# قدم — Kâmûsü'l-Muhît

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AF%D9%85/sozluk/kamus
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%AF%D9%85/entries/kamus

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قدم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AF%D9%85.md)
- Kâmûsü'l-Muhît: Fîrûzâbâdî · 15. yy

## Madde başı: قدم

* ق د م * * قَدِمَ * من سفره بالكسر * قُدُوما * و * مَقْدَماً * أيضا بفتح الدال و * قَدَم * يقدم كنصر ينصر * قُدْماً * بوزن قُفْلٍ أي * تَقَدَّمَ * قال الله تعالى ﴿يقدُمُ قومه يوم القيامة﴾ و * قَدُمَ * الشيء بالضم * قِدَماً بوزن عنب فهو * قَدِيمٌ * و * تَقَادَمَ * مثله و * أقْدَمَ * على الأمر و * الإقْدَامُ * الشجاعة ويقال * أقْدِمُ * وهو زجر للفرس كأنه يؤمر بالإقدام وفي حديث المغازي ﴿اقدم حيزوم﴾ بالكسر والصواب فتح الهمزة و * أقْدَمَهُ * و * قَدَّمَهُ * بمعنى و * قَدِّمً * بين يديه أي تقدم قال الله تعالى ﴿لا تقدموا بين يدي الله ورسوله﴾ و * القِدَمُ * ضد الحدوث ويقال * قِدْماً * كان كذا وكذا وهو اسم من * القِدَمِ * جعل اسما من أسماء الزمان و * القَدَمُ * واحدة * الأَقْدامِ * و * القَدَمُ أيضا السابقة في الأمر يقال لفلان قدم صدق أي اثرة حسنة قال الأخفش هو التقديم كأنه قدم خيرا وكان له فيه تقديم و * المِقْدامُ * و * المِقْدَامةُ * الرجل الكثير الإقدام على العدو و * اسْتَقْدَمَ * و * تَقَدَّمَ * بمعنى كقولهم استجاب وأجاب و * مُقْدَمُ * العين بكسر الدال مما يلي الأنف كمؤخرها مما يلي الصدغ و * قَوادِمُ * الطير * مَقادِيمُ * ريشه وهي عشر في كل جناح الواحدة * قادِمَةُ * وهي * القُدَامَى * أيضا و * المُقَدَّمُ * ضد المؤخر يقال ضرب مقدم وجهه و * مُقَدِّمةُ * الجيش بكسر الدال أوله و * قُدّامٌ * ضد وراء و * القَدُومُ * التي ينحت بها مخففة قال بن السكيت ولا تقل قدوم بالتشديد والجمع * قُدُمٌ * بضمتين

### Türkçe

* ق د م * **قَدِمَ** yolculuğundan, kesre ile; **قُدُوما** ve ayrıca **مَقْدَماً** (dâl’in fethiyle) ve **قَدَم** (nasara yansuru gibi) **قُدْماً** (قُفْلٍ vezninde) yani **تَقَدَّمَ**. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿**يقدُمُ** قومه يوم القيامة﴾. Ve **قَدُمَ** şey, damme ile; **قِدَماً** (عنب vezninde), o hâlde o **قَدِيمٌ**’dir. Ve **تَقَادَمَ** onun gibidir. Ve **أقْدَمَ** işe (girişti); ve **الإقْدَامُ** yiğitliktir. Ve denilir: **أقْدِمُ**; ve o, at için bir azarlamadır; sanki ona atılganlığa girişmesi emredilir. Ve megāzî hadîsinde: ﴿**اقدم** حيزوم﴾, kesre ile; doğrusu hemzenin fethidir. Ve **أقْدَمَهُ** ve **قَدَّمَهُ** anlamca (aynıdır). Ve **قَدِّمً** onun önünde, yani ilerle. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿لا **تقدموا** بين يدي الله ورسوله﴾. Ve **القِدَمُ** hudûsun zıddıdır. Ve denilir: **قِدْماً** şöyle şöyle idi; ve o, **القِدَمِ**’den bir isimdir; zaman isimlerinden bir isim kılındı. Ve **القَدَمُ** **الأَقْدامِ**’ın bir tanesidir. Ve **القَدَمُ** ayrıca işteki önceliktir; denilir: falana **قدم صدق**; yani güzel bir iz. el-Ahfeş dedi: o, takdîmdir; sanki bir hayır öne sürdü ve onun için onda bir öne sürüş oldu. Ve **المِقْدامُ** ve **المِقْدَامةُ**: düşmana karşı çokça atılganlık eden adam. Ve **اسْتَقْدَمَ** ve **تَقَدَّمَ** anlamca (aynıdır); onların “istacâbe ve ecâbe” demeleri gibi. Ve **مُقْدَمُ** gözün, dâl’in kesriyle; buruna bitişik olan taraf, onun arka tarafı gibi şakağa bitişik olan taraftır. Ve **قَوادِمُ** kuşun: tüyünün **مَقادِيمُ**’idir; her kanatta on tanedir; bir tanesi **قادِمَةُ**’dir; ve o ayrıca **القُدَامَى**’dır. Ve **المُقَدَّمُ** muahharın zıddıdır; denilir: yüzünün ön tarafını vurdu. Ve **مُقَدِّمةُ** ordunun, dâl’in kesriyle; onun başıdır. Ve **قُدّامٌ** “arkasında”nın zıddıdır. Ve **القَدُومُ**: onunla yontulan (alet), hafifletilmiş (şekilde). İbnü’s-Sikkît dedi: teşdîd ile **قدوم** deme; cem‘i **قُدُمٌ**’dur, iki damme ile.
