# قحح — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D8%AD/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%AD%D8%AD/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قحح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D8%AD.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: قحح

القُحُّ: الخالص من اللُّؤْم والكَرَم ومن كل شيء؛ يقال: لَئيم قُحٌّ إِذا كان مُعْرِقاً في اللؤم، وأَعرابي قُحٌّ وقُحاحٌ أَي مَحْضُ خالص؛ وقيل: هو الذي لم يدخل الأَمصار ولم يختلط بأَهلها، وقد ورد في الحديث: وعَرَبيَّةٌ قُحَّةٌ، وقال ابن دريد: قُحٌّ مَحْضٌ فلم يخص أَعرابيّاً من غيره؛ وأَعراب أَقْحاحٌ، والأُنثى قُحَّةٌ، وعبد قُحٌّ: محض خالص بَيِّنُ القَحاحة والقُحُوحةِ خالص العُبودة؛ وقالوا: عربيّ كُحٌّ وعربية كُحَّة، الكاف في كُحٍّ بدل من القاف في قُحٍّ لقولهم أَقْحاح ولم يقولوا أَكحاح. يقال: فلان من قُحّ العرب وكُحِّهم أَي من صِميمهم؛ قال ذلك ابن السكيت وغيره.
وصار إِلى قُحاحِ الأَمر أَي أَصله وخالصه. والقُحاح أَيضاً، بالضم: الأَصل؛ عن كراع؛ وأَنشد:
وأَنتَ في المَأْرُوكِ من قُحاحِها
ولأَضْطَرَّنَّك إِلى قُحاحِك أَي إِلى جُهْدِك؛ وحكى الأَزهري عن ابن الأَعرابي: لأَضْطَرَّنَّك إِلى تُرِّك وقُحاحِك أَي إِلى أَصلك. قال: وقال ابن بزرج: والله لقد وَقعْتُ بقُحَاحِ قُرِّك ووَقَعْتُ بقُرِّك؛ وهو أَن يعلم علمه كله ولا يخفى عليه شيء منه.
والقُحُّ: الجافي من الناس كأَنه خالص فيه؛ قال:
لا أَبْتَغِي سَيْبَ اللئيمِ القُحِّ،
يَكادُ من نَحْنَحةٍ وأُحِّ،
يَحْكي سُعالَ الشَّرِقِ الأَبَحِّ
الليث: والقُحُّ أَيضاً الجافي من الأَشياء حتى إِنهم يقولون للبِطِّيخة التي لم تَنْضَجْ: قُحٌّ، قيل: القُحُّ البطيخ آخِرَ ما يكون؛ وقد قَحَّ يَقُحُّ قُحوحةً؛ قال الأَزهري: أَخطأَ الليث في تفسير القُحِّ، وفي قوله للبطيخة التي لم تَنْضَجْ إِنها لَقُحٌّ وهذا تصحيف، قال: وصوابه الفِجُّ، بالفاء والجيم. يقال ذلك لكل ثمر لم يَنْضَجْ، وأَما القُحُّ، فهو أَصل الشيء وخالصه، يقال: عربيّ قُحّ وعربيّ مَحْضٌ وقَلْبٌ إِذا كان خالصاً لا هُجْنة فيه.
والقَحِيحُ: فوقَ الجَرْعِ.

### Türkçe

**القُحُّ**: alçaklıktan ve cömertlikten ve her şeyden saf/katıksız olan; denir ki: alçak

**قُحٌّ** eğer alçaklıkta kökleşmiş ise; ve **أَعرابي قُحٌّ** ve **قُحاحٌ** yani sırf saf/katıksız; ve denildi: o, şehirlere girmemiş ve onların halkıyla karışmamış olandır; ve hadiste vârid olmuştur:
ve **عَرَبيَّةٌ قُحَّةٌ**; ve İbn Düreyd dedi: **قُحٌّ مَحْضٌ**; böylece bir başkasından ayrı olarak bedevîyi tahsis etmedi; ve **أَعراب أَقْحاحٌ**; dişisi **قُحَّةٌ**; ve **عبد قُحٌّ**: sırf saf/katıksız, **القَحاحة** ve **القُحُوحةِ**si apaçık; kulluğun safı/katıksızı; ve dediler: **عربيّ كُحٌّ** ve **عربية كُحَّة**; **كُحٍّ**deki **الكاف**, **قُحٍّ**deki **القاف**ın bedelidir; onların **أَقْحاح** demeleri ve **أَكحاح** dememeleri sebebiyle. Denir: falan, Arapların **قُحّ**undan ve **كُحِّ**ündendir; yani onların özündendir; bunu İbnü’s-Sikkît ve başkaları söyledi.

Ve işin **قُحاحِ**ına vardı; yani onun aslına ve safına/katıksızına. Ve **القُحاح** ayrıca, zamme ile: asıl; Kurâ‘dan; ve inşâd etti:
وأَنتَ في المَأْرُوكِ من قُحاحِها
Ve seni mutlaka **قُحاحِ**ına zorlayacağım; yani gayretine; Ezherî, İbnü’l-A‘râbî’den nakletti: seni mutlaka **تُرِّك**ine ve **قُحاحِك**ine zorlayacağım; yani aslına. Dedi ki:
Ve İbn Bezrec dedi: Vallahi ben **قُحَاحِ قُرِّك**ine düştüm ve **قُرِّك**ine düştüm; o da şudur:
onun bütün bilgisini bilmesi ve ondan hiçbir şeyin kendisine gizli kalmaması.

Ve **القُحُّ**: insanlardan kaba olan; sanki onda saf/katıksız (kabalık) varmış gibi; dedi:
لا أَبْتَغِي سَيْبَ اللئيمِ القُحِّ،
يَكادُ من نَحْنَحةٍ وأُحِّ،
يَحْكي سُعالَ الشَّرِقِ الأَبَحِّ
Leys: ve **القُحُّ** ayrıca, şeylerden kaba olan; hatta onlar olgunlaşmamış karpuza: **قُحٌّ** derler; denildi: **القُحُّ** karpuzun en son hâli olduğu zamandır; ve **قَحَّ يَقُحُّ قُحوحةً**; Ezherî dedi: Leys, **القُحِّ**ün tefsirinde ve olgunlaşmamış karpuza “o mutlaka **قُحٌّ**dur” sözünde hata etti; bu bir tashîftir. Dedi: ve onun doğrusu **الفِجُّ**dur; **الفاء** ve **الجيم** ile. Bu, olgunlaşmamış her meyve için söylenir. Ama **القُحُّ**, şeyin aslı ve safı/katıksızıdır; denir: **عربيّ قُحّ** ve **عربيّ مَحْضٌ** ve **قَلْبٌ**; eğer onda hiçbir melezlik yoksa saf/katıksız ise.

Ve **القَحِيحُ**: **الجَرْعِ**in üstü.
