# قحط (ق-ح-ط) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D8%B7
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%AD%D8%B7

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ح - ط
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D8%B7/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الحاء والقاف والطاء معهما
ق ح ط يستعمل فقط
قحط:
القَحْطُ: احتِباسُ المَطَر. قُحِطَ القَوم وأقحَطُوا. وقُحِطَت الأرضُ فهي مَقْحوطة. أو قَحَطَ المَطَر: احتَبَس، قال الأعشى:
وهُمُ يُطْعِمُونَ إنْ قَحَطَ القَطْ		رُ وهَبَّتْ بشَمْألٍ وضريب
ورجل قَحْطِيٌّ: أكْولٌ لا يُبقي على شَيءٍ من الطعام من كلام أهل العراق دون أهل البادية، أي كأنَّه نَجَا من القَحْط.
قَحْطان: ابن هُودٍ، ويقال: ابن أرفَخشذ بنِ سامِ بن نوُحٍ.

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **القاف** ve **الطاء** onlarla birlikte

**ق ح ط** yalnızca kullanılır

**قحط**:

**القَحْطُ**: yağmurun tutulması. Kavim **قُحِطَ** oldu ve **أقحَطُوا** oldular. Ve yer **قُحِطَت**; o hâlde o **مَقْحوطة**dır. Yahut yağmur **قَحَطَ**: tutuldu; **الأعشى** dedi ki:

Ve onlar, eğer yağmur kıtlık olduysa, yedirirler		ve **شَمْألٍ** ile ve **ضريب** ile esti

Ve **قَحْطِيٌّ** bir adam: çok yiyen; Irak ehlinin sözünden, bedevî ehlinin değil; yiyecekten hiçbir şey bırakmaz; yani sanki o, **القَحْط**tan kurtulmuştur.

**قَحْطان**: **هُودٍ**’un oğludur; ve denilir: **أرفَخشذ**’un oğlu, **سامِ**’ın oğlu, **نوُحٍ**’un oğlu.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D8%B7/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

القَحْطُ: الجدبُ. وقَحَطَ المطر يَقْحَطُ قُحوطاً، إذا احتبس. وقد حكى الفراء: قَحِطَ بالكسر يَقْحَطُ. وأقْحَطَ القومُ، أي أصابهم القَحْطُ. وقُحِطوا أيضاً على ما لم يسمّ فاعله.

##### Türkçe

**القَحْطُ**: kıtlık. Ve yağmur **قَحَطَ** **يَقْحَطُ** **قُحوطاً**, yani tutulup kaldığı zaman. Ve el-Ferrâ rivayet etti: kesre ile **قَحِطَ** **يَقْحَطُ**. Ve kavim **أقْحَطَ**, yani onlara **القَحْطُ** isabet etti. Ve faili adlandırılmamış olana göre onlar **قُحِطوا** da.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D8%B7/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب الحاء والقاف والطاء
قحط
أُهمِلَت وجوهها إلَّا : قحط . قحط : الْحَرّانِي عن ابن السكيت : قُحِطَ الناس ، وقد قَحَطَ الْمَطَرُ ، وقال الليث : القَحْطُ : احْتِبَاسُ المَطَر . يقال : قُحِطَ القَوْمُ وأَقحطوا ، وقُحِطت الأرضُ فهي مقحوطةٌ ، وقَحِطَ المطر أي احتبس . ورجُلٌ قَحْطِيٌّ وهو الأَكُولُ الذي لا يُبْقِي شيئاً من الطعام . وهذا من كلام الحاضرة ونسبوه إلى القَحْط لكثرة الأكل على معنى أنه نجا من القحط فلذلك كثر أكله . وقال الليث : قحطان : أبو اليمن : وهو في قول نسَّابيهم قحْطَان بن هودٍ ، وبعضٌ يقول : قحطان بن أَرْفَخْشَذْ بن سام بن نوح . ثعلب عن ابن الأعرابي : قُحِطَ الناس وأُقْحِطوا وقَحَطَ ، المطر . وقال شَمِرُ : قُحوط المطر : أن يَحْتَبِس وهو محتاج إليه . ويقال : زمانٌ قاحط ، وعام قاحط ، وسنةٌ قَحِيطٌ ، وأَزْمُنٌ قَواحِطُ . وفي الحديث : ( أَن مَنْ جامَع فأَقْحَطَ فلا غُسْلَ عليه ) ومعناه أن ينتشر فَيُولج ، ثم يَفْترُ ذَكَرُه قبل أن يُنزلَ . والإقْحَاطُ مثل الإكسالِ ، وهذا مثل الحديث الآخر : ( الماءُ من الماء ) وكان هذا في أول الإسلام ثم نُسِخَ وأُمِرُوا بالاغتسال بعد الإيلاج . وقال ابن الفرج : كان ذلك في إقْحاط الزمان وإكْحَاط الزمان أي في شِدَّته .

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **القاف** ve **الطاء**
**قحط**
Yüzleri ihmal edilmiştir, ancak: **قحط** (müstesna). **قحط**: **الْحَرّانِي**’nin **ابن السكيت**’ten (nakli): İnsanlar **قُحِطَ** oldular; ve yağmur **قَحَطَ** oldu. **الليث** dedi: **القَحْطُ**: yağmurun hapsolmasıdır. Denir: Kavim **قُحِطَ** oldu ve **أَقحطوا** oldular; ve yer **قُحِطت** oldu; artık o **مقحوطةٌ**dur; ve yağmur **قَحِطَ** oldu, yani hapsoldu. Ve bir adam **قَحْطِيٌّ**dur; o, yemekten hiçbir şey bırakmayan oburdur. Bu, şehirlinin sözündendir; onu **القَحْط**’a nisbet ettiler; çok yemekten dolayı; şu mânâ üzere ki o, kıtlıktan kurtulmuştur; bu yüzden yemesi çoğalmıştır. **الليث** dedi: **قحطان**: Yemen’in babasıdır; ve onların nesep âlimlerinin sözüne göre o, **قحْطَان بن هودٍ**’dur; ve bir kısmı der ki: **قحطان بن أَرْفَخْشَذْ بن سام بن نوح**. **ثعلب**’den, **ابن الأعرابي**’den: İnsanlar **قُحِطَ** oldular ve **أُقْحِطوا** oldular; ve yağmur **قَحَطَ** (oldu). **شَمِرُ** dedi: Yağmurun **قُحوط**u: ona muhtaç iken hapsolmasıdır. Ve denir: **زمانٌ قاحط**; ve **عام قاحط**; ve **سنةٌ قَحِيطٌ**; ve **أَزْمُنٌ قَواحِطُ**. Ve hadiste: (Kim cima eder de **فأَقْحَطَ** olursa, ona gusül yoktur) ve mânâsı: yayılıp içeri sokması, sonra inzal etmeden önce onun zekerinin gevşemesidir. Ve **الإقْحَاطُ**, **الإكسالِ** gibidir; ve bu, diğer hadisin mislidir: (Su sudandır). Bu, İslâm’ın başında idi; sonra neshedildi ve idhalden sonra yıkanmakla emrolundular. **ابن الفرج** dedi: Bu, zamanın **إقْحاط**ında ve zamanın **إكْحَاط**ında idi; yani onun şiddetinde.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D8%B7/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب القاف والحاء وما يثلثهما)
(قحد)  القاف والحاء والدال كلمةٌ واحدة هي القَحَدَة: أصلُ السَّنام، والجمع قِحادٌ. وناقة مِقْحادٌ: ضخمة السَّنام.
(قحر)  القاف والحاء والراء كلمةٌ واحدة، وهي القَحْر، يقال إنَّه الفحلُ المُسِنُّ على بقيّةٍ فيه وجَلَد. وقد يقال للرَّجُل. والقُحارِيَةُ مثل القَحْر.وامرأة قَحْرةٌ: مُسِنَّة.
(قحز)  القاف والحاء والزاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على قَلَقٍ أو إقلاقٍ وإزعاج. من ذلك القَحْزُ، وهو الوَثَبَانُ والقَلَقُ. والقاحِزَات: الشدائد المُزعجات من الأمور.
قال ابنُ دريد([1]): القَحْزُ: أن يَرمِيَ الرّامي السّهمَ فيسقطَ بين يدَيه. قَحَزَ السَّهم قَحْزاً. قال:
* إذا تَنَزَّى قاحِزاتُ القَحْزِ([2]) *
والقُحازُ: داء يصيبُ الغَنَم.
(قحط)  القاف والحاء والطاء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على احتباسِ الخير، ثمّ يستعار. فالقَحْط: احتباس المطَر؛ أقَحطَ النّاسُ، إذا وقعوا في القَحْط. وأقْحَطَ الرّجلُ، إذا خالط أهلَه ولم يُنْزِل. وقَحْطانُ: أبو اليَمَن.
(قحف)  القاف والحاء والفاء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على شدّةٍ في شيء وصلابة. يقال: القَحْف. شِدَّةُ الشُّرب. ويقولون: "اليومَ قِحافٌ وغَداً نِقافٌ([3])". والقاحف من المطر: الشَّديد يَقْحَفُ كلَّ شيء. ومن الباب القِحْف: العظم فوقَ الدِّماغ، والجمع أقحاف. وقحفتُه: ضرَبْتُ قِحفَه.
(قحل)  القاف والحاء واللام أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على يُبْسٍ في الشيء وجفَاف. فالقَحَل: اليُبْس. والقاحل: اليابس، قَحَل يَقْحَل، وقَحِلَ يَقْحَل. وقَحَِلَ الشَّيخُ: يَبِس جلدُه على عَظْمِه. ورجلٌ قَحْلٌ وإنْقَحْلٌ. والقُحال: داءٌ يُصيب الغَنَمَ فتجفُّ جلودُها.
(قحم)  القاف والحاء والميم أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على تورُّدِ الشيءِ بأدنى جفاءٍ وإقدام. يقال: قَحَمَ في الأمور قُحُوماً: رمَى بنفسه فيها من غير دُرْبة. وقُحَمُ [الطَّرِيق([4])]: مصاعبه. ويقال: إنَّ المَقاحِيمَ من الإبل: التي تقتحم الشَّوْلَ من غير إرسال. والقَحْم: البَعير يُثْنِي ويُرْبِعُ في سنةٍ واحدة، فيُقْحِم سِنَّاً على سنّ. وقَحَّم الفَرَسُ فارسَه على وجهه، إذا رَماه. ويقولون: "إنَّ للخُصومة قُحَماً" أي إنَّها تقحِّم بصاحبها على ما لا يَهواه. والقُحْمة: السَّنة تُقحِم الأعرابَ بلادَ الرِّيف.
(قحو)  القاف والحاء والواو كلمةٌ واحدة. يقولون: القَحْو تأسيس الأُقحوان، وتقديره أُفْعُلاَن، ولو جعل في دواءٍ لقيل مَقْحُوٌّ، وجمعه الأقاحِي([5]).
والأُقحوانة: موضع.
(قحب)  القاف والحاء والباء كلمةٌ تدلُّ على سُعَال الخيل والإبل، وربما جُعِل للنَّاس.
--------------ـــ
([1]) الجمهرة (2: 148).
([2]) البيت لرؤبة في ديوانه 64 والجمهرة واللسان (قحز).
([3]) النقاف، بكسر النون: القتال. وفي المجمل: "ثقاف"، صوابه في المقاييس واللسان (قحف، نقف) قال في (نقف): "ومن رواه: وغداً ثقاف فقد صحف".
([4]) التكملة من المجمل.
([5]) يقال بتشديد الياء وتخفيفها.

ـ

##### Türkçe

(قاف ve **ح** ve ikisinin üçlü kılındığı şeyler babı)
(**قحد**)  **القاف** ve **الحاء** ve **الدال** tek bir kelimedir; o da **القَحَدَة**’dir: hörgücün aslı; çoğulu **قِحادٌ**. Ve **ناقة مِقْحادٌ**: hörgücü iri.
(**قحر**)  **القاف** ve **الحاء** ve **الراء** tek bir kelimedir; o da **القَحْر**’dır; denilir ki o, içinde bir kalıntı ve dayanıklılık bulunan yaşlı damızlık erkektir. Ve erkeğe de denilebilir. Ve **القُحارِيَةُ** **القَحْر** gibidir. Ve **امرأة قَحْرةٌ**: yaşlı.
(**قحز**)  **القاف** ve **الحاء** ve **الزاء** tek bir asıldır; bir huzursuzluğa yahut huzursuz etmeye ve rahatsız etmeye delâlet eder. Bundan: **القَحْزُ**; o, sıçrayış ve huzursuzluktur. Ve **القاحِزَات**: işlerden rahatsız edici şiddetler.
İbn Düreyd([1]) dedi: **القَحْزُ**: atıcının oku atması da onun iki eli arasına düşmesidir. **قَحَزَ السَّهم قَحْزاً**. Dedi:
* **إذا تَنَزَّى قاحِزاتُ القَحْزِ**([2]) *
Ve **القُحازُ**: koyuna isabet eden bir hastalık.
(**قحط**)  **القاف** ve **الحاء** ve **الطاء** sahih bir asıldır; hayrın tutulmasına delâlet eder; sonra ödünç alınır. Artık **القَحْط**: yağmurun tutulmasıdır; **أقَحطَ النّاسُ**: **القَحْط**a düştükleri vakit. Ve **أقْحَطَ الرّجلُ**: ehliyle karışıp da inzal etmediği vakit. Ve **قَحْطانُ**: Yemen’in babası.
(**قحف**)  **القاف** ve **الحاء** ve **الفاء** sahih bir asıldır; bir şeyde şiddete ve katılığa delâlet eder. Denilir: **القَحْف**: içmenin şiddeti. Ve derler: "**اليومَ قِحافٌ وغَداً نِقافٌ**([3])". Ve yağmurdan **القاحف**: her şeyi **يَقْحَفُ** eden şiddetli olandır. Babdan: **القِحْف**: beynin üstündeki kemik; çoğulu **أقحاف**. Ve **قحفتُه**: onun **قِحفَه**’ini vurdum.
(**قحل**)  **القاف** ve **الحاء** ve **اللام** sahih bir asıldır; şeyde kuruluğa ve kuruluğa delâlet eder. Artık **القَحَل**: kuruluk. Ve **القاحل**: kuru; **قَحَل يَقْحَل** ve **قَحِلَ يَقْحَل**. Ve **قَحَِلَ الشَّيخُ**: derisi kemiği üzerine kurudu. Ve **رجلٌ قَحْلٌ** ve **إنْقَحْلٌ**. Ve **القُحال**: koyuna isabet eden bir hastalık; derileri kurur.
(**قحم**)  **القاف** ve **الحاء** ve **الميم** sahih bir asıldır; en az bir kabalıkla şeyin kızarmasına ve atılmaya delâlet eder. Denilir: **قَحَمَ في الأمور قُحُوماً**: tecrübesizce kendini onların içine attı. Ve **قُحَمُ [الطَّرِيق]**([4]): onun zorlukları. Ve denilir: develerden **المَقاحِيمَ**: salıverme olmaksızın **الشَّوْلَ**a dalanlardır. Ve **القَحْم**: deve, bir tek yılda iki yaşa ve dört yaşa girer; böylece bir yaşı bir yaşın üzerine sokar. Ve **قَحَّم الفَرَسُ فارسَه على وجهه**: onu attığı vakit. Ve derler: "**إنَّ للخُصومة قُحَماً**" yani: sahibini hoşlanmadığı şeye daldırır. Ve **القُحْمة**: yılı; bedevileri kırın beldelerine daldırır.
(**قحو**)  **القاف** ve **الحاء** ve **الواو** tek bir kelimedir. Derler: **القَحْو** **الأُقحوان**’ın tesisidir; takdiri **أُفْعُلاَن**’dır; eğer bir ilaca konulsa **مَقْحُوٌّ** denilirdi; çoğulu **الأقاحِي**([5]).
Ve **الأُقحوانة**: bir yer.
(**قحب**)  **القاف** ve **الحاء** ve **الباء** atların ve develerin öksürüğüne delâlet eden bir kelimedir; bazen insanlara da yapılır.
--------------ـــ
([1]) el-Cemhere (2: 148).
([2]) Beyit, divanında 64’te Ru’be’nindir; ve el-Cemhere ve el-Lisân (**قحز**).
([3]) **النقاف**; **النون**’un kesresiyle: savaş. Ve el-Mücmel’de: "**ثقاف**"; doğrusu el-Mekâyîs ve el-Lisân’da (**قحف**، **نقف**). (**نقف**)’te dedi: "Ve onu rivayet eden: ‘ve yarın **ثقاف**’ demişse, tashif etmiştir."
([4]) Tekmile, el-Mücmel’dendir.
([5]) **الياء**’ın şeddeli ve hafifli kılınmasıyla denilir.

ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D8%B7/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ق ح ط
قحط البلد وقحِطَ وقُحِطَ فهو قاحط وقَحِطٌ وقحيط ومقحوط وبلاد مقاحيط وأقحطها الله وأقحط القوم وقحطوا وقُحِطوا وأقحطوا وأرض مقحطة‏.‏
ونحن في مقحطة وهي بيّنة القحوط والقحط والقحط‏.‏
ومن المجاز‏:‏ أقحط الرجل وأكسل‏:‏ خالط ولم ينزل‏.‏
وفي الحديث ‏"‏ من أتى أهله فأقحط فلا غسل عليه ‏"‏ وفي آخر ‏"‏ ليس في الإكسال إلا الطّهور ‏"‏ ورجل قحطيّ‏:‏ أكول لا يبقي شيئاً‏.‏

##### Türkçe

ق ح ط
**قحط** belde ve **قحِطَ** ve **قُحِطَ**; artık o **قاحط** ve **قَحِطٌ** ve **قحيط** ve **مقحوط**tur; ve beldeler **مقاحيط**tir; Allah onu **أقحطها** etti; ve kavim **أقحط** etti; ve **قحطوا** ve **قُحِطوا** ve **أقحطوا**; ve yer **مقحطة**dır.‏
Ve biz bir **مقحطة** içindeyiz; ve o, **القحوط**un ve **القحط**ın ve **القحط**ın apaçığıdır.‏
Mecazdan: Adam **أقحط** etti ve **أكسل** etti: karıştı ve inmedi.‏
Hadiste: "Kim ehline gelir de **فأقحط** ederse, ona gusül yoktur." Ve bir diğerinde: " **الإكسال**de ancak temizlik vardır." Ve **قحطيّ** adam: çok yiyen, hiçbir şey bırakmayan.‏

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D8%B7/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

القَحْط: احتِباس المطر. وقد قَحَط وقَحِطَ، والفتح أَعلى، قَحْطاً وقَحَطاً وقُحوطاً. وقُحِطَ الناس، بالكسر، على ما لم يسم فاعله لا غير قَحْطاً وأُقْحِطوا، وكرهها بعضهم. وقال ابن سيده: لا يقال قُحِطوا ولا أُقْحِطوا. والقَحْطُ: الجدب لأَنه من أَثره. وحكى أَبو حنيفة: قُحِطَ المطر، على صيغة ما لم يسم فاعله، وأَقْحَطَ، على فعل الفاعل، وقُحِطت الأَرض، على صيغة ما لم يسم فاعله، فهي مَقْحوطة. قال ابن بري: قال بعضهم قَحَط المطر، بالفتح، وقَحِط المكان، بالكسر، هو الصواب، قال: ويقال أَيضاً قُحِط القَطر؛ قال الأَعشى:
وهُمُ يُطْعِمون، إِنْ قُحِط القَطْـ
ـرُ، وهَبَّتْ بشَمْأَلٍ وضَرِيبِ
وقال شمر: قُحوط المطر أَن يَحْتَبس وهو محتاج إِليه. ويقال: زمان قاحِط وعام قاحِط وسنة قَحِيط وأَزمُن قَواحِطُ. وعام قَحِط وقَحِيط: ذو قَحْط. وفي حديث الاستسقاء برسول اللّه، صلّى اللّه عليه وسلّم: قَحَط المطر واحمرَّ الشجر هو من ذلك. وأَقْحَط الناس إِذا لم يُمْطَروا. وقال ابن الفرَج: كان ذلك في إِقْحاط الزمان وإِكْحاط الزمان أَي في شدَّته. قال ابن سيده: وقد يُشتقُّ القَحْط لكل ما قلَّ خيره والأَصل للمطر، وقيل: القَحْط في كل شيءٍ قلة خيره، أَصل غير مشتقّ. وفي الحديث: إِذا أَتى الرجلُ القوم فقالوا قَحْطاً فَقَحْطاً له يوم يَلْقَى ربه أَي أَنه إِذا كان ممن يقال له عند قدومه على الناس هذا القول فإِنه يقال له مثل ذلك يوم القيامة، وقَحْطاً منصوب على المصدر أَي قُحِطت قَحْطاً وهو دعاءٌ بالجدْب، فاستعاره لانقطاع الخير عنه وجدْبه من الأَعمال الصالحة. وفي الحديث: مَن جامع فأَقْحَط فلا غسل عليه، ومعناه أَن يَنتَشِر فيُولج ثم يَفْتُر ذكَرُه قبل أَن يُنزِل، وهو من أَقْحَط الناس إِذا لم يمطروا، والإِقْحاط مثل الإِكْسال، وهذا مثل الحديث الآخر: الماءُ من الماء، وكان هذا في أَوَّل الإِسلام ثم نُسِخَ وأُمِرَ بالاغتسال بعد الإِيلاج.
والقَحْطِيّ من الرجال: الأَكُول الذي لا يُبقي من الطعام شيئاً، وهذا من كلام أَهل العِراق؛ وقال الأَزهري: هو من كلام الحاضرة دون أَهل البادية، وأَظنه نُسِب إِلى القَحْط لكثرة الأَكل كأَنه نجا من القَحْط فلذلك كثُر أَكله.
وضرْب قَحيط: شديد.
والتَّقْحيط: في لغة بني عامر: التَّلْقيح؛ حكاه أَبو حنيفة. والقَحْط: ضرْب من النبْت، وليس بثبت.
وقَحْطانُ: أَبو اليمن، وهو في قول نسّابتهم قَحْطان ابن هُود، وبعض يقول قَحْطان بن ارْفَخْشذ بن سام ابن نوح، والنسب إِليه على القياس قَحْطانيّ، وعلى غير القياس أَقْحاطِيّ، وكلاهما عربي فصيح.

##### Türkçe

**القَحْط**: yağmurun tutulmasıdır. Ve **قَحَط** ve **قَحِطَ** (denilmiştir); fetha daha üstündür: **قَحْطاً** ve **قَحَطاً** ve **قُحوطاً**. Ve insanlar için **قُحِطَ** (kesre ile), yalnızca faili adı anılmayan (meçhul) kalıbı üzere (denilir); başka değil: **قَحْطاً** ve **أُقْحِطوا**; bazıları bunu çirkin görmüştür. İbn Sîde dedi: **قُحِطوا** da denilmez, **أُقْحِطوا** da denilmez. Ve **القَحْطُ**: kıtlıktır; çünkü o, onun eserindendir. Ebû Hanîfe nakletti: **قُحِطَ المطر** (yağmur için), faili adı anılmayan kalıbı üzere; ve **أَقْحَطَ** (denilir), failin fiili üzere; ve **قُحِطت الأَرض** (yer için), faili adı anılmayan kalıbı üzere; artık o **مَقْحوطة**dır. İbn Berrî dedi: Bazıları dedi ki: **قَحَط المطر** (fetha ile) ve **قَحِط المكان** (kesre ile); doğru olan budur. Dedi ki: Ayrıca **قُحِط القَطر** da denilir. el-A‘şâ dedi ki:

Ve onlar yedirirler; eğer **قُحِط القَطْرُ** (yağmur tutulursa),
ve **بشَمْأَلٍ** ve **ضَرِيبِ** ile (rüzgâr) eserse.

Şemmer dedi: **قُحوط المطر**; ona ihtiyaç varken onun tutulmasıdır. Ve denilir: **زمان قاحِط** ve **عام قاحِط** ve **سنة قَحِيط** ve **أَزمُن قَواحِطُ**. Ve **عام قَحِط** ve **قَحِيط**: **قَحْط** sahibi (olan). Resûlullah ile (yapılan) yağmur duası hadîsinde: **قَحَط المطر** ve ağaç kızardı; bu ondandır. Ve insanlar **أَقْحَط** ederler; yağmur yağdırılmadıkları zaman. İbnü’l-Ferec dedi: Bu, zamanın **إِقْحاط**ında ve zamanın **إِكْحاط**ında idi; yani onun şiddetinde. İbn Sîde dedi: **القَحْط** her hayrı az olan şey için de türetilebilir; aslolan yağmur içindir. Ve denildi: **القَحْط** her şeyde hayrının azlığıdır; türetilmiş değil, asıldır. Hadîste: Adam kavme geldiğinde, “**قَحْطاً**; artık **فَقَحْطاً** ona, Rabbine kavuştuğu gün” derlerse; yani insanlara gelişinde kendisine bu söz söylenen kimselerden ise, kıyamet günü ona bunun benzeri söylenir. Ve **قَحْطاً** masdar üzere mansuptur; yani “**قُحِطت قَحْطاً**”; o, kıtlıkla duadır. Böylece onu, hayrın ondan kesilmesi ve salih amellerden kıtlaşması için ödünç aldı. Hadîste: “Kim cima eder de **فَأَقْحَط** ederse, ona gusül yoktur.” Manası: yayılır da sokar, sonra inzal etmeden önce zeker’i gevşer; bu, “yağmur yağdırılmadıkları zaman insanlar **أَقْحَط** ederler”dendir. Ve **الإِقْحاط**, **الإِكْسال** gibidir. Bu, diğer hadîs gibidir: “Su, sudandır.” Bu, İslâm’ın başında idi; sonra neshedildi ve idhâlden sonra yıkanmak emredildi.

Ve erkeklerden **القَحْطِيّ**: yemekten hiçbir şey bırakmayan çok yiyen (kimsedir). Bu, Irak ehlinin sözündendir. el-Ezherî dedi: O, bedevî ehli değil, şehir ehlinin sözündendir. Ve zannederim ki çok yemekten dolayı **القَحْط**a nisbet edilmiştir; sanki **القَحْط**tan kurtulmuş da bu yüzden yemesi çoğalmıştır.

Ve **ضرْب قَحيط**: şiddetli (darb).

Ve **التَّقْحيط**: Benî Âmir dilinde: **التَّلْقيح**; Ebû Hanîfe onu nakletti.

Ve **القَحْط**: bitkiden bir türdür; fakat sabit değildir.

Ve **قَحْطانُ**: Yemen’in babasıdır. Nesep âlimlerinin sözüne göre o, **قَحْطان** ibn **هُود**’dur. Bazısı der ki: **قَحْطان** ibn **ارْفَخْشذ** ibn **سام** ibn **نوح**. Ona nisbet, kıyas üzere **قَحْطانيّ**; kıyas dışı üzere **أَقْحاطِيّ**dir. İkisi de fasih Arapçadır.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D8%B7/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ق ح ط * * القَحْطُ * الجدب و * فَحَط * المطر احتبس وبابه خضع وطرب و * أقْحَطَ * القوم أصابهم الفحط و * قُحِطُوا * على ما لم يسم فاعله * قضحءطا

##### Türkçe

* ق ح ط * **القَحْطُ**: kıtlık; ve **فَحَط**: yağmur tutuldu (yağmur hapsoldu); ve babı **خضع** ve **طرب**’dır; ve **أقْحَطَ**: kavim(ler)i **الفحط**’a uğradı; ve **قُحِطُوا**: faili adlandırılmayan üzere; **قضحءطا**

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D8%B7/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

القحط: الضرب الشديد. والقحط: الجدب، كما في الصحاح، لأنه من أثر احتباس المطر، يقال: قحط المطر يقحط قحوطا، إذا احتبس، وقال أعرابي لعمر رضي الله عنه: قحط السحاب، أي احتبس. ويقال: قحط العام. وقال ابن دريد: قحطت الأرض، كمنع. وقد حكى الفراء: قحط المطر مثل فرح، كما في الصحاح. قال ابن سيده: والفتح أعلى. وحكى أبو حنيفة: قحط المطر، مثل عنى، ونقله أيضا ابن بري عن بعضهم، إلا أنه قال: قحط القطر، وأنشد للأعشى:
  وهم يطمعون إن قحط القط                      ر، وهبت بشمأل وضريب قحطا، بالفتح، وقحطا، محركة، وقحوطا، وفيه لف ونشر مرتب. وقال شمر: قحوط المطر: أن يحتبس وهو محتاج إليه. وأقحط العام، وأكحط، قال ابن الفرج يقال: كان ذلك في إقحاط الزمان، وإكحاط الزمان، أي في شدته، وحكى أبو حنيفة: أقحط المطر على فعل الفاعل، وقال أبو عبيد البكري، في شح أمالي القالي: قحط المطر، كمنع، وقحط الناس كسمع، لا غير، ونقله ابن بري عن بعضهم، لكنه قال: قحط المطر، بالفتح، وقحط المكان، بالكسر هو الصواب، وقحطوا وأقحطوا بضمهماقليلتان. وفي المحكم: لا يقال: قحطوا ولا أقحطوا. وفي الصحاح: قحطوا، على ما لم يسم فاعله، قحطا: أصابهم القحط، وزاد غيره: لا غير، وجوزها الصاغاني أيضا. وأما أقحطوا، بالضم فكرهها بعضهم. وكلام ابن سيده يفهم منه الإنكار مطلقا فيهما. وحكم المصنف فيهما بالقلة إشارة إلى الجمع بين القولين. فتأمل. وعام قحيط، وقحط، وضرب قحيط وقحط، كأمير، وفرح، أي شديد. وزمن قاحط: ذو قحط، ج: قواحط.
 ومن المجاز: القحطي، بالفتح، هو: الرجل الأكول الذي لا يبقي من الطعام شيئا، عراقية، وقال الأزهري: هو من كلام الحاضرة دون أهل البادية، وأظنه نسب إلى القحط لكثرة الأكل، كأنه نجا من القحط، فلذلك كثر أكله. والتقحيط، في لغة بني عامر: التلقيح، حكاه أبو حنيفة.

  والقحط، بالضم: نبت، نقله ابن دريد، وقال: ليس بثبت، والذي في الجمهرة: القحطة: ضرب من النبت، وهو مضبوط، بالفتح، ضبط القلم، فأنظره. وقحطان بن عامر، هكذا في النسخ، والصواب عابر. بالموحدة ابن شالخ بن أرفخشذ ابن سام بن نوح صلى الله على نوح وعلى نبينا: أبو حي، بل أبو اليمن. وقال ابن الكلبي النسابة: عابر هذا هو هود النبي عليه السلام، وقال غيره بخلاف ذلك، ولذا وقع في عبارة بعضهم: قحطان بن هود، وعابر هذا هو الجد السابع والثلاثون لسيدنا رسول الله صلى الله عليه وسلم، وهو جماع الأنساب، الراجع إليه جميع قبائل الأعراب: خندف وقيس ونزار ويمن، فهو جذم النسب وجرثومته، بلا خلاف، قال ابن الجواني: ومن ولد عابر قحطان ويقطن، قال قوم: قحطان هو يقطن، وإنما قحطان بالعربية، ويقطن بالعبرانية، ويقطان بالسريانية، وهو قول الزبير. ومن النسابين من جعل قحطان من ولد إسماعيل، ثم قال: وولد قحطان هم العرب المتعربة، وهم الذين نطقوا بلسان العرب العاربة، من ولده يعرب، وأعقب يعرب من ولده يشجب، وهو من ولده سبأ، وهو أبو حمير وكهلان القبيلتين العظيمتين. وهو قحطاني، على القياس، وأقحاطي، على غير قياس، نقله ابن دريد، وفي اللسان: وكلاهما عربي فصيح. وقال ابن عباد: المقحط، كمنبر: فرس لا يكاد يعيا جريا، وأنشد:
  يعاود الشد معنا مقحطا ومن المجاز: أقحط الرجل، إذا جامع ولم ينزل، ومنه الحديث:  من جامع فأقحط فلا غسل عليه  ومعناه أن ينتشر فيولج ثم يفتر ذكره قبل أن ينزل، وهو من أقحط الناس، إذا لم يمطروا، والإقحاط: مثل الإكسال، وكان هذا في صدر الإسلام، ثم نسخ بقوله صلى الله عليه وسلم:  إذا قعد بين شعبها الأربع، ومس الختان الختان فقد وجب الغسل  أقحط القوم، أي أصابهم القحط، كما في الصحاح، أي إذا لم يمطروا. وأقحط الله تعالى الأرض، أي أصابها به. نقله الصاغاني.
 ومما يستدرك عليه: أرض مقحوطة: لم يصبها المطر، وقد قحطت، بالضم. والقحط في كل شيء: قلة خيره. نقله ابن سيده. وقحطا له، مثل سحقا وبعدا، منصوب على المصدر، وهو دعاء، بالجدب، مستعار لانقطاع الخير عنه، وجدبه من الأعمال الصالحة. وقول رؤبة:
  دانت له والسخط للسخاط                      نزارها ويامن الأقحاط يريد بني قحطان، كما في العباب. وعام مقحط: ذو قحط، قال ابن هرمة:
  ودواديا وأواريا لم يعـفـهـا                      ما مر من مطر وعام مقحط وقحط المني عن الثوب: حته. عامية. وقاحط ومقحط: أخوان لقحطان، فيما رواه ابن منبه. قلت: وأخوهم الرابع فالغ هو أبو قريش. وأقحط الرجل: صار في القحط، نقله ابن القطاع.

##### Türkçe

**القحط**: şiddetli vurma. Ve **القحط**: kıtlık, **الصحاح**’ta olduğu gibi; çünkü o, yağmurun hapsolmasının eserindendir; denilir: **قحط المطر يقحط قحوطا**, hapsolduğu zaman. Ve bir bedevî, Ömer’e (Allah ondan razı olsun) dedi: **قحط السحاب**; yani hapsoldu. Ve denilir: **قحط العام**. İbn Düreyd dedi: **قحطت الأرض**, **منع** gibi. Ve Ferrâ rivayet etti: **قحط المطر** **فرح** gibi, **الصحاح**’ta olduğu gibi. İbn Sîde dedi: ve fetha daha üstündür. Ebû Hanîfe rivayet etti: **قحط المطر** **عنى** gibi; ve bunu İbn Berrî de bazılarından nakletti; ancak o dedi: **قحط القطر**. Ve A‘şâ’ya ait olarak inşad etti:
  وهم يطمعون إن قحط القط                      ر، وهبت بشمأل وضريب
**قحطا** fetha ile, ve **قحطا** harekeli, ve **قحوطا**; ve onda tertipli bir sarma ve yayma vardır. Şemmer dedi: **قحوط المطر**: ona muhtaç iken hapsolmasıdır. Ve **أقحط العام** ve **أكحط**; İbnü’l-Ferec dedi: denilir: **كان ذلك في إقحاط الزمان، وإكحاط الزمان**; yani onun şiddetinde. Ebû Hanîfe rivayet etti: **أقحط المطر** fâil kalıbı üzere. Ebû Ubeyd el-Bekrî dedi, **شح أمالي القالي**’de: **قحط المطر** **منع** gibi, ve **قحط الناس** **سمع** gibi; başka değil. Ve bunu İbn Berrî bazılarından nakletti; fakat o dedi: **قحط المطر** fetha ile, ve **قحط المكان** kesra ile, doğru olan odur; ve **قحطوا** ve **أقحطوا** ikisinin de dammesiyle azdırlar. Ve **المحكم**’de: denilmez: **قحطوا** ve ne de **أقحطوا**. Ve **الصحاح**’ta: **قحطوا**, faili adlandırılmayan üzere, **قحطا**: onlara **القحط** isabet etti; ve başkası artırdı: başka değil; ve Sâgânî de onu caiz gördü. Ama **أقحطوا**, damme ile, bazısı onu çirkin gördü. İbn Sîde’nin sözü, ikisinde de mutlak inkârı anlaşılıyor. Musannifin ikisinde de “azlık” hükmü, iki sözü birleştirmeye işarettir. Öyleyse düşün. Ve **عام قحيط** ve **قحط**, ve **ضرب قحيط وقحط**, **أمير** ve **فرح** gibi; yani şiddetli. Ve **زمن قاحط**: **قحط** sahibi; çoğulu: **قواحط**.

 Mecazdan: **القحطي** fetha ile: yemekten hiçbir şey bırakmayan obur adamdır; Irakîdir. Ezherî dedi: o, bedevî ehli değil, şehirlinin sözündendir; ve zannederim ki çok yemesi sebebiyle **القحط**’a nispet edilmiştir; sanki **القحط**’tan kurtulmuştur; bu yüzden yemesi çoğalmıştır. Ve **التقحيط**, Benî Âmir dilinde: aşılamadır; Ebû Hanîfe onu rivayet etti.

  Ve **القحط**, damme ile: bir bitkidir; İbn Düreyd onu nakletti ve dedi: sabit değildir. Ve **الجمهرة**’de olan: **القحطة**: bitkiden bir türdür; ve o, fetha ile ضبط edilmiştir; kalem ضبط’ı; öyleyse ona bak. Ve **قحطان بن عامر**, nüshalarda böyle; doğru olan **عابر**’dır. **ب** ile (muvahhada) **ابن شالخ بن أرفخشذ ابن سام بن نوح** (Nûh’a ve nebimize salât olsun): **أبو حي**; bilakis **أبو اليمن**. Nesep âlimi İbnü’l-Kelbî dedi: bu **عابر**, o, peygamber Hûd’dur (aleyhisselâm). Başkası bunun aksini söyledi; bu yüzden bazılarının ibaresinde vaki oldu: **قحطان بن هود**. Ve bu **عابر**, Efendimiz Resûlullah’ın (sallallahu aleyhi ve sellem) otuz yedinci ceddi olup; o, neseblerin toplayıcısıdır; bütün bedevî kabileleri ona döner: **خندف** ve **قيس** ve **نزار** ve **يمن**; o, nesebin kökü ve onun aslıdır; ihtilafsız. İbnü’l-Cevânî dedi: ve **عابر**’ın evladından **قحطان** ve **يقطن** vardır. Bir kavim dedi: **قحطان** o, **يقطن**’dır; ancak **قحطان** Arapça ile, **يقطن** İbranice ile, ve **يقطان** Süryanice iledir; bu, Zübeyr’in sözüdür. Nesepçilerden kimi, **قحطان**’ı İsmâil’in evladından kıldı; sonra dedi: ve **قحطان**’ın evladı, Araplaşmış Araplardır; ve onlar, saf Arapların diliyle konuşanlardır; onun evladından **يعرب**; ve **يعرب**’ın evladı, onun evladından **يشجب**; ve onun evladından **سبأ**; ve o, iki büyük kabilenin babasıdır: **حمير** ve **كهلان**. Ve o, القياس üzere **قحطاني**’dir; ve القياس dışı üzere **أقحاطي**’dir; İbn Düreyd onu nakletti; ve **اللسان**’da: ikisi de fasih Arapçadır. İbn Abbâd dedi: **المقحط**, **منبر** gibi: koşuda neredeyse yorulmayan bir attır. Ve inşad etti:
  يعاود الشد معنا مقحطا
Ve mecazdan: **أقحط الرجل**, cima edip inzal etmediği zaman. Ve ondan hadis:  **من جامع فأقحط فلا غسل عليه**  Manası: yayılıp sokar, sonra inzal etmeden önce onun zekeri gevşer; ve o, **أقحط الناس**’tandır; yağmur yağmadığı zaman. Ve **الإقحاط**: **الإكسال** gibidir. Ve bu, İslâm’ın başında idi; sonra onun (sallallahu aleyhi ve sellem) sözüyle neshedildi:  **إذا قعد بين شعبها الأربع، ومس الختان الختان فقد وجب الغسل**  **أقحط القوم**: yani onlara **القحط** isabet etti; **الصحاح**’ta olduğu gibi; yani yağmur yağmadığı zaman. Ve **أقحط الله تعالى الأرض**: yani onu onunla vurdu. Sâgânî onu nakletti.
 Ve ona istidrâk olunanlardandır: **أرض مقحوطة**: ona yağmur isabet etmemiştir; ve **قحطت** damme ile. Ve her şeyde **القحط**: hayrının azlığıdır. İbn Sîde onu nakletti. Ve **قحطا له**, **سحقا وبعدا** gibi; masdar üzere mansubdur; ve o, kıtlık ile bir duadır; ondan hayrın kesilmesine ödünçlenmiştir; ve salih amellerden kıtlığına. Ve Ru’be’nin sözü:
  دانت له والسخط للسخاط                      نزارها ويامن الأقحاط
**بني قحطان**’ı kasteder; **العباب**’da olduğu gibi. Ve **عام مقحط**: **قحط** sahibi. İbn Hirme dedi:
  ودواديا وأواريا لم يعـفـهـا                      ما مر من مطر وعام مقحط
Ve **قحط المني عن الثوب**: onu kazıdı. Âmmîdir. Ve **قاحط** ve **مقحط**: **قحطان**’ın iki kardeşidir; İbn Münebbih’in rivayet ettiği üzere. Dedim: ve onların dördüncü kardeşi **فالغ**’dır; o, Kureyş’in babasıdır. Ve **أقحط الرجل**: **القحط** içinde oldu; İbnü’l-Kattâ‘ onu nakletti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D8%B7/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

قَحَطَ المَطَرُ
1 قَحَطَ المَطَرُ ذ , aor. قَحَطَ , (S, Msb,) inf. n. قُحُوطٌ, (Sh, S,) or قَحْطٌ; (Msb, K;) and قَحِطَ, aor. قَحَطَ , (Fr, S, Msb,) inf. n. قَحَطٌ; (Fr, Msb;) but the former is said by ISd, to be the more approved, (TA,) and قَحُطَ; (Msb;) قُحِطَ, mentioned by AHn, and IB, but the latter says, قُحِطَ القَطْرُ; and ↓ أَقْحَطَ, also mentioned by AHn; (TA;) The rain was withheld, (Sh, AHn, S, Msb, K,) being wanted. (Sh.) An Arab of the desert said to 'Omar, قَحِطَ السَّحَابُ, meaning The clouds were withheld. (TA.) ― -b2- قَحَطَ العَامُ, aor. قَحَطَ , inf. n. قَحْطٌ; and قَحِطَ, aor. قَحَطَ , inf. n. قَحَطٌ; and قُحِطَ, inf. n. قُحُوطٌ; (K, * TA;) and ↓ أَقْحَطَ; (K;) The year was one of drought; without rain: (K:) and أَكْحَطَ signifies the same. (TA.) You say also, ↓ كَانَ ذٰلِكَ فِى اـِقْحَاطِ الزَّمَانِ, and اـِكْحَاطِهِ, meaning That was in the distressing state of the time, or season. (Ibn-ElFaraj.) ― -b3- قَحَطَت الأَرْضُ, aor. قَحَطَ ; (IDrd;) or قُحِطَت; (Msb, TA;) and ↓ اقحطت [app. in the act. and pass. forms, though the pass. form seems to be of doubtful authority, as will be seen from what follows]; (Msb;) The land received no rain: (Msb, TA:) but it is asserted that one says قَحَطَ, with fet-h, of rain; and قَحِطَ, with kesr, of a place. (IB.) ― -b4- قَحِطَ النَّاسُ, like سَمِعَ [in form], (K, TA,) not otherwise; (TA;) [unless in the pass. form; for] you say also, (K,) قُحِطُوا; (S, Msb, K,) and ↓ أُقْحِطُوا; (Msb, K;) but these two are rare; (K;) or they are not allowable; (M;) and ↓ أَقْحَطُوا; (S, Mgh, Msb, K;) and قَحَطَ عَنْهُمُ المَطَرُ; (Mgh;) The people suffered, or were afflicted with, drought, or want of rain; (S, Msb, K, TA;) they had no rain; (TA;) rain was withheld from them. (Mgh, Msb.)

اقحط
4 اقحط ذ : see 1, throughout. ― -b2- أَقْحَطَ, said of a man, also signifies (tropical:) Semen non emisit: (Mgh, Msb:) or inivit et semen non emisit: (K:) from the same verb in the last of the senses explained in the preceding paragraph. (Mgh, Msb.) -A2- أَقْحَطَ اللّٰهُ الأَرْضَ God afflicted the land with drought; by withholding rain from it. (Msb, K.)

قَحْطٌ
قَحْطٌ ذ : see 1. ― -b2- Drought; dearth; scarcity: (S, TA:) and (assumed tropical:) paucity of good in anything. (ISd, TA.) You say also, لَهُ ↓ قُحْطًا, like سُحْقًا, and بُعْدًا, in the accus. case as [though it were] an inf. n.; meaning May drought, or dearth, or scarcity, betide him: and (tropical:) cessation of good, or welfare: and (tropical:) unfruitfulness in respect of good works. (TA.)

قُحْطًا لَهُ
قُحْطًا لَهُ ذ : see قَحْطٌ.

قَحِطٌ
قَحِطٌ ذ : see قَحِيطٌ.

قَحِيطٌ
قَحِيطٌ ذ Rain withheld. (Fr, Msb.) Also, and ↓ قَحِطٌ, applied to a year, and to a beating, Distressing; severe; vehement. (K.)

زَمَنٌ قَاحِطٌ
زَمَنٌ قَاحِطٌ ذ , (K, TA,) and ↓ عَامٌ مُقْحِطٌ, (TA,) A time, and a year, of drought; in which is no rain: (K, * TA:) pl. of the former epithet قَوَاحِطُ. (K.)

مُقْحِطٌ
مُقْحِطٌ ذ : see قَاحِطٌ.

بَلَدٌ مَقْحُوطٌ
بَلَدٌ مَقْحُوطٌ ذ , (Msb,) and أَرْضٌ مَقْحُوطَةٌ, (TA,) A country, and a land, that has received no rain: (Msb, TA:) pl. مَقَاحِيطُ. (Msb.)

##### Türkçe

قَحَطَ المَطَرُ
1 **قَحَطَ المَطَرُ** ذ , muzâri‘ **قَحَطَ** , (S, Msb,) mastar ismi **قُحُوطٌ**, (Sh, S,) veya **قَحْطٌ**; (Msb, K;) ve **قَحِطَ**, muzâri‘ **قَحَطَ** , (Fr, S, Msb,) mastar ismi **قَحَطٌ**; (Fr, Msb;) fakat birincisinin ISd tarafından daha makbul olduğu söylenmiştir, (TA,) ve **قَحُطَ**; (Msb;) **قُحِطَ**, AHn ve IB tarafından zikredilmiştir; fakat ikincisi, **قُحِطَ القَطْرُ** der; ve ↓ **أَقْحَطَ**, AHn tarafından da zikredilmiştir; (TA;) Yağmur alıkonuldu, (Sh, AHn, S, Msb, K,) ihtiyaç duyulmuş iken. (Sh.) Çöl Araplarından biri ‘Ömer’e dedi ki, **قَحِطَ السَّحَابُ**, yani Bulutlar alıkonuldu. (TA.) ― -b2- **قَحَطَ العَامُ**, muzâri‘ **قَحَطَ** , mastar ismi **قَحْطٌ**; ve **قَحِطَ**, muzâri‘ **قَحَطَ** , mastar ismi **قَحَطٌ**; ve **قُحِطَ**, mastar ismi **قُحُوطٌ**; (K, * TA;) ve ↓ **أَقْحَطَ**; (K;) Yıl kuraklık yılı oldu; yağmursuz: (K:) ve **أَكْحَطَ** da aynı mânaya gelir. (TA.) Yine dersin ki, ↓ **كَانَ ذٰلِكَ فِى اـِقْحَاطِ الزَّمَانِ**, ve **اـِكْحَاطِهِ**, yani Bu, zamanın yahut mevsimin sıkıntılı hâlinde idi. (Ibn-ElFaraj.) ― -b3- **قَحَطَت الأَرْضُ**, muzâri‘ **قَحَطَ** ; (IDrd;) veya **قُحِطَت**; (Msb, TA;) ve ↓ **اقحطت** [görünüşe göre etken ve edilgen şekillerde; ancak edilgen şeklinin rivayetinin şüpheli olduğu, aşağıda gelecek olandan anlaşılacağı üzere]; (Msb;) Yer yağmur almadı: (Msb, TA:) fakat, yağmur hakkında fet-ha ile **قَحَطَ** denildiği; bir yer hakkında kesra ile **قَحِطَ** denildiği ileri sürülmüştür. (IB.) ― -b4- **قَحِطَ النَّاسُ**, şekilce **سَمِعَ** gibi, (K, TA,) başka türlü değil; (TA;) [edilgen şekil müstesna; zira] yine dersin ki, (K,) **قُحِطُوا**; (S, Msb, K,) ve ↓ **أُقْحِطُوا**; (Msb, K;) fakat bu ikisi nadirdir; (K;) yahut câiz değildir; (M;) ve ↓ **أَقْحَطُوا**; (S, Mgh, Msb, K;) ve **قَحَطَ عَنْهُمُ المَطَرُ**; (Mgh;) Halk kuraklığa, yahut yağmur yokluğuna, uğradı veya onunla musîbete uğratıldı; (S, Msb, K, TA;) yağmurları olmadı; (TA;) yağmur onlardan alıkonuldu. (Mgh, Msb.)

اقحط
4 **اقحط** ذ : 1’e, bütünüyle, bak. ― -b2- **أَقْحَطَ**, bir adam hakkında söylendiğinde, ayrıca (mecaz:) Meniyi çıkarmadı mânasına gelir: (Mgh, Msb:) veya cima etti ve meniyi çıkarmadı: (K:) önceki paragrafta açıklanan mânaların sonuncusundaki aynı fiilden. (Mgh, Msb.) -A2- **أَقْحَطَ اللّٰهُ الأَرْضَ** Allah yeri kuraklıkla musîbete uğrattı; ondan yağmuru alıkoymak suretiyle. (Msb, K.)

قَحْطٌ
**قَحْطٌ** ذ : 1’e bak. ― -b2- Kuraklık; kıtlık; azlık: (S, TA:) ve (varsayılan mecaz:) herhangi bir şeyde hayrın azlığı. (ISd, TA.) Yine dersin ki, **لَهُ** ↓ **قُحْطًا**, **سُحْقًا**, ve **بُعْدًا** gibi, [sanki] bir mastar ismi imiş gibi mansûb hâlde; yani Kuraklık, yahut kıtlık, yahut azlık ona isabet etsin: ve (mecaz:) hayrın yahut esenliğin kesilmesi: ve (mecaz:) iyi ameller bakımından verimsizlik. (TA.)

قُحْطًا لَهُ
**قُحْطًا لَهُ** ذ : **قَحْطٌ**’a bak.

قَحِطٌ
**قَحِطٌ** ذ : **قَحِيطٌ**’e bak.

قَحِيطٌ
**قَحِيطٌ** ذ Yağmur alıkonulmuş. (Fr, Msb.) Ayrıca, ve ↓ **قَحِطٌ**, bir yıla ve bir dövmeye nispetle, Sıkıntı verici; şiddetli; pek kuvvetli. (K.)

زَمَنٌ قَاحِطٌ
**زَمَنٌ قَاحِطٌ** ذ , (K, TA,) ve ↓ **عَامٌ مُقْحِطٌ**, (TA,) Kuraklık zamanı ve kuraklık yılı; içinde yağmur olmayan: (K, * TA:) birincinin sıfatının çoğulu **قَوَاحِطُ**. (K.)

مُقْحِطٌ
**مُقْحِطٌ** ذ : **قَاحِطٌ**’a bak.

بَلَدٌ مَقْحُوطٌ
**بَلَدٌ مَقْحُوطٌ** ذ , (Msb,) ve **أَرْضٌ مَقْحُوطَةٌ**, (TA,) Yağmur almamış bir ülke ve bir yer: (Msb, TA:) çoğulu **مَقَاحِيطُ**. (Msb.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D8%B7/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

قَحَطَ
قَحَطَ A ( n. ac. قَحْط 1 ),
a.  Struck, hit.

b.  ( n. ac. قَحْط 1 ,  قُحُوْط 27 ), Failed, was withheld ( rain ).

c.  [ &  pass. ], Was rainless, dry ( year ).

d.  [ coll. ], Cleared, cleaned, scraped away ( dirt ).

قَحِطَ
قَحِطَ A ( n. ac. قَحَط 4 ),
a.  see supra (b) , ( c ).

c.  Suffered from drought ( people ).

قَحَّطَ
قَحَّطَ II ,
a.  Fertilized, fecundated ( palm-tree ).

b.  [ coll. ], Scraped, cleaned ( pot ).

أَقْحَطَ
أَقْحَطَ IV ,
a.  see I (c) & ( قَحِطَ ) ( c ).

c.  Smote with drought ( country: God ).

قَحْط
قَحْط 1 ,
a.  Drought; dearth, scarcity.

b.  [ coll. ], Penury; privation.

قَحِط
قَحِط 5 ,
a.  see 25 .

قَاْحِط
قَاْحِط 21 , ( pl. قَوَاْحِطُ 41 ),
a.  Bad, scarce, barren.

قَحِيْط
قَحِيْط 25 ,
a.  Distressing, severe.

قَحڤطَ
N. P. قَحڤطَ I , ( pl. مَقَاْحِيْطُ 65 ),
a.  Dry, rainless ( country ).

أَقْحَطَ
N. Ag. أَقْحَطَ IV ,
a.  see 21 .

##### Türkçe

**قَحَطَ**
**قَحَطَ** A (mastarı: **قَحْط** 1),
a. Vurdu, çarptı.

b. (mastarı: **قَحْط** 1, **قُحُوْط** 27), Kesildi, alıkonuldu (yağmur).

c. [ve edilgen], Yağmursuz oldu, kuru oldu (yıl).

d. [topluluk], Temizledi, arıttı, kazıyıp giderdi (kir).

**قَحِطَ**
**قَحِطَ** A (mastarı: **قَحَط** 4),
a. yukarıya bak (b), (c).

c. Kuraklıktan mustarip oldu (halk).

**قَحَّطَ**
**قَحَّطَ** II,
a. Dölledi, aşılayıp verimli kıldı (hurma ağacı).

b. [topluluk], Kazıdı, temizledi (tencere).

**أَقْحَطَ**
**أَقْحَطَ** IV,
a. I (c)’ye ve (**قَحِطَ**) (c)’ye bak.

c. Kuraklıkla vurdu (ülke: Allah).

**قَحْط**
**قَحْط** 1,
a. Kuraklık; kıtlık, azlık.

b. [topluluk], Yoksulluk; mahrumiyet.

**قَحِط**
**قَحِط** 5,
a. 25’e bak.

**قَاْحِط**
**قَاْحِط** 21, (çoğulu: **قَوَاْحِطُ** 41),
a. Kötü, az, verimsiz.

**قَحِيْط**
**قَحِيْط** 25,
a. Sıkıntı verici, şiddetli.

**قَحڤطَ**
Özel ad: **قَحڤطَ** I, (çoğulu: **مَقَاْحِيْطُ** 65),
a. Kuru, yağmursuz (ülke).

**أَقْحَطَ**
Etken ad: **أَقْحَطَ** IV,
a. 21’e bak.
