# قدف — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AF%D9%81/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%AF%D9%81/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قدف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AF%D9%81.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: قدف

القاف والدال والفاء معهما
ق د ف، ق ف د، د ف ق، ف ق د مستعملات قدف:
القَدْفُ: غرف الماء من الحوض. أو من شيء تصبه بكفك، بلغة عمان. وقالت بنت جلندى العمانية حين ألبست السلحفاة حليها فغاصت وأقبلت تغترف من البحر وتصبه على الساحل وهي تنادي القوم: نزاف، لم يبق في البحر غير قداف، أي غير حفنة.
دفق: دَفَقَ الماء دُفوقاً ودَفقاً إذا انصب بمرة، والماء الدافق.
والنُّطْفةُ تَدْفُقُ، واندَفَقَ الكوز: انصب بمرة ودَفَق ماؤه.
ويقال في الطيرة عند انصباب الكوز ونحوه: "دافِقُ خير".
وأدْفَقْتُه: صببته بمرة فكدرته الكدر للصب بمرة.
وجاء القوم دُفْقَةْ أي بدفعة واحدة، قال:
نزل الفأر ببـيتـي		رُفْقة ًمن بعد رُفْقَهْ
خلفاً بعد قـطـار		نزلوا بالدار دُفقـه
وناقة دُفاقٌ: اندَفَقَتْ في سيرها مسرعة، ويقال: ناقة دَفْقاءُ، وجمل أَدفَقُ ودُفاقٌ، وهو شدة بينونة المرفق عن الجنبين، قال:
بعنتريس ترى في وردها رفقـا		وفي المرافق من حيزومها دَفَقا
ويروى: في زورها.
واندَفَقَ الدمع، قال سليمان:
صبا فؤادكَ من طيفٍ ألم بـه		حتى ترقرقَ ماء العينِ فاندَفَقا
قفد: القَفدُ: صفع الرأس ببسط الكف من قبل القفا، تقول: قَفَدْتُه قَفْداً.
والقَفَدانةُ: غلاف المكحلة من مشاوب أو أديم.
والأَقْفَدُ: من في عنقه استرخاء من الناس، والظليم.
فقد: الفَقْدُ: فِقْدانُ الشيء.
ويقال: امرأة فاقِدةٌ: مات ولدها أو حميمها.
وأفْقَدَه الله كل حميم.
ومات غير فَقِيد ولا حميد، وغير مفقُودٍ ولا محمود أي غير مكترث لفَقْدِه.
والتَّفَقُّدُ: تطلب ما غاب.
والفَقَدُ: شراب من زبيب وعسل، ويقال إن العسل ينبذ ثم يلقى فيه الفَقَد، وهو زبيب شبه الكوش.
ويقال: امرأة فاقدٌ، بغير الهاء، قال الشاعر:
كأنها فاقِدٌ شمطاء معـولة		ناحت وجاوبها نكد مثاكيل

### Türkçe

**القاف** ve **الدال** ve **الفاء** onlarla birlikte

**ق د ف**، **ق ف د**، **د ف ق**، **ف ق د** kullanımdadır. **قدف**:

**القَدْفُ**: havuzdan suyu avuçlayıp almak. Yahut avucunla döktüğün bir şeyden; Umman lehçesinde. Ummanlı Cülendâ’nın kızı, kaplumbağaya ziynetlerini giydirdiği vakit o daldı; denizden avuçlayıp alıyor ve onu sahile dökerek kavme sesleniyordu: “نزاف، لم يبق في البحر غير قداف”، yani bir avuçtan başka.

**دفق**: **دَفَقَ** su, **دُفوقاً** ve **دَفقاً**; bir defada akıp döküldüğü zaman; ve akıp dökülen su.

Ve **النُّطْفةُ** **تَدْفُقُ**; ve **اندَفَقَ** testi: bir defada akıp döküldü; ve onun suyu **دَفَقَ**.

Ve testinin ve benzerinin akıp dökülmesi sırasında uğurda denilir: “دافِقُ خير”.

Ve **أدْفَقْتُه**: onu bir defada döktüm; böylece onu bulandırdım; bulandırma, bir defada dökme sebebiyledir.

Ve kavim **دُفْقَةْ** geldi; yani tek bir itişle (bir defada). Dedi ki:
نزل الفأر ببـيتـي		رُفْقة ًمن بعد رُفْقَهْ
خلفاً بعد قـطـار		نزلوا بالدار دُفقـه

Ve **ناقة دُفاقٌ**: yürüyüşünde hızla akıp gitti (atıldı). Ve denilir: **ناقة دَفْقاءُ**; ve **جمل أَدفَقُ** ve **دُفاقٌ**; o, dirseğin iki yandan (böğürlerden) şiddetli ayrıklığıdır. Dedi ki:
بعنتريس ترى في وردها رفقـا		وفي المرافق من حيزومها دَفَقا

Ve “في زورها” diye rivayet edilir.

Ve gözyaşı **اندَفَقَ**. Süleyman dedi ki:
صبا فؤادكَ من طيفٍ ألم بـه		حتى ترقرقَ ماء العينِ فاندَفَقا

**قفد**: **القَفدُ**: ense tarafından, avucu açarak başa vurmak. Dersin ki: **قَفَدْتُه** **قَفْداً**.

Ve **القَفَدانةُ**: sürme kabının kılıfı; karışık deriden yahut deriden.

Ve **الأَقْفَدُ**: insanlardan boynunda gevşeklik bulunan; ve devekuşu.

**فقد**: **الفَقْدُ**: bir şeyin **فِقْدانُ**’ı (yitimi).

Ve denilir: **امرأة فاقِدةٌ**: çocuğu yahut yakını öldü.

Ve Allah ona her yakını **أفْقَدَه**.

Ve **فَقِيد** de **حميد** de olmaksızın öldü; ve **مفقُودٍ** da **محمود** da olmaksızın; yani onun **فَقْدِه**’ne aldırış etmeyen.

Ve **التَّفَقُّدُ**: kaybolanı arayıp istemek.

Ve **الفَقَدُ**: kuru üzüm ve baldan bir içecek. Ve denilir ki bal nebiz yapılır, sonra içine **الفَقَد** atılır; o, **الكوش** benzeri bir kuru üzümdür.

Ve denilir: **امرأة فاقدٌ**, **الهاء** olmaksızın. Şair dedi ki:
كأنها فاقِدٌ شمطاء معـولة		ناحت وجاوبها نكد مثاكيل
