# قدأ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AF%D8%A3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%AF%D8%A3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قدأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AF%D8%A3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قدأ

القندأو كفنعلو أي بزيادة النون والواو، فأصله قدأ ومحله هذا، وهو رأي بعض الصرفيين، وقال الليث إن نونها زائدة والواو فيها أصلية، وقال أبو الهيثم: قنداوة فنعالة، قال الأزهري: والنون فيهما ليست بأصلية وقال قوم: أصله من قند، والهمزة والواو زائدتان، وبه جزم ابن عصفور، ولذا ذكره الجوهري وغيره في حرف الدال: السيئ الغذاء، والسيئ الخلق، والغليظ القصير من الرجال وهم قندأوون وقيل: هو الكبير العظيم الرأس الصغير الجسم المهزول. والقندأو أيضا: الجريء المقدم، التمثيل لسيبويه، والتفسير للسيرافي. والقصير العنق الشديد الرأس قاله الليث وقيل: هو الخفيف، والصلب وقد همز الليث: جمل قندأو وسندأو، واحتج بأنه لم يجيء بناء على لفظ قندأو إلا وثانيه نون، فلما لم يجيء هذا البناء بغير نون علمنا أن النون زائدة فيها، كالقندأوة بالهاء في الكل مما ذكر، وفي عبارته هذه تسامح، فإن الصحيح أن السيئ الخلق والغذاء والخفيف يقال فيها بالوجهين، وأما ما عدا ذلك فالثابت فيه القندأو فقط، وأكثر ما يوصف به الجمل، يقال جمل قندأو أي صلب، وناقة قندأوة جرية قال شمر: يهمز ولا يهمز والجري هو السرعة، وقد قال في عبارة والجريء المقدم، فلا يقال إن المصنف غفل عما في الصحاح ناقة قندأوة: سريعة، كما زعمه شيخنا ووهم أبو نصر الجوهري فذكره في حرف الدال المهملة، بناء على أن الهمزة والواو زائدتان، كما تقدم، وهو مذهب ابن عصفور، وأنت خبير بأن مثل هذا لا يعد وهما، فليتأمل.

### Türkçe

**القندأو**: **فَنَعْلَو** vezninde; yani **النون** ve **الواو**’nun ziyadesiyle. Aslı **قدأ**’dır ve yeri burasıdır; bu, bazı sarfçıların görüşüdür. **الليث** dedi ki: onun **النون**’u زائدedir ve içindeki **الواو** aslîdir. **أبو الهيثم** dedi ki: **قنداوة** **فَنَعَالَة**’dır. **الأزهري** dedi ki: **النون** ikisinde de aslî değildir. Bir kavim dedi ki: aslı **قند**’dendir; **الهمزة** ve **الواو** زائدedir; **ابن عصفور** bununla kesin hüküm verdi. Bundan dolayı **الجوهري** ve başkaları onu **حرف الدال**’de zikretti: gıdası kötü olan, ahlâkı kötü olan, erkeklerden kalın kısa olan; onlar **قندأوون**’dur. Ve denildi ki: o, başı büyük ve azametli, gövdesi küçük, zayıf olan kimsedir.

Ve **القندأو** ayrıca: cesur, öne atılan; **سيبويه** için temsildir, **السيرافي** için tefsirdir. Ve boynu kısa, başı şiddetli olan; bunu **الليث** söyledi. Ve denildi ki: o, hafif olan ve katı olandır. **الليث** hemzeledi: **جمل قندأو** ve **سندأو**. Ve delil getirdi ki: **قندأو** lafzı üzere bir bina gelmedi ki ikincisi **نون** olmasın; bu bina **نون** olmaksızın gelmeyince, **النون**’un onda زائد olduğunu bildik; zikredilenlerin hepsinde **الهاء** ile **القندأوة** gibi. Onun bu ibaresinde müsamaha vardır; çünkü sahih olan şudur ki: ahlâkı kötü olan, gıdası kötü olan ve hafif olan hakkında iki vecihle söylenir; bunun dışındakilerde ise sabit olan yalnız **القندأو**’dur. En çok deve onunla vasfedilir; **جمل قندأو** denir, yani katı. Ve **ناقة قندأوة**: koşucu; **شمر** dedi ki: hemzelenir ve hemzelenmez. Ve **الجري** sürattir. İbarede “cesur, öne atılan” da demiştir; bu sebeple, musannifin **الصحاح**’taki “**ناقة قندأوة**: hızlı”yı gözden kaçırdığı söylenmez; nitekim şeyhimiz bunu iddia etti. **أبو نصر الجوهري** yanıldı da onu **حرف الدال المهملة**’de zikretti; **الهمزة** ve **الواو** زائدedir diye bina ederek; geçtiği üzere. Bu, **ابن عصفور**’un mezhebidir. Sen bilirsin ki bunun gibi bir şey yanılgı sayılmaz; öyleyse düşünülsün.
