الكاف**, **قُحٍّ**deki **القاف**ın bedelidir; onların **أَقْحاح** demeleri ve **أَكحاح** dememeleri sebebiyle. Denir: falan, Arapların **قُحّ**undan ve **كُحِّ**ündendir; yani onların özündendir; bunu İbnü’s-Sikkît ve başkaları söyledi.

Ve işin **قُحاحِ**ına vardı; yani onun aslına ve safına/katıksızına. Ve **القُحاح** ayrıca, zamme ile: asıl; Kurâ‘dan; ve inşâd etti:
وأَنتَ في المَأْرُوكِ من قُحاحِها
Ve seni mutlaka **قُحاحِ**ına zorlayacağım; yani gayretine; Ezherî, İbnü’l-A‘râbî’den nakletti: seni mutlaka **تُرِّك**ine ve **قُحاحِك**ine zorlayacağım; yani aslına. Dedi ki:
Ve İbn Bezrec dedi: Vallahi ben **قُحَاحِ قُرِّك**ine düştüm ve **قُرِّك**ine düştüm; o da şudur:
onun bütün bilgisini bilmesi ve ondan hiçbir şeyin kendisine gizli kalmaması.

Ve **القُحُّ**: insanlardan kaba olan; sanki onda saf/katıksız (kabalık) varmış gibi; dedi:
لا أَبْتَغِي سَيْبَ اللئيمِ القُحِّ،
يَكادُ من نَحْنَحةٍ وأُحِّ،
يَحْكي سُعالَ الشَّرِقِ الأَبَحِّ
Leys: ve **القُحُّ** ayrıca, şeylerden kaba olan; hatta onlar olgunlaşmamış karpuza: **قُحٌّ** derler; denildi: **القُحُّ** karpuzun en son hâli olduğu zamandır; ve **قَحَّ يَقُحُّ قُحوحةً**; Ezherî dedi: Leys, **القُحِّ**ün tefsirinde ve olgunlaşmamış karpuza “o mutlaka **قُحٌّ**dur” sözünde hata etti; bu bir tashîftir. Dedi: ve onun doğrusu **الفِجُّ**dur; **الفاء** ve **الجيم** ile. Bu, olgunlaşmamış her meyve için söylenir. Ama **القُحُّ**, şeyin aslı ve safı/katıksızıdır; denir: **عربيّ قُحّ** ve **عربيّ مَحْضٌ** ve **قَلْبٌ**; eğer onda hiçbir melezlik yoksa saf/katıksız ise.

Ve **القَحِيحُ**: **الجَرْعِ**in üstü.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D8%AD/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ق ح ح * * القُحُّ * بالضم والتشديد الخالص في اللؤم أو الكرم يقال رجل قح للجافي كأنه خالص فيه وعربي قح أي محض خالص

##### Türkçe

* ق ح ح * * **القُحُّ** * (ضمme ve şeddeli olarak) alçaklıkta yahut cömertlikte hâlis (olan). Denilir: adam **قح**; kaba (kimse) için; sanki onda hâlis gibidir. Ve **عربي قح**: yani sırf hâlis.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D8%AD/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

القح، بالضم: الخالص من اللؤم والكرم ومن كل شيء، كأنه خالص فيه. قال:
  لاأبتغى سيب اللئيم القح                      يكاد من نحنـحة وأح يحكى سعال الشرق الأبح والقح، أيضا: الجافي من الناس وغيرهم، وهذا قول الليث. ومن ذلك البطيخ النيء الذي لم ينضج، يقال له قح. وقيل: القح البطيخ آخر ما يكون. وقد قح يقح قحوحة، بالضم. قال الأزهري: أخطأ الليث في تفسير القح وفي قوله للبطيخة التي لم تنضج إنها لقح، وهذا تصحيف. قال: وصوابه الفج بالفاء والجيم، يقال ذلك لكل ثمر لم ينضج. وأعرابي قح وقحاح، بضمهما: محض خالص، وقيل: هو الذي لم يدخل الأمصار ولم يختلط بأهلها. وقد ورد في الحديث: وعربية قحة. وقال ابن دريد: قح : محض، فلم يخص أعرابيا من غيره، وأعراب أقحاح، والأنثى قحة. وعبد قح: محض خالص، بين القحاحة والقحوحة، خالص العبودية. وقالوا: عربي كح وعربية كحة، الكاف في كح بدل من القاف في قح، لقولهم: أقحاح، ولم يقولوا: أكحاح. يقال: فلان من قح العرب وكحهم، أي من صميمهم، قال ذلك ابن السكيت وغيره. وقحاح الأمر، بالضم: فصه وخالصه وأصله، وهذا عن كراع. يقال: صار إلى قحاح الأمر، أي أصله وخالصه. ولأضطرنك إلى قحاحك، أي إلى جهدك. وحكى الأزهري عن ابن الأعرابي: لأضطرنك إلى قحاحك أي إلى أصلك. وقال ابن بزرج: والله لقد وقعت بقحاح قرك، ووقعت بقرك، وهو أن يعلم علمه كله ولا يخفى عليه شيء منه. والقحقحة: تردد الصوت في الحلق وهو شبيه بالبحة. وضحك القرد يقال له القحقحة، وصوته الخنخنة. والقحقح، بالضم: العظم المطيف، أي المحيط بالدبر، وقيل هوما أحاط بالخوران. وقيل: هو ملتقى الوركين من باطن، وقيل هو داخل بين الوركين وهو مطيف بالخوران، والخوران بين القحقح والعصعص، وقيل: هو أسفل العجب في طباق الوركين فوق القب شيئا. وفي التهذيب: القحقح ليس من طرف الصلب في شيء، وملتقاه من ظاهر العصعص. قال: وأعلى العصعص العجب، وأسفله الذنب، وقيل: القحقح: مجتمع الوركين، والعصعص طررف الصلب الباطن، وطرفه الظاهر العجب. والخوران هو الدبر والقحقح: وقرب - محركة - قحقاح ومقحقح: شديد. والقحيح فوق العب والجرع، ومثله في اللسان.

##### Türkçe

**القح**, zamme ile: alçaklıktan ve cömertlikten ve her şeyden hâlis (saf); sanki onda hâlis (saf)tır. Dedi ki:
  “Alçak **القح**’ın bağışını istemem;                      neredeyse ‘nuhnuhah’ ve ‘ah’ından, **الأبح**’ın öksürüğünü taklit eder.”
Ve **القح**, ayrıca: insanlardan ve başkalarından kaba olan; bu, Leys’in sözüdür. Bundan (olan): olgunlaşmamış, ham karpuz; ona **قح** denir. Ve denildi ki: **القح** karpuzun en son hâli olur. Ve gerçekten **قح** olur; **يقح**; **قحوحة** (zamme ile). Ezherî dedi ki: Leys, **القح**’ı tefsir etmede ve olgunlaşmamış karpuza “o **قح**’tır” demesinde hata etti; bu bir tashîftir. Dedi ki: Doğrusu **الفج**’dir, **الفاء** ve **الجيم** ile; olgunlaşmamış her meyve için bu söylenir. Ve **أعرابي قح** ve **قحاح**, ikisi de zamme ile: katıksız hâlis; ve denildi ki: o, şehirlere girmemiş ve halkıyla karışmamış olandır. Hadiste varid olmuştur: “Ve **عربية قحة**.” İbn Düreyd dedi ki: **قح**: katıksız; böylece Arap bedevîyi başkasından ayırmadı. Ve **أعراب أقحاح**; dişisi **قحة**. Ve **عبد قح**: katıksız hâlis; **القحاحة** ve **القحوحة** arasında (olan); köleliğin hâlisi. Ve dediler ki: **عربي كح** ve **عربية كحة**; **كح**’taki **الكاف**, **قح**’taki **القاف**’ın bedelidir; “**أقحاح**” demelerinden dolayı; “**أكحاح**” demediler. Denir: falan kimse **قح العرب**’dandır ve **كحهم**’dendir; yani onların özündendir; bunu İbnü’s-Sikkît ve başkaları söyledi. Ve **قحاح الأمر**, zamme ile: onun özü, hâlisi ve aslı; bu, Kırâ‘dan (rivayet)dir. Denir: “**قحاح الأمر**’e vardı”; yani onun aslına ve hâlisine. “Seni mutlaka **قحاحك**’a zorlayacağım”; yani gayretinin sonuna. Ezherî, İbnü’l-A‘râbî’den nakletti: “Seni mutlaka **قحاحك**’a zorlayacağım”; yani aslına. İbn Bezrec dedi ki: “Vallahi, **قحاح قرك**’a düştüm; ve **قرك**’a düştüm”; bu, onun bütün bilgisini bilmesidir ve ondan hiçbir şeyin kendisine gizli kalmamasıdır. Ve **القحقحة**: sesin boğazda gidip gelmesi; o, kısıklığa benzer. Maymunun gülmesine **القحقحة** denir; onun sesi **الخنخنة**’dir. Ve **القحقح**, zamme ile: kuşatıcı kemik; yani makatın çevresini kuşatan; ve denildi ki: **الخوران**’ı kuşatan şeydir. Ve denildi ki: iç taraftan iki kalçanın birleştiği yerdir. Ve denildi ki: iki kalçanın arasında içeridedir ve **الخوران**’ı kuşatıcıdır; ve **الخوران**, **القحقح** ile **العصعص** arasındadır. Ve denildi ki: iki kalçanın tabakalarında, **القب**’in üstünde biraz, **العجب**’in alt tarafıdır. Ve **التهذيب**’de: **القحقح**, omurganın ucundan hiçbir şey değildir; onun birleştiği yer, **العصعص**’ın dış tarafındandır. Dedi ki: **العصعص**’ın üstü **العجب**’dir; altı **الذنب**’dir. Ve denildi ki: **القحقح**: iki kalçanın birleşimi; ve **العصعص**, omurganın iç ucu; onun dış ucu **العجب**’dir. Ve **الخوران** makatın kendisidir. Ve **القحقح**: ve **وقرب** — harekeli — **قحقاح** ve **مقحقح**: şiddetli. Ve **القحيح**, **العب** ve **الجرع**’ın üstündedir; **اللسان**’da da bunun benzeri vardır.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D8%AD/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

قَحَّ
قَحَّ U ( n. ac. قَحَاْحَة 22t ,  قُحُوْحَة 27t ),
a.  Was pure, unmixed, unadulterated.

b.  [ coll. ], Coughed.

قَحَّة
قَحَّة 1t
a.  [ coll. ], Cough.

قُحّ
قُحّ 3 , ( pl. أَقْحَاْح 38 ),
a.  Pure, unmixed, unadulterated, genuine; sheer, mere; downright.

قُحَاْح
قُحَاْح 24 ,
a.  see 3 .

b.  Best, purest of; whole; essence.

c.  Root, foundation.

##### Türkçe

**قَحَّ**
**قَحَّ** U (isim-fiil: **قَحَاْحَة** 22t, **قُحُوْحَة** 27t),
a. Saf oldu, karışık olmadı, katışıksız oldu.

b. [kolektif], Öksürdü.

**قَحَّة**
**قَحَّة** 1t
a. [kolektif], Öksürük.

**قُحّ**
**قُحّ** 3, (çoğul: **أَقْحَاْح** 38),
a. Saf, karışık olmayan, katışıksız, halis; sırf, yalnız; düpedüz.

**قُحَاْح**
**قُحَاْح** 24,
a. 3’e bak.

b. En iyi, en saf olanı; bütün; öz.

c. Kök, temel.
