# قحو — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D9%88/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%AD%D9%88/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قحو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AD%D9%88.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قحو

: ( و ( *!الأُقْحُوان ، بالضمِّ : البابُونَجُ ) عنْدَ العَجَمِ ، وهو القُرَّاصُ عنْدَ العَرَبِ .
قالَ الجَوْهرِي : على أُفْعُلان ، وهو نَبْتٌ طَيِّبُ الرِّيحِ حَوَالَيْه وَرَقّ أَبْيَض ووَسَطُه أَصْفَر .
وقالَ الأزْهرِي : هو من نَباتِ الرَّبيع مُفرَّضٌ الوَرَقِ دَقِيقُ العِيدانِ ، له نَورٌ أَبْيضُ كأَنَّه ثَغْرُ جارِيَةِ حدَثةِ السِّنِّ ؛ الواحِدَةُ *!أُقْحُوانَةٌ .
( *!كالقُحوانِ ، بالضَّمِّ ) ، ولم يُرَ إلاَّ في شِعْرٍ ، ولعلَّه على الضَّرُورَةِ ، كقوْلِهم في حدِّ الاضْطِرارِ سامَةَ في أُسامَةَ .
قالَ الجَوْهرِي : يُصَغَّرُ على *!أُقَيْحِيَ ، لأنَّه ( ج ) أَي يُجْمَعُ على ( *!أَقاحِيَّ ) بحذْفِ الألِفِ والنّونِ ؛ ( و ) إن شِئْتَ قُلْت ( *!أَقَاحٍ ) بلا تَشْديدٍ .
قالَ ابنْ برِّي : وهذا غَلَطٌ منه والصَّوابُ أَنَّه يُصَغَّرُ على *!أُقَيْحِيان ، والواحِدَةُ *!أُقَيْحِيانَةٌ ، لقوْلِهم : أَقاحِيَّ ، كما قُلْت ظَرَيْبان في تَصْغِير ظَرِبانٍ لقوْلِهم ظَرابِيّ .
( ودَواءٌ *!مَقْحُوٌّ *!ومَقْحِيٌّ ) ، كمَدْعُوَ ومُعَظَّمٍ أَو مَرْمِيَ ، نقَلَهُما الأزْهرِي . واقْتَصَرَ الجَوْهرِي على الأوْلى ، ( فيه ذلكَ .
( *!والأُقْحُوانَةُ : ع قُرْبَ مكَّةَ ) . )

قالَ الأصْمعي : هي ما بين بِئْرِ مَيْمون إلى بِئْرِ ابنِ هِشامٍ .
( و ) أَيْضاً : ( ع بالشَّامِ ) وهي ضَيْعةٌ على شاطِىءِ بحيرَةِ طَبَرَيَّة ؛ نقلَهُ الشَّريفُ أَبو طاهِرٍ الحَلَبيّ في كتابِ الحَنِينِ إلى الأوْطانِ وذَكَرَ قصَّة ساقَها ياقوتُ في مُعْجمهِ .
( و ) أَيْضاً : ( ع بينَ البَصْرَةِ ، والنِّباجِ ) ؛ ) قالَ الأزْهرِي : في بِلادِ بَنِي تمِيمٍ وقد نَزَلْتُ به .
( *!وأَقَاحِيُّ الأمْرِ : تَباشِيرُهُ ) وأَوائِلُهُ . يقالُ : رأَيْتُ *!أَقَاحِيَّ أَمْرِه كما تقولُ رأَيْتُ تَباشِيرَ أَمْرِه ؛ نقلَهُ الأزْهرِي عن العَرَبِ .
( *!وقَحَا المالَ ) *!قَحْواً : ( أَخَذَهُ ؛ *!كاقْتَحاهُ ) ؛ ) وكذلكَ ازْدَفَّهُ واجْتَفَّه ؛ نقلَهُ الأزْهرِي عن نوادِرِ الأَعْرابِ .
( *!والمِقْحاةُ ) ، كمِسْحاةٍ : ( المِجْرَفَةُ .
( وممَّا يُسْتدركُ عليه :
( *!الأُقْحُوانَةُ : ماءٌ ببِلادِ بَني يَرْبُوعٍ ، عن نَصْر ؛ وقد جَمَعَه عُمَيرَةُ بنُ طارِقٍ اليَرْبُوعيُّ بما حَوْلَه في قوْلِه :
( فمَرَّتْ بجنب الزَّوْر ثُمَّتَ أَصبحت ْوقد جاوَزَت *!للأُقحوانات محزماومن المجازِ : افْتَرَّتْ عن نَوْرِ *!الأُقْحُوانِ والأَقاحِي ، وبَدَا *!أَقْحُوانُ الشَّيْبِ : كَبَدَا ثَغامُ الشَّيْبِ .
*!وقَحَوْتُ الدَّواءَ *!قَحْواً : جَعَلْتُ فيه *!الأُقْحوانَ .
*!وأَقْحَتِ الأرضُ : أَنْبَتَتْهُ .

### Türkçe

: ( ve ( **الأُقْحُوان** , zamme ile: **البابُونَجُ** ) Acemler nezdinde; o, Araplar nezdinde **القُرَّاصُ**’tur.
el-Cevherî dedi: **أُفْعُلان** vezni üzerinedir; o, etrafında beyaz yaprak ve ortası sarı olan, hoş kokulu bir bitkidir.
el-Ezherî dedi: o, bahar bitkilerindendir; yaprağı parçalı, dalları ince; onun, sanki yaşı küçük bir cariyenin dişleri gibi beyaz bir çiçeği vardır; tekili **أُقْحُوانَةٌ**’dir.
( **كالقُحوانِ** , zamme ile ), şiirden başka görülmemiştir; belki de zaruret üzerinedir; onların zaruret haddinde **أُسامَةَ**’de **سامَةَ** demeleri gibi.
el-Cevherî dedi: **أُقَيْحِيَ** üzere küçültülür; çünkü (c) yani ( **أَقاحِيَّ** ) üzere, elif ve nûn’un hazfiyle cem‘ edilir; (ve) istersen ( **أَقَاحٍ** ) şeddesiz dedin.
İbn Berrî dedi: bu, ondan bir hatadır; doğru olan, **أُقَيْحِيان** üzere küçültülmesidir; tekili **أُقَيْحِيانَةٌ**’dir; onların: **أَقاحِيَّ** demeleri sebebiyle; tıpkı onların **ظَرابِيّ** demeleri sebebiyle **ظَرِبانٍ**’ın tasğîrinde **ظَرَيْبان** dediğin gibi.
( ve bir ilaç **مَقْحُوٌّ** ve **مَقْحِيٌّ** ), **مَدْعُوَ** ve **مُعَظَّمٍ** yahut **مَرْمِيَ** gibi; ikisini de el-Ezherî nakletti. el-Cevherî ise birincisiyle yetindi, (onda bu vardır.
( **والأُقْحُوانَةُ** : Mekke yakınında bir yer ) . )

el-Asma‘î dedi: o, Bi’r Meymûn ile Bi’r İbn Hişâm arasındadır.
( ve ) ayrıca: ( Şam’da bir yer ) ve o, Taberiyye gölünün kıyısında bir çiftliktir; onu eş-Şerîf Ebû Tâhir el-Halebî, “el-Hanîn ilâ’l-Evtân” kitabında nakletti ve Yâkût’un Mu‘cem’inde sevk ettiği bir kıssa zikretti.
( ve ) ayrıca: ( Basra ile en-Nibâc arasında bir yer )؛ ) el-Ezherî dedi: Benî Temîm beldelerindedir; ben de oraya indim.
( **أَقَاحِيُّ الأمْرِ** : onun müjdeleri ) ve evvelleri. Denir: **أَقَاحِيَّ أَمْرِه**’ni gördüm; tıpkı “işinin müjdelerini gördüm” dediğin gibi; el-Ezherî onu Araplardan nakletti.
( **قَحَا المالَ** ) **قَحْواً** : ( onu aldı; **كاقْتَحاهُ** ) ؛ ) ve كذلك **ازْدَفَّهُ** ve **اجْتَفَّه**; el-Ezherî onu A‘râb’ın nevâdirinden nakletti.
( **المِقْحاةُ** ), **مِسْحاةٍ** gibi: ( kürek .
( ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
( **الأُقْحُوانَةُ** : Benî Yerbû‘ beldesinde bir su; Nasr’dan; Umeyre b. Târık el-Yerbû‘î onu, etrafındakilerle birlikte şu sözünde cem‘ etmiştir:
( فمَرَّتْ بجنب الزَّوْر ثُمَّتَ أَصبحت ْوقد جاوَزَت **للأُقحوانات** محزماومن المجازِ : **افْتَرَّتْ** عن نَوْرِ **الأُقْحُوانِ** والأَقاحِي , ve **أَقْحُوانُ الشَّيْبِ** belirdi: **ثَغامُ الشَّيْبِ** belirdiği gibi.
**قَحَوْتُ الدَّواءَ** **قَحْواً** : içine **الأُقْحوانَ** koydum.
**أَقْحَتِ الأرضُ** : onu bitirdi.
