# قحم — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D9%85/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%AD%D9%85/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قحم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D9%85.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: قحم

ق ح م
ركب قحمةً من القحم وهي عظام الأمور التي لا يركبها كل أحد‏.‏
ووقعوا في القحمة وهي السنة الشديدة‏.‏
وركب قحمة الطريق‏:‏ ما صعب منها على سالكه وللخصومة قحمٌ‏.‏
واقتحم عقبه أو وهدة أو نهراً‏:‏ رمى بنفسه فيها على شدّة ومشقّة وأقحم دابته النهر‏.‏
وقال عمرو بن العاص لعبد الرحمن بن خالدب بن الوليد‏:‏ أقحم يا ابن سيف الله‏.‏
وقحّم الفرس راكبه تقحيماً‏:‏ رمى به على وجهه‏.‏
وتقحمت به الناقة‏:‏ ندّت فلم يضبطها‏.‏
وأنشد ابن الأعرابي‏:‏ أقول والناقة بي تقحّم وأنا منها مكلئزٌّ معصم ويحك ما اسم أمّها يا علكم متقبّضٌ وعلكم‏:‏ رجل وهو الصلب في الصفات‏.‏
يقولون‏:‏ الناقة النادّة تسكن إذا سُمّيت أمّها وكذلك الجمل النادّ إذا سمّي أبوه‏.‏
وإبل مقاحيم‏:‏ تقتحم الشّول من غير إرسال تركبها وترمي بأنفسها عليها‏.‏
وأقحمت السنة الأعراب‏:‏ بلاد الريف وأعرابي مقحم‏:‏ نشأ في البادية وفي قحمتها لم يخرج منها ولم ير الريف‏.‏
وشيخٌ قحمٌ وشيخة قحمة‏:‏ هرمان‏.‏
ومن المجاز‏:‏ قحم نفسه في الأمور‏:‏ دخل فيها بغير رويّة وتقحّم فيها واقتحم‏.‏
وفلان مقدام مقحام ليس معه إحجام‏.‏
ورأيته فاقتحمته عيني‏.‏
وفي صفة رسول الله صلى الله عليه وسلم‏:‏ لا تقتحمه عين من صغرٍ‏.‏
وفلان فيه متقحم إذا كان زريّ المرآة‏.‏

### Türkçe

ق ح m
**قحمةً**’yi **القحم**’dan bindi; o, her herkesin binmediği işlerin kemikleridir (en çetinleri)dir.
Ve **القحمة**’ya düştüler; o, şiddetli senedir.
Ve yolun **قحمة**’sını bindi: ondan, yolcusuna zor gelen şey; ve husumet için **قحمٌ** vardır.
Ve bir yokuşu yahut bir çukuru yahut bir nehri **اقتحم** etti: şiddet ve meşakkat üzere kendini onun içine attı; ve binitini nehre **أقحم** etti.
Ve Amr b. el-Âs, Hâlid b. el-Velîd’in oğlu Abdurrahman’a dedi: “**أقحم** et, ey Allah’ın kılıcının oğlu.”
Ve at, binicisini **تقحيماً** **قحّم** etti: onu yüzüstü attı.
Ve deve onunla **تقحمت**: azdı da onu zapt etmedi.
Ve İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:
“Derim, deve benimle **تقحّم** ederken; ben ondan, bileği bükülmüş, büzülmüşüm:
Vay sana, ey **علكم**! anasının adı nedir? **متقبّضٌ** ve **علكم**: bir adamdır; o, sıfatlarda katı olandır.”
Derler ki: azgın deve, anası adlandırılınca sakinleşir; aynı şekilde azgın erkek deve de babası adlandırılınca.
Ve **مقاحيم** develer: **الشّول**’a (sütü çekilmiş dişi develere) salıverme olmaksızın saldırır; onlara biner, kendilerini onların üzerine atarlar.
Ve sene, bedevîleri **أقحمت** etti: kır (köy) beldelerine; ve **مقحم** bir bedevî: çölde ve onun **قحمتها**’sında yetişti; ondan çıkmadı ve kır görmedi.
Ve **قحمٌ** bir şeyh ve **قحمة** bir şeyhe: iki ihtiyardır.
Ve mecazdan: işlere kendini **قحم** etti: düşüncesizce onlara girdi; ve onlarda **تقحّم** etti ve **اقتحم** etti.
Ve falan, atılgan **مقحام**dır; onunla birlikte çekinme yoktur.
Ve onu gördüm de gözüm onu **اقتحمته** etti.
Ve Allah’ın Elçisi’nin (sallallahu aleyhi ve sellem) vasfında: küçüklükten dolayı bir göz onu **تقتحمه** etmez.
Ve falanda **متقحم** vardır; eğer görünüşü kötü ise.
