# قحح — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D8%AD/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%AD%D8%AD/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قحح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D8%AD.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قحح

القح، بالضم: الخالص من اللؤم والكرم ومن كل شيء، كأنه خالص فيه. قال:
  لاأبتغى سيب اللئيم القح                      يكاد من نحنـحة وأح يحكى سعال الشرق الأبح والقح، أيضا: الجافي من الناس وغيرهم، وهذا قول الليث. ومن ذلك البطيخ النيء الذي لم ينضج، يقال له قح. وقيل: القح البطيخ آخر ما يكون. وقد قح يقح قحوحة، بالضم. قال الأزهري: أخطأ الليث في تفسير القح وفي قوله للبطيخة التي لم تنضج إنها لقح، وهذا تصحيف. قال: وصوابه الفج بالفاء والجيم، يقال ذلك لكل ثمر لم ينضج. وأعرابي قح وقحاح، بضمهما: محض خالص، وقيل: هو الذي لم يدخل الأمصار ولم يختلط بأهلها. وقد ورد في الحديث: وعربية قحة. وقال ابن دريد: قح : محض، فلم يخص أعرابيا من غيره، وأعراب أقحاح، والأنثى قحة. وعبد قح: محض خالص، بين القحاحة والقحوحة، خالص العبودية. وقالوا: عربي كح وعربية كحة، الكاف في كح بدل من القاف في قح، لقولهم: أقحاح، ولم يقولوا: أكحاح. يقال: فلان من قح العرب وكحهم، أي من صميمهم، قال ذلك ابن السكيت وغيره. وقحاح الأمر، بالضم: فصه وخالصه وأصله، وهذا عن كراع. يقال: صار إلى قحاح الأمر، أي أصله وخالصه. ولأضطرنك إلى قحاحك، أي إلى جهدك. وحكى الأزهري عن ابن الأعرابي: لأضطرنك إلى قحاحك أي إلى أصلك. وقال ابن بزرج: والله لقد وقعت بقحاح قرك، ووقعت بقرك، وهو أن يعلم علمه كله ولا يخفى عليه شيء منه. والقحقحة: تردد الصوت في الحلق وهو شبيه بالبحة. وضحك القرد يقال له القحقحة، وصوته الخنخنة. والقحقح، بالضم: العظم المطيف، أي المحيط بالدبر، وقيل هوما أحاط بالخوران. وقيل: هو ملتقى الوركين من باطن، وقيل هو داخل بين الوركين وهو مطيف بالخوران، والخوران بين القحقح والعصعص، وقيل: هو أسفل العجب في طباق الوركين فوق القب شيئا. وفي التهذيب: القحقح ليس من طرف الصلب في شيء، وملتقاه من ظاهر العصعص. قال: وأعلى العصعص العجب، وأسفله الذنب، وقيل: القحقح: مجتمع الوركين، والعصعص طررف الصلب الباطن، وطرفه الظاهر العجب. والخوران هو الدبر والقحقح: وقرب - محركة - قحقاح ومقحقح: شديد. والقحيح فوق العب والجرع، ومثله في اللسان.

### Türkçe

**القح**, zamme ile: alçaklıktan ve cömertlikten ve her şeyden hâlis (saf); sanki onda hâlis (saf)tır. Dedi ki:
  “Alçak **القح**’ın bağışını istemem;                      neredeyse ‘nuhnuhah’ ve ‘ah’ından, **الأبح**’ın öksürüğünü taklit eder.”
Ve **القح**, ayrıca: insanlardan ve başkalarından kaba olan; bu, Leys’in sözüdür. Bundan (olan): olgunlaşmamış, ham karpuz; ona **قح** denir. Ve denildi ki: **القح** karpuzun en son hâli olur. Ve gerçekten **قح** olur; **يقح**; **قحوحة** (zamme ile). Ezherî dedi ki: Leys, **القح**’ı tefsir etmede ve olgunlaşmamış karpuza “o **قح**’tır” demesinde hata etti; bu bir tashîftir. Dedi ki: Doğrusu **الفج**’dir, **الفاء** ve **الجيم** ile; olgunlaşmamış her meyve için bu söylenir. Ve **أعرابي قح** ve **قحاح**, ikisi de zamme ile: katıksız hâlis; ve denildi ki: o, şehirlere girmemiş ve halkıyla karışmamış olandır. Hadiste varid olmuştur: “Ve **عربية قحة**.” İbn Düreyd dedi ki: **قح**: katıksız; böylece Arap bedevîyi başkasından ayırmadı. Ve **أعراب أقحاح**; dişisi **قحة**. Ve **عبد قح**: katıksız hâlis; **القحاحة** ve **القحوحة** arasında (olan); köleliğin hâlisi. Ve dediler ki: **عربي كح** ve **عربية كحة**; **كح**’taki **الكاف**, **قح**’taki **القاف**’ın bedelidir; “**أقحاح**” demelerinden dolayı; “**أكحاح**” demediler. Denir: falan kimse **قح العرب**’dandır ve **كحهم**’dendir; yani onların özündendir; bunu İbnü’s-Sikkît ve başkaları söyledi. Ve **قحاح الأمر**, zamme ile: onun özü, hâlisi ve aslı; bu, Kırâ‘dan (rivayet)dir. Denir: “**قحاح الأمر**’e vardı”; yani onun aslına ve hâlisine. “Seni mutlaka **قحاحك**’a zorlayacağım”; yani gayretinin sonuna. Ezherî, İbnü’l-A‘râbî’den nakletti: “Seni mutlaka **قحاحك**’a zorlayacağım”; yani aslına. İbn Bezrec dedi ki: “Vallahi, **قحاح قرك**’a düştüm; ve **قرك**’a düştüm”; bu, onun bütün bilgisini bilmesidir ve ondan hiçbir şeyin kendisine gizli kalmamasıdır. Ve **القحقحة**: sesin boğazda gidip gelmesi; o, kısıklığa benzer. Maymunun gülmesine **القحقحة** denir; onun sesi **الخنخنة**’dir. Ve **القحقح**, zamme ile: kuşatıcı kemik; yani makatın çevresini kuşatan; ve denildi ki: **الخوران**’ı kuşatan şeydir. Ve denildi ki: iç taraftan iki kalçanın birleştiği yerdir. Ve denildi ki: iki kalçanın arasında içeridedir ve **الخوران**’ı kuşatıcıdır; ve **الخوران**, **القحقح** ile **العصعص** arasındadır. Ve denildi ki: iki kalçanın tabakalarında, **القب**’in üstünde biraz, **العجب**’in alt tarafıdır. Ve **التهذيب**’de: **القحقح**, omurganın ucundan hiçbir şey değildir; onun birleştiği yer, **العصعص**’ın dış tarafındandır. Dedi ki: **العصعص**’ın üstü **العجب**’dir; altı **الذنب**’dir. Ve denildi ki: **القحقح**: iki kalçanın birleşimi; ve **العصعص**, omurganın iç ucu; onun dış ucu **العجب**’dir. Ve **الخوران** makatın kendisidir. Ve **القحقح**: ve **وقرب** — harekeli — **قحقاح** ve **مقحقح**: şiddetli. Ve **القحيح**, **العب** ve **الجرع**’ın üstündedir; **اللسان**’da da bunun benzeri vardır.
